Nicel çözümleme

Derlemin istatistiksel portresi

Söz varlığı büyümesi, sıklık yasaları, zenginlik ölçüleri, ses yapısı ve katalog. Ölçüler metni dizinlenmiş ve 1.000 sözcükten uzun eserler için hesaplanır (KÇ, O, Tes, Sü, KP, AO, Sukh, Tövbe çok kısa olduğu için grafiklere katılmadı).

Sıklık yasaları

Zipf: sıra–sıklık ilişkisi

Sözcükler sıklığa göre dizildiğinde sıklık, sıranın kuvvetiyle düşer (f ∝ r^−α). α, hapaks düzlüğü dışarıda bırakılarak log–log doğrusal uydurmayla hesaplandı. α ≈ 1 klasik Zipf değeridir. Kısa metinlerde biçimlerin çoğu bir iki kez geçtiğinden eğri yatık kalır ve α küçülür; KB gibi uzun metinlerde çekirdek söz varlığının tekrarı eğriyi dikleştirir.

Heaps: söz varlığının büyümesi

Metin ilerledikçe yeni biçimlerin eklenme hızı (V = K·N^β). β 1'e yaklaştıkça metin yeni biçim üretmeyi sürdürür; düşük β tekrarlı, kalıplaşmış anlatımı gösterir. Eğrilerin aynı uzunluktaki yüksekliği doğrudan karşılaştırılabilir.

Söz varlığı zenginliği

Eser	Sözcük	Biçim	Hapaks	TTR	STTR	Yule K	Zipf α	Heaps β	Harf/sözcük	Sözcük/cümle
KT	1.964	853	515 %60,4	0,434	0,520	32,3	0,64 R² 0,97	0,80 R² 1,00	5,34	11,6
BK	2.466	1.028	661 %64,3	0,417	0,518	33,5	0,70 R² 0,97	0,84 R² 1,00	5,28	8,6
T	1.219	599	398 %66,4	0,491	0,530	36,2	0,64 R² 0,95	0,86 R² 1,00	5,17	25,4
ŞU	1.189	606	428 %70,6	0,510	0,535	46,3	0,63 R² 0,95	0,83 R² 1,00	4,50	25,3
IB	1.297	607	448 %73,8	0,468	0,481	116,2	0,76 R² 0,95	0,85 R² 1,00	4,98	8,3
Huast	1.013	521	361 %69,3	0,514	0,513	53,7	0,64 R² 0,96	0,82 R² 0,99	5,85	17,5
KİP	1.780	633	371 %58,6	0,356	0,404	67,7	0,79 R² 0,96	0,71 R² 0,99	5,54	12,3
Sek	4.609	1.713	1.110 %64,8	0,372	0,556	30,5	0,78 R² 0,98	0,79 R² 1,00	5,36	8,9
Mait	21.655	6.226	3.873 %62,2	0,288	0,592	14,8	0,88 R² 0,97	0,76 R² 1,00	5,65	17,3
Abh	39.732	4.938	2.507 %50,8	0,124	0,379	54,9	1,10 R² 0,99	0,62 R² 1,00	5,70	11,8
Man	2.059	1.050	756 %72,0	0,510	0,576	47,7	0,68 R² 0,96	0,88 R² 1,00	5,39	12,3
U	6.312	2.541	1.675 %65,9	0,403	0,529	20,3	0,74 R² 0,98	0,88 R² 1,00	5,75	16,1
TT	2.548	1.621	1.253 %77,3	0,636	0,707	9,3	0,53 R² 0,94	0,88 R² 1,00	5,60	11,6
ShoR	10.185	4.062	2.789 %68,7	0,399	0,591	15,0	0,78 R² 0,97	0,96 R² 1,00	5,68	10,1
KuT	38.093	6.525	3.827 %58,7	0,171	0,488	65,3	1,03 R² 0,99	0,73 R² 1,00	5,58	17,7
KB	73.566	9.486	4.811 %50,7	0,129	0,546	27,9	1,10 R² 0,98	0,62 R² 1,00	4,73	11,1
DLT	2.901	1.785	1.365 %76,5	0,615	0,711	10,2	0,56 R² 0,95	0,89 R² 1,00	5,26	11,6
AH	2.758	1.460	1.059 %72,5	0,529	0,647	24,8	0,64 R² 0,96	0,85 R² 1,00	4,86	18,0
EÇS	2.448.046	149.437	79.216 %53,0	0,061	0,596	52,5	1,26 R² 0,99	0,62 R² 0,99	5,65	38,2

Sıklık tayfı: m kez geçen biçimlerin payı

Ölçüler nasıl okunur?

TTR: Biçim / sözcük. Metin uzadıkça düşer; farklı uzunluktaki eserleri karşılaştırmaya elverişsizdir.
STTR: 1.000 sözcüklük dilimlerin TTR ortalaması; uzunluktan bağımsız zenginlik.
Yule K: Tekrar yoğunluğu (10⁴·(Σm²V_m − N)/N²). Yüksek K, az sayıda biçimin çok tekrarlandığını gösterir; metin uzunluğuna duyarsızdır.
Hapaks: Eserde yalnız bir kez geçen biçim. Eklemeli dilde çekimli biçimlerin çoğu hapakstır; bu yüzden payı %50'nin üzerindedir.

Sözcük ve cümle uzunluğu

Sözcük uzunluğu (geçişlerin %)

Aruzlu, beyitlerden oluşan KB'de kısa sözcükler öne çıkar; öğreti diliyle yazılmış Abh'de uzun, çok ekli biçimler ve Sanskrit terimleri dağılımı sağa çeker.

Birim uzunluğu (cümle / beyit / fal, %)

Birimler edisyondaki düzene göredir: KB'de beyit, IB'de fal, Abh'de satır aralığı. KB'nin dar tepesi ölçünün (fe'ûlün fe'ûlün fe'ûlün fe'ûl) sözcük sayısını sınırlamasından gelir.

Ünlü uyumu

Birden çok ünlüsü olan biçimlerde kalın (a ı o u) ve ince (e ė i ö ü) ünlülerin karışıp karışmadığı. Karışık biçimler çoğunlukla alıntı sözcüklerdir (Arapça–Farsça, Sanskritçe–Soğdca) ya da uyuma girmeyen eklerle kurulmuştur (+ki, +lXg ile birleşik yapılar). Eski Türkçede ı/i ayrımı Uygur yazısında gösterilmez; burada edisyonun okuması esas alınmıştır.

Geçişlerin ünlü yapısı (%)

En sık karışık ünlülü biçimler

KT tėġın 14 yeġırmi 5 kėltım 4 yemşak 4 ertiġız 3 tizliġıg 3 aġısi 2 iġıdmiş 2 kėltı 2 kėlınmaduḳ 2 oġılin 2 taşin 2 tiġın 2 türġış 2

BK atin 4 barımin 4 oġılin 4 ḳaganin 4 barkin 3 akin 2 seḳız 2 taşin 2 yılḳısin 2 ḳaŋin 2 adgırin 1 almatin 1 altunin 1 armakçısin 1

T ḳaġani 6 ayġuçısi 4 boduni 4 sabi 4 ıdmiş 4 türġış 3 ḳanin 3 barmiş 2 bodunin 2 taşıḳmiş 2 yema 2 ölürteçıḳ 2 ḳalti 2 alpin 1

ŞU yondim 5 içıḳdi 2 beglari 1 beltirinta 1 birküda 1 içıḳmedi 1 kelmadi 1 seleŋeklal 1 siḳa 1 yöra 1 yėgirmıḳe 1 üḳanig 1 ıdmiş 1 ḳarluḳig 1

IB barmiş 20 sookuşmiş 5 ozmiş 4 kalmiş 3 bolmiş 2 sakınmiş 2 armiş 1 atanmiş 1 bamiş 1 botulamiş 1 dintar 1 itaçuk 1 kamılmiş 1 kapmiş 1

Huast ai 5 ezrua 4 aii 3 raimast 3 ḥirza 3 suida 2 ḥirzah 2 adrılġai 1 aiḳııh 1 bolġai 1 dintar 1 dintarlar 1 edgüüḳılınçlıġ 1 jaidanta 1

KİP ḳuanşi 53 bodisvt 19 ezrua 3 upasi 3 bişamn 2 mḥişvar 2 pratikabutlar 2 vçirpanlar 2 aryavalokdişvar 1 bodisvtlar 1 bodizvt 1 kolti 1 koti 1 uvşanurneŋ 1

Sek bodistv 15 koŋül 7 bodistvlar 6 bodisvt 6 nizvanisız 5 tarni 5 koŋüli 4 darni 3 koŋüllüg 3 nizvanisz 3 waḫşiklar 3 bodistvḳa 2 nirvan 2 paramit 2

Mait bodiswt 44 maitri 32 bodisavat 27 ezrua 27 kitumati 21 ıḳi 20 şanki 20 purohit 18 kşanti 15 virhar 15 şaḳimun 12 bodiswtnıŋ 11 bodiswtḳa 11 kolti 11

Abh abidarim 104 yörüg’ol 72 çınkėrtü 63 nizvanılarıġ 62 aŋ’ilki 52 nizvanılar 43 nirvan 39 abidarimıġ 34 nizvanı 34 nizvanılarnıŋ 32 saŋgabadrė 32 esdiramati 29 abipirayı 24 estiramati 22

Man mani 5 ezrua 4 nigoşak 3 mahistak 2 petkaçi 2 wadjiwantag 2 dintar 1 dintarag 1 dintarka 1 dintarlar 1 dintarlarka 1 elantük 1 hirza 1 hiza 1

U ėligiya 19 kşanti 16 tuimıs 15 bolġai 8 bodisvt 7 bolḳai 7 brḫmadati 7 ai 4 anali 4 arçuni 4 asuri 4 açali 4 kakami 4 linḳua 4

TT ai 3 munıteg 2 talui 2 afiakir 1 ailı 1 alḳukii 1 amil 1 amtıi 1 amtıḳategii 1 anıi 1 atiŋ 1 atırtıŋiz 1 aşilsar 1 bolġai 1

ShoR asanki 14 bodistv 12 atiçit 8 diyan 8 kolḍi 7 darni 6 samadi 6 maitri 5 paramitlarda 5 aŋ’ilki 4 bodistvlar 4 nirvan 4 paramit 4 arji 3

KuT herayine 61 va‘de 38 yari 36 ḫilaf 34 rahmetlig 31 ‘aziz 28 ya‘ni 26 ḳıyamet 23 kafirler 22 helak 21 seza 21 cavidaneler 19 fir‘avn 19 miras 17

KB dünya 219 cevabı 165 su’ali 42 cefa 32 su‘ali 32 vefa 32 selam 29 ḫacib 29 şa‘ir 15 selamet 14 cevab 13 ḳalem 13 ma‘ni 12 zahid 12

DLT inanma 1 saŋayek 1 sözitı 1 telüyuwġa 1 ıştip 1 ıḍimni 1

AH harislıḳ 7 ‘asėl 5 cahil 3 cėfa 3 dünya 3 haris 3 kitab 3 tėvazu 3 vėbal 3 ‘alim 3 bėla 2 dinar 2 fėrahḳa 2 hasrėt 2

EÇS dahi 13.186 aded 9.046 kal‘ai 7.733 hazreti 5.945 cânibi 5.646 câmi‘i 4.637 azîm 4.097 hemân 3.865 gâyet 3.851 âdem 3.717 zîrâ 3.589 binâ 3.523 tahrîr 3.026 ma‘mûr 2.852

IB'deki karışık biçimlerin çoğu -miş eklidir (barmiş, kalmiş): runik yazı ı/i ayırmadığından bu, edisyonun okumasıdır. KB'de karışıklık Arapça–Farsça alıntılardan (dünya, cevab, selam), Abh'de Sanskrit terimlerinden (abidarim, saŋgit) gelir.

Harf sıklığı

Çeviriyazı harflerinin sıklığı (1.000 harfte)

ḳ, ġ, ŋ, ḍ, ė, ḫ harfleri edisyonların çeviriyazı tercihlerini yansıtır: KB (Arat) ḳ/ġ ve ḍ'yi, Uygurca edisyonlar ė'yi işaretler. Ses değişmeleriyle yazım geleneğini ayırmak için Tarihsel gelişim sayfasına bakın.

Eser kataloğu

Katalogdaki eserlerin yüzyıllara dağılımı

Birden çok yüzyıla tarihlenen eser her yüzyılda sayılır. Tarihi belirtilmemiş: 11 Uygurca.

Türlere göre (44 eser)

Katalogdaki 44 eserden 25 tanesinin (KÇ, O, KT, BK, T, Tes, ŞU, Sü, IB, Huast, KİP, Sek, KP, Mait, Man, U, TT, Sukh, ShoR, Tövbe, KuT, KB, DLT, AH, EÇS) metni dizinlenmiştir; ötekiler künye düzeyindedir. Abh, AO metin kayıtlarından ayrıca belirlenmiştir. Eserler sayfasında tümü listelenir.