… rdın kim fitne ḳılsalar saŋa amarıdın ol kim ıḍtı taŋrı saŋa eger yüz ewürseler
bilgil
anıŋ üçün tileyür taŋrı kim tegürse olarḳa amarınıŋ yazuḳları birle bütünlükin …
49 Hükm ḳılġıl olar ara anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı,yime uḍmaġıl olar tilekleriŋe saḳınġıl olardın kim fitne ḳılsalar saŋa amarıdın ol kim ıḍtı taŋrı saŋa eger yüz ewürseler bilgil anıŋ üçün tileyür taŋrı kim tegürse olarḳa amarınıŋ yazuḳları birle bütünlükin üküşrek boḍundın fasıḳlar
bütünlükin uḍarlar hevalarıŋa kim ol yolsuzraḳ ol kişidin kim uḍtı hevasıŋa kön …
50 eger icabet ḳılmasalar saŋa bilgil bütünlükin uḍarlar hevalarıŋa kim ol yolsuzraḳ ol kişidin kim uḍtı hevasıŋa köni yolsuzın taŋrıdın bütünlükin taŋrı köndürmes zalim boḍunlarnı
taŋrıḳa din ḳatıḳsız anlar kim tuttılar anda aḍın dostlar ayurlar: tapmaz-miz o …
3 bilgil taŋrıḳa din ḳatıḳsız anlar kim tuttılar anda aḍın dostlar ayurlar: tapmaz-miz olarḳa meger yaġutġalar bizni taŋrıḳa yawuḳluḳ. ol taŋrı hükm ḳılur olar ara anıŋ içinde kim olar anıŋ içinde tartışıġlı ol ol taŋrı köndürmez anı kim [ol] yalġançı tanġan turur
15 bitiŋler anı kim tilese siz anda aḍın ayġıl: bütünlükin ziyan ḳılıġlılar anlar kim ziyanlıġ boldılar özleriŋe boḍunlarıŋa ḳıyamet künde [88a1] bilgil ol ök ol ziyan belgülüg turur
… kim bitmezler aŋar anlar kim taptılar ḳorḳuġlılar andın bilürler ol rast turur
bilgil
her-ayine anlar kim sėziglig bolurlar ḳıyamet içinde ıraḳ yolsuzluḳ içre
18 ėwe tileyür aŋa anlar kim bitmezler aŋar anlar kim taptılar ḳorḳuġlılar andın bilürler ol rast turur bilgil her-ayine anlar kim sėziglig bolurlar ḳıyamet içinde ıraḳ yolsuzluḳ içre
… ŋrı ḳamuġnı andıḳarlar aŋar neçük kim andıḳarlar sizke sėznürler olar nerse üze
bilgil
olar olar yalġançılar turur
17 hem asıġ ḳılmaz olardın malları hem ʿayalları taŋrıdın nerse olar tamuġ iḍile[r]i tururlar anıŋ içinde cavidaneler.18 ol kün ḳoparur olarnı taŋrı ḳamuġnı andıḳarlar aŋar neçük kim andıḳarlar sizke sėznürler olar nerse üze bilgil olar olar yalġançılar turur
… len Hazret-i Alî kavlince Arapça ya‘nî kendüyi bilen Tanrısın bilir demekdir.
Bilgil
kim yüz yetmiş tarîk içre kendüyi bilüp Rabbisin bilür cânlar vardır kim hisâbı …
İmâm Ca‘fer-i Sâdık eydir: Fakrın aslı hüsn-ı hulkdur, mahabbetdir, kilidi râstlıkdır, dürüstlükdür, yemişi kişi kendi vücûdun bilmekdir, hazînesi Allâh'ı bilmekdir, gevheri meskenetdir. Bunları bilen Hazret-i Alî kavlince Arapça ya‘nî kendüyi bilen Tanrısın bilir demekdir. Bilgil kim yüz yetmiş tarîk içre kendüyi bilüp Rabbisin bilür cânlar vardır kim hisâbın Cenâb-ı Bârî bilür, ammâ kimi ümenâ ve kimi evtâd ve kimi nücebâ ve kimi nükebâ ve kimi büdelâ ve kimi melâmiyyûn ve kimi rücebâ ve kimi (---)(---)(---)(---)(---) ve kimi mülebbes avân sıfatında ve kimi meşâyih-sıfatda ve kimi fâsık sıfatında mest [ü] medhûş gezer gûnâ-gûn esnâf kulları vardır. Ve hadîs-i kudsîde:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 150a ·
metinde göster ·
Sormağa ey yâr, eyleme gel âr / Anla ne kim var ilm-i tamâmı / Fârsi'yi
bilgil
, ehlini bulgıl / Afsah-ı nâs ol, Arb u Acamı / Vakt-i namaz et, Hakka niyâz et …
Sormağa ey yâr, eyleme gel ârAnla ne kim var ilm-i tamâmıFârsi'yi bilgil, ehlini bulgılAfsah-ı nâs ol, Arb u AcamıVakt-i namaz et, Hakka niyâz etHâlıkı yâd et, gözle imâmıBildiğin öğret, dersini fikr etEyleme hiç red, hâs u avâmıİlme harîs ol, şuğle enîs olEhl-i celîs ol, görme melâlıDamla-be-damla, göl olur anlaSözümü dinle, temm ü kelâmı
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 241b ·
metinde göster ·
… pul gerek ise aŋa ḫarclıḳ olsun dünye şirin can 'aziz canumı ḳıya bilmen bellü
bilgil
menden 'aziz menden sevgülü anaŋdur
aġa yılda aġça ḳoyunum gerek-ise ḳara mudbaḳ altında anuŋ şöleni olsun altun gümüş pul gerek ise aŋa ḫarclıḳ olsun dünye şirin can 'aziz canumı ḳıya bilmen bellü bilgil menden 'aziz menden sevgülü anaŋdur
… yaman yire varmışsın vara bilmen dünya şirin can 'aziz canumı ḳıya bilmen bellü
bilgil
didi anası daḫı canın virmedi
elinde ṭutsaḳ ola-y-idüŋ oġul altun aḳça güçine ṣalubanı seni ḳurtara-y-ıdum oġul yaman yire varmışsın vara bilmen dünya şirin can 'aziz canumı ḳıya bilmen bellü bilgil didi anası daḫı canın virmedi
didi burada oġlan babasına ṣoylamış görelüm ḫanum ne ṣoylamış aydur baba ne söy …
bellü bilgil didi burada oġlan babasına ṣoylamış görelüm ḫanum ne ṣoylamış aydur baba ne söylersin ne aydursın baġrum-ıla yüregim ne ṭaġlarsın ḳalḳubanı yirümden ṭurmaġum yoḳ yilisi ḳara ḳażılıḳ atuma binmegüm