Anlam haritası
Her nokta bir sözlük maddesidir. Birbirine bağlı maddeler, derlemin ve sözlüğün kendisinden çıkarılan dört ilişkiyle yan yana gelir: metinlerdeki ikilemeler (ig aġrıġ, irt birt), aynı kökten türetme (ig → iglig), tanım benzerliği ve ortak bağlam. Yakın ilişkili maddeler bir “anlam bölgesi” oluşturur. Bir noktaya tıklayın; bağlarını, tanımını ve derlemdeki tanıklarını görün.
Harita yükleniyor…
Sürükleyerek kaydırın, tekerlek ya da iki parmakla yakınlaştırın. Yakınlaştıkça madde adları görünür. Harita 25.09.2026 08:56 tarihinde, o anki sözlükle kuruldu: 4.640 madde (2.150 tanımlı), 9.328 bağ, 158 bölge. Sözlük ilerledikçe harita yeniden kurulur.
Harita nasıl kuruldu?
İkileme ve çift kalıplar
Metinde yan yana geçen, aynı ekle çekimlenmiş iki ayrı madde (ünlü uyumu ve ötümlülük farkı gözetilmeden): ig aġrıġ, irt birt, umuġ ınaġ, iliksiz tutuḳsuz. Eski Türkçede bu çiftler çoğunlukla eş ya da yakın anlamlıdır. Çift en az iki kez geçmeli ve rastlantıdan belirgin biçimde sık olmalıdır (logDice). Ad ve unvan kalıpları da (küli çor) bu yolla bağlanır.
Türetme
Bir madde başı, başka bir madde başına bilinen bir türetme eki eklenerek elde ediliyorsa (ig → iglig, igsiz, igle-; bil- → bilig, bilge). Biçimsel bir eşleştirmedir; köken ilişkisi her durumda kesin değildir.
Tanım benzerliği
Tanımlı maddelerin Türkçe karşılıkları (tanıklar ve açıklamalar atılarak) karşılaştırılır; aynı kavramları anlatan maddeler bağlanır (ig “hastalık” – iglig “hasta”). Tanımlar yapay zekâ taslağıdır ve editör denetimi bekler.
Ortak bağlam (deneysel)
En az 10 kez geçen maddelerin ±3 sözcüklük bağlamlarının benzerliği (PPMI kosinüs). Derlem küçük olduğundan bu bağ anlam değil kullanım yakınlığını gösterir; varsayılan olarak gizlidir.
Bölgeler, bu bağların ağırlıklı çizgesinde topluluk bulma (Louvain) ile belirlenir; adları, bölgedeki maddelerin tanımlarında en belirgin karşılıklardır. Tanımlı maddesi az olan bölgeler en sık madde başlarıyla adlandırılır (eğik).
Anlam bölgelerinin listesi (158 bölge; haritanın metin karşılığı)
- söylemek · çiçek · haber 127 madde
ay-, kel-, bitig, tıldaġ, oḳı-, ayıt-, biti-, bit-, uyur, kü, din, çeçek - öğretmen · ayırt · abhidharma 122 madde
söz, sözle-, boḍun, baḫşı, öŋi, kentü, abidarim, tegimlig, kiḍin, tınlıg, maytrı, tınlıġlar - varlık · hazine · zengin 121 madde
bar, iḍi, elig, uluş, erklig, adruḳ, kend, ed, balıḳ, erdini, bay, aġı - sıkıntı · hastalık · acı 120 madde
emgek, ig, yalġan, tıd-, tuda, ta, meŋi, ada, uç-, tıdıġsız, emgeklig, cefa - gerçek · şüphesiz · doğru 116 madde
azu, sav, bütünlükin, ara, kergek, töz, çın, yalŋuḳ, tėgüçi, büt-, tözlüg, kėrtü - zaman · şimdi · artık 114 madde
nom, hem, ad, emdi, amtı, törü, yawuz, yan-, amarı, körklüg, ançada, erig - beslenen · yiyecek · yetiştirmek 106 madde
al-, yi-, aş, keç-, törüt-, iç-, yarlıġ, keçür-, yi, içgü, tegse, aslıġ - tiriglik · yaḳın · sewinç 106 madde
tiriglik, yaḳın, sewinç, kötür-, tirig, sew-, tiril-, tir-, ülüg, yuluġ, öç, yüḍ- - bağışlamak · cömertlik · ata 104 madde
yaġı, kü-, ata, aḳı, buşı, yalawaç, yü, kirtgün-, açıġ, fazl, boş, ser- - temiz · tutku · akıntılı 102 madde
tut, arıġ, basa, aḳıġlıġ, aḳıġsız, ėyin, udu, çaḫşapat, aḳ-, hava, süzük, süçig - gelmek · başlamak · baş 102 madde
bol-, bar-, baş, tapa, başla-, adḳan-, burun, ba-, in-, indür-, oġrı, ilki - bulunmak · belirti · geçmek 100 madde
er-, belgülüg, aç-, belgü, bulul-, ert-, baġ, belgür-, odġuraḳ, ükli-, ėlt-, aş- - huzur · rahat · esenlik 98 madde
bul-, eşit-, ḳut, asıġ, küsüş, devlet, tusu, erej, inç, esen, awın-, ḳılmaḳlıġ - peygamber · kardeş · küçük 97 madde
burḫan, tŋri, az, ḳız, oġul, ma, t’o, oġlı, kül-, mü’min, ançası, rastlıḳ - koşul · şayet · eğer 97 madde
birle, alḳu, birök, eger, erdem, ėdiglig, al, buyan, ėdigsiz, tıltaġ, barḳ, em - kutsal · bıçak · kesmek 95 madde
kes-, boġuz, soŋ, örtlüg, süle-, yalınlıg, toḳuz, oġuz, yalın, oza, kesil-, ıḍ - aşağı · alt · altın 93 madde
orun, yör-, altun, ewür-, arta-, tayaḳ, utru, buz-, ula-, altın, öŋlüg, aġız - kişi · diye · adlandırmak 91 madde
at, inçe, ada-, tap-, tegdi, tapın-, ata-, tegip, atan-, ıduḳ, arslan, yaŋa - yol · içinde · yer 86 madde
yol, içinde, yer, köni, kök, ḳal-, tınlġ, tarġar-, ḳa, ḳalıḳ, könilik, tınlġlar - birbirine · karışmak · sevmek 86 madde
bir, adın, tarıḳ-, ėt-, alḳın-, amra-, amranmaḳ, alḳınçsız, amraḳ, adnaġu, kögüzlüg, bulġaḳ - bilgili · bilge · akıl 85 madde
bil-, bilig, köŋül, bilge, til, biliglig, ög, biligsiz, uḳuş, uḳuşluġ, toyın, bügü - pek · son · derece 84 madde
meger, artuḳ, hiç, nerse, ertiŋü, oḍun-, erte, töpü, şükr, azḳına, artuḳluḳ, ögir- - yer · beden · boy 84 madde
et’öz, yindem, et, sına-, eḍiz, boḍ, etözlüg, aġu, çambudvip, üz-, biriye, yazı - hayır · iyi · iyilik 81 madde
eḍgü, atlıg, ev, andaġ, eḍgülük, adaş, du‘a, dost, yan, tuş-, ḳalın, oŋ - sağlam · sıkı · berk 81 madde
sa-, ḳurtul-, oz-, berk, ḳutrul-, kin, ḳaraŋġu, vefa, bek, saḳın, saç-, tanuḳluḳ - batmak · ölçüsü · arhat 73 madde
saḳınç, olur-, sözüm, sözüŋ, arhant, açıl-, ḳaḍġu, ḳutın, yar-, yaradmış, yış, ötüken - merhamet · kederlenmek · yardım 72 madde
inçip, baġırsaḳ, ançulayu, basutçı, tapuġçı, amul, arḳa, baġırsaḳlıḳ, tez-, öḍlek, açın-, titrü - tile- · tilek · arzu 72 madde
tile-, tilek, arzu, yaŋlıġ, talu, tiler, tusul-, ni‘met, kel, ınan-, yaz-, yaŋ - boyun · düşman · eğmek 72 madde
yalavaç, boyun, sıŋar, ḳazġan-, tatıġ, bas-, tabġaç, otuz, namaz, kit-, yıŋaḳ, tat- - hükümdar · buyruk · yöneten 72 madde
ilig, beg, ėl, ögdülmiş, ḳul, yanut, toldı, oḍġurmış, beglik, su’ali, ḫan, hükm - karşılıklı · vermek · bakmak 71 madde
bėr-, ye, baḳ-, cevab, antag, altı, ḳaç-, tegme, ḳat, alın, kaçıg, ewre - saygı · hürmet · ağırlık 70 madde
yėg, aġır, ayaġ, sudur, aḍaḳ, aġırla-, yük, tayan-, aya-, tėtir, yörüglüg, aġırlıḳ - nesne · içeri · bağlı 70 madde
öçmek, iç, nizvanı, taş, içre, öç-, uġur, adḳanġu, bört-, nizvanılar, adrıl-, ke- - eksiksiz · eksiltmek · tam 69 madde
iş, bütün, tile, işlig, uş, birdemleti, meŋze-, egsük, işle-, ḳılḳı, itl-, örüŋ - öl- · tur · ḳın 68 madde
öl-, tur, ḳın, mun, ḳatıġ, ḳatıl-, yıraḳ, ḳılın-, ökünç, ortaḳ, oḍuġ, ḳarı- - kün · küç · tüz 67 madde
kün, küç, tüz, köŋli, yaruḳ, tün, teŋ, tit-, yorı, yarut-, yaru-, yawa - kötü · fena · ruh 65 madde
ḳılınç, isiz, ayıġ, yek, can, isig, ḫalḳ, yavlaḳ, köŋüllüg, sewüg, kılınçlıg, kimi - çıkarmak · yoldan · günahkâr 65 madde
çıḳ-, yazuḳ, çıḳar-, ökün-, belgürt-, at-, az-, aġ-, kşanti, ögren-, egri, bilin- - uluġ · türlüg · üç 63 madde
uluġ, türlüg, üç, tört, tümen, sekiz, miŋ, kiçig, on, ülüş, ötün-, mıŋ - it- · yarat- · uġra- 63 madde
it-, yarat-, uġra-, toḳı-, yaraġsız, itig, saḳ, kent, yara-, topraḳ, yaraş-, üzeki - kör- · köz · öŋ 59 madde
kör-, köz, öŋ, nomla-, toġ-, silig, körkin, ḳutġar-, körk, toḍ-, toḳ, ḳulaḳ - yüz · uḳ- · uçuz 58 madde
yüz, uḳ-, uçuz, yüzin, tetig, naru, sor-, toḳuş-, neçük, töşek, maŋ-, şek - tek · tanık · bozuk 58 madde
beḍük, ana, fesad, artaḳ, ir, abadan, basruḳ, askug, bra, ḫarab, birkiye, boluġluġ - tanrı · darani · varlık 56 madde
kişi, bayat, nişan, kişilik, ḫormuzta, irig, ayet, pt, himmet, mürüvvet, oom, amduq - ikinci · ilk · öğrenci 55 madde
bėş, aşnu, ikinti, dyan, ikileyü, üçünç, aŋ’ilki, bėşinç, törtünç, aŋ’başlayu, başdınḳı, ėkinti - korku · çekinmek · verilen 51 madde
üküş, yarlıḳa-, ḳorḳ-, telim, ört-, ulaşu, beril-, bulıt, rahmetlig, rahmet, tar, ḳorḳınç - ḳan · küçlüg · ḳılıç 49 madde
ḳan, küçlüg, ḳılıç, uġan, sı-, ḳılḳ, tepre-, tevfiḳ, ḳança, sıġın-, unur, yıġla- - yiğit · erkek · savaş 49 madde
ay, er, alp, aya, eren, ölür-, tişi, ersig, cüft, çerig, köŋlüm, erkek - dünya · iki · âlem 48 madde
bu, iki, ajun, dünya, ança, ėki, ikigü, evril-, aḫiret, aḳıl-, bars, ekin - brahman · bodisatva · bilimi 47 madde
yir, bodistv, nedegin, ḳara, yükmek, ḳuş, tudyaḳ, braman, yalaŋuḳ, ezrua, yaġız, brḫmayu - ḳıl · tapuġ · yė- 41 madde
ḳıl, tapuġ, yė-, çıġay, yet-, ḳılġu, erinç, yig, yetür-, yetil-, ḳılġuçı, ta‘at - ködrülmiş · tap · tapla- 38 madde
ködrülmiş, tap, tapla-, kirsiz, ton, kirlig, öŋdünki, şiravak, kir, paramit, üçegü, şiravaklar - yorı- · me · yorıḳ 36 madde
yorı-, me, yorıḳ, eŋ, yor-, yorıt-, ḳızıl, padak, sa, sar, yügür-, ḳızart- - yıġ- · terk · şlok 36 madde
yıġ-, terk, şlok, ḳaç, tėr-, yıġıl-, terkin, körün-, körüm, yılan, tėrgin, tėril- - tut- · tuġ- · tuġur- 19 madde
tut-, tuġ-, tuġur-, tayaḳlıġın, tutġu, tutġuçı, tu-, tutmaġ, tuġmaḳsız, tutn-, tutḳu, tuġurmaḳ - uzun · yaş · örü 18 madde
uzun, yaş, örü, kizle-, yaşa-, kiç, yaşıḳ, ın, yaşlıġ, yaşa, yaşar-, yaşım - turuġ · turuḳ · oldruġ 14 madde
turuġ, turuḳ, oldruġ, yavaltur-, turultur-, turu-, yaval-, turul-, turuş, turun-, yavaldur-, turuldur- - ḳamaġ · ḳa- · ḳop- 14 madde
ḳamaġ, ḳa-, ḳop-, kop, yun-, ḳaġan, ḳopur-, ḳopar-, ḳaġanlıg, ḳamaġlıġ, ḳamaġlıġsız, ḳopġu - keḍ · keḍ- · kėder- 11 madde
keḍ, keḍ-, kėder-, ḳavır-, keḍrek, kedil-, kedgü, kedimlig, keḍig, kedim, kėdermeklig - uḳıd- · uḳıt- · körgid- 10 madde
uḳıd-, uḳıt-, körgid-, körgi-, körgit-, uḳı-, uḳıdmaḳ, körgitgülük, uḳıdġuçı, uḳıdġu - ut- · uma · tebre- 9 madde
ut-, uma, yėged-, tebre-, kamşa-, yiged-, ḳamşat-, ḳamşag, utġuçı - ornan- · ornat- · ornaġlıġ 8 madde
ornan-, ornat-, ornaġlıġ, orna-, ornaġ, ornaḳ, ornanġu, ornatıġlıġ - kuvrag · terin · ḳuvraġın 8 madde
kuvrag, terin, ḳuvraġın, tegirmileyü, kuvrat-, kuvraglıg, ḳuvra-, térinlig - yıd · yuḳ · yıt 7 madde
yıd, yuḳ, yıt, yıdlıg, yıdla-, yıdlag, yıtlıġ - sarva · man · raksa 6 madde
sarva, man, raksa, sitadapatri, satvança, mansız - kir- · kiriş · kirgü 6 madde
kir-, kiriş, kirgü, kirik, kirgüçi, kirgen - ḳol- · yat- · yatġuçı 5 madde
ḳol-, yat-, yatıḳ, yatġuçı, yatıglıg - kiş · kişe- · kişel- 5 madde
kiş, kişe-, kişel-, tiyiŋ, kişçi - ḳıy- · ḳıyıḳsız · ḳıyıl- 5 madde
ḳıy-, ḳıyıḳsız, ḳıyıl-, ḳıyıḳ, ḳıyġuçı - ülgü · ülgüle- · ülgüsiz 5 madde
ülgü, ülgüle-, ülgüsiz, ülgülegülük, ülgülemeklig - kürlüg · tevlig · tewlig 5 madde
kürlüg, tevlig, tewlig, tew, tewsiz - ḳılıḳ · kı · tegdük 5 madde
ḳılıḳ, kı, tegdük, ḳılıḳsız, ḳılıḳlıġ - kork · ḳor- · ḳorklıḳ 5 madde
kork, ḳor-, ḳorklıḳ, korış, koruş - tüş- · tüşür- · tüşmek 5 madde
tüş-, tüşür-, tüşmek, tüşürgüçi, tüşürig - öpke · iyin · tetrülmek 4 madde
öpke, iyin, tetrülmek, tetrülmeklig - teriŋ · titrüm · tütrüm 4 madde
teriŋ, titrüm, tütrüm, teriŋrek - ür · kėç · üzüksüz 4 madde
ür, kėç, üzüksüz, tudçı - uraġut · uraġutlar · yüklüg 4 madde
uraġut, uraġutlar, yüklüg, parsa - ḳanat · yüg · ḳanatsız 4 madde
ḳanat, yüg, kanatlıg, ḳanatsız - ḳuġu · ḳırtışı · ḫabeş 4 madde
ḳuġu, ḳırtışı, ḫabeş, ḳorday - kėŋ · yaŋşaḳ · kėŋlik 4 madde
kėŋ, yaŋşaḳ, kėŋlik, yaŋşa- - ügüldi · körpelenip · boḳuḳlanıp 4 madde
boḳuḳlanıp, ügüldi, körpelenip, balturup - tüked- · tüket- · tüke- 4 madde
tüked-, tüket-, tüke-, tüken- - umınç · um- · umınçsız 4 madde
umınç, um-, umınçsız, umġuçı - ön- · öntür- · öngülüg 4 madde
ön-, öntür-, öntürgüçi, öngülüg - saḳış · saḳışlıġ · saḳışsız 4 madde
saḳış, saḳışlıġ, saḳışsız, saḳışçı - ög- · ögmek · öggü 4 madde
ög-, ögmek, öggü, öggüçi - tuġ · yaşın · tugsık 4 madde
tuġ, yaşın, tugsık, tuglıg - öte- · ötel- · ötek 4 madde
öte-, ötel-, ötek, ötekin - keyik · keyikçi · key- 4 madde
keyik, keyikçi, key-, kėyıḳ - tıt- · tıtıġsız · tıtıġ 4 madde
tıt-, tıtıġ, tıtıġsız, tıtıġlıġ - saġın- · saġ- · saġınç 4 madde
saġın-, saġ-, saġınç, saġınġuluġ - saḳın- · saḳınġuçı · saḳınmaḳ 4 madde
saḳın-, saḳınġuçı, saḳınmaḳ, saḳınḳ - övke · övkeçi · övkesiz 4 madde
övke, övkesiz, övkelig, övkeçi - tegür- · tegürmeklik · tegürgüçi 4 madde
tegür-, tegürgüçi, tegürmeklik, tegürmek - tepse- · tep- · tepsegüçi 4 madde
tepse-, tep-, tepsegüçi, tépġ - yıḳ- · yıḳıl- · yıḳılḳuluġ 4 madde
yıḳ-, yıḳıl-, yıḳılḳuluġ, yıḳıġ - lu · lular · çalaprbasi 4 madde
lu, çalaprbasi, lular, ilaptri - monçulayu · yaŋın · çöke 3 madde
monçulayu, yaŋın, çöke - ḳarşı · ordu · ḳarşısız 3 madde
ḳarşı, ordu, ḳarşısız - noş · tataglag · tataglagrak 3 madde
noş, tataglag, tataglagrak - oyun · ır · oyunçı 3 madde
oyun, ır, oyunçı - ülgüsüz · ḳutsuz · ḳovı 3 madde
ülgüsüz, ḳutsuz, ḳovı - saḳal · kökçin · saḳalsız 3 madde
saḳal, kökçin, saḳalsız - ḳoy · sürüg · yüŋi 3 madde
ḳoy, sürüg, yüŋi - luu · sagari · tidimlig 3 madde
luu, tidimlig, sagari - tüş · tüşe- · tegiŋülük 3 madde
tüş, tüşe-, tegiŋülük - teŋri · teŋridem · teŋrilik 3 madde
teŋri, teŋridem, teŋrilik - örüg · örü- · örük 3 madde
örüg, örü-, örük - tat · tatlıġ · tatsız 3 madde
tat, tatlıġ, tatsız - satġaġ · satġa- · satġaġuçı 3 madde
satġaġ, satġa-, satġaġuçı - tökül- · tökü- · tökük 3 madde
tökül-, tökü-, tökük - tegin- · teginmek · tegingülüg 3 madde
tegin-, teginmek, tegingülüg - sız- · sızġur- · sızıġ 3 madde
sız-, sızġur-, sızıġ - kişen · kişenlig · kişensiz 3 madde
kişen, kişenlig, kişensiz - ḳadaş · ḳadaşlıḳ · ḳadaşlıġ 3 madde
ḳadaş, ḳadaşlıġ, ḳadaşlıḳ - tepizlik · tepiz · tepizlig 3 madde
tepizlik, tepiz, tepizlig - yı- · yıḳın · yıġın 3 madde
yı-, yıḳın, yıġın - kem · kemlig · kemsiz 3 madde
kem, kemlig, kemsiz - tam- · tamdur- · tamtur- 3 madde
tam-, tamtur-, tamdur- - kötrül- · kötrü- · kötrülgülüg 3 madde
kötrül-, kötrü-, kötrülgülüg - yay- · yayıl- · yayıġlıḳ 3 madde
yay-, yayıl-, yayıġlıḳ - tapılıḳ · tapı · tapısız 3 madde
tapı, tapılıḳ, tapısız - opra- · opraḳ · opraḳın 3 madde
opra-, opraḳ, opraḳın - süzül- · süz- · süzgü 3 madde
süzül-, süz-, süzgü - tükellig · tördegü · tükelligsiz 3 madde
tükellig, tördegü, tükelligsiz - yıl · yıllıḳ · yılsıg 3 madde
yıl, yılsıg, yıllıḳ - or- · ormaġlıġ · orġuluġ 3 madde
or-, orġuluġ, ormaġlıġ - seç- · seçil- · seçim 3 madde
seç-, seçil-, seçim - ḳolunmaḳ · ḳolun- · ḳolu- 3 madde
ḳolun-, ḳolunmaḳ, ḳolu- - kataglan- · katag · kataglıg 3 madde
kataglan-, katag, kataglıg - oḳşa- · oḳşaġu · oḳşaḳ 3 madde
oḳşa-, oḳşaġu, oḳşaḳ - sanç- · sançış- · sançġuçı 3 madde
sanç-, sançış-, sançġuçı - ḳam- · ḳamġ · ḳaml- 3 madde
ḳam-, ḳamġ, ḳaml- - tapun- · tapunmaḳ · tapunġu 3 madde
tapun-, tapunġu, tapunmaḳ - tan- · tanmaḳlıġ · tanmaḳlıḳ 3 madde
tan-, tanmaḳlıḳ, tanmaḳlıġ - ur- · urġuçı · urġın 3 madde
ur-, urġuçı, urġın - mal · mallıġ · malsız 3 madde
mal, mallıġ, malsız - vaynikėlar · vaynikėlıġ · vaynikė 3 madde
vaynikė, vaynikėlıġ, vaynikėlar - şeker · gül · gülden 3 madde
cülengbin, ikşu, gül - gama · rgh · ekottara 3 madde
daşa’udar, ėka’udar, ço’aġam - raimast · ferzind 2 madde
raimast, ferzind - tngri · bişamn 2 madde
tngri, bişamn - buu · siksil 2 madde
buu, siksil - borġu · ürlür 2 madde
borġu, ürlür - didim · didimlig 2 madde
didim, didimlig - em- · emgen 2 madde
em-, emgen - baġna · baġnalıġ 2 madde
baġna, baġnalıġ - aryavlokitéşvar · aditiakarbi 2 madde
aryavlokitéşvar, aditiakarbi - azġaşu · aḫlam 2 madde
aḫlam, azġaşu - arḳun · büktel 2 madde
arḳun, büktel - aryaçantri · baybajıḳi 2 madde
aryaçantri, baybajıḳi - diriġa · auu 2 madde
diriġa, auu - awçı · aŋçı 2 madde
awçı, aŋçı - çaḍan · buġday 2 madde
çaḍan, buġday - buzagu · buzagulaçı 2 madde
buzagu, buzagulaçı - haram · helal 2 madde
haram, helal - çimgen · çim 2 madde
çimgen, çim