ḳatġanlarḳa kim abadan ḳılsalar taŋrınıŋ mezgitlerini tanuḳluḳ bėrgenler özleri …
17 kerekmez ortaḳ ḳatġanlarḳa kim abadan ḳılsalar taŋrınıŋ mezgitlerini tanuḳluḳ bėrgenler özleri üze küfr birle bu ögür yoḳaldı olarnıŋ ʿamelleri ot içinde olar cavidaneler
ḳatġanlar arıġsız yaġumasunlar mezgit-i haramḳa bu yıllarında kiḍin ve eger ḳor …
28 ey anlar kim bittiler bütünlükin ortaḳ ḳatġanlar arıġsız yaġumasunlar mezgit-i haramḳa bu yıllarında kiḍin ve eger ḳorḳsa siz, çıġaylıḳdın munu kėŋütür sizni taŋrı öz fazlındın eger tilese ol taŋrı bilgen bütün işlig turur
… nlanmadılar meger kim tapsalar bir taŋrıḳa taŋrı yoḳ meger ol arıġ ol andın kim
ortaḳ
ḳatarlar
31 Tuttılar bilgelerini hem zahid / rahiblerini iḍileri taŋrıda aḍın hem ʿisanı meryem oġlı fermanlanmadılar meger kim tapsalar bir taŋrıḳa taŋrı yoḳ meger ol arıġ ol andın kim ortaḳ ḳatarlar
… tört ay haram ol ol din köni ol küç ḳılmaŋlar olar içinde özleriŋizke öldrüŋler
ortaḳ
ḳatġanlar ḳamuġnı neteg kim toḳşurlar siziŋ birle ḳamuġ biliŋler ol taŋrı mutta …
36 bütünlükin aylar sanı taŋrı üskinde on iki ay taŋrınıŋ kitabı içinde ol kün kim törütti kökler yerlerni andın tört ay haram ol ol din köni ol küç ḳılmaŋlar olar içinde özleriŋizke öldrüŋler ortaḳ ḳatġanlar ḳamuġnı neteg kim toḳşurlar siziŋ birle ḳamuġ biliŋler ol taŋrı muttaḳiler / saḳnuḳlar birle
27 yana ḳopmaḳ küninde rüsva ḳılur olarnı ayġay: ḳayda ol ortaḳlarım anlar kim
ortaḳ
ḳatar erdiŋizler olarḳa. aydılar anlar kim bėrildiler bilig: bütünlükin kim rüs …
27 yana ḳopmaḳ küninde rüsva ḳılur olarnı ayġay: ḳayda ol ortaḳlarım anlar kim ortaḳ ḳatar erdiŋizler olarḳa. aydılar anlar kim bėrildiler bilig: bütünlükin kim rüsvalıḳ bu kün ėsizlik tanıġlılar üze ol
ḳattılar: eger tilese taŋrı tapınmaġay / tapmaġay erdimiz anda aḍın hiç nerseni …
35 aydılar anlar kim ortaḳ ḳattılar: eger tilese taŋrı tapınmaġay / tapmaġay erdimiz anda aḍın hiç nerseni biz ap yime atalarımız ap yime haram ḳıldımız nerseni. andaġuḳ ḳıldı anlarnı kim olarda öŋdin nėk bar mu yalawaçlar üze meger tegürmeklik belgülüg
… ana kim kim umanur erse ya ḳorḳar erse iḍisiŋe tuşmaḳnı ḳılsun tuşmaḳnı eḍgü iş
ortaḳ
ḳatmasun iḍi ḳulluḳı içinde biregüni
110 ... meniŋ tapa kim taŋrılarıŋız bir taŋrı ol yana kim kim umanur erse ya ḳorḳar erse iḍisiŋe tuşmaḳnı ḳılsun tuşmaḳnı eḍgü iş ortaḳ ḳatmasun iḍi ḳulluḳı içinde biregüni
… ḳıyamet kökler türülmiş bolur anıŋ ḳudret[i] birle arıġ ol ol uluġ ol andın kim
ortaḳ
ḳatarlar
67 uluġlamadılar taŋrını sezasınça uluġlamaḳ anı yer ḳamuġ anıŋ mülki içinde ḳopmaḳ küninde yaʿni ḳıyamet kökler türülmiş bolur anıŋ ḳudret[i] birle arıġ ol ol uluġ ol andın kim ortaḳ ḳatarlar
6 ḳınayur üçün iki yüzlüglerni iki yüzlüg uraġutlarnı ortaḳ ḳılıġlı erenler ortaḳ ḳılıġlı uraġutlar sėzigliler taŋrıḳa yawuz sėzig olar üze yawuz tezginç taŋrı öwkesi vacib ḳıldı olar üze ḳarġadı olarnı anuttı olarḳa / üçün tamuġnı yawuz yanġu yer turur ol
6 ḳınayur üçün iki yüzlüglerni iki yüzlüg uraġutlarnı ortaḳ ḳılıġlı erenler ortaḳ ḳılıġlı uraġutlar sėzigliler taŋrıḳa yawuz sėzig olar üze yawuz tezginç taŋrı öwkesi vacib ḳıldı olar üze ḳarġadı olarnı anuttı olarḳa / üçün tamuġnı yawuz yanġu yer turur ol
… senlik bėrgen imin ḳılġan rast tanuḳ misl yoḳ ʿaybsuz uluġ arıġ taŋrı andın kim
ortaḳ
ḳatarlar
23 ol turur taŋrı kim yoḳ anda aḍın taŋrı meger ol erklig arıġ esenlik bėrgen imin ḳılġan rast tanuḳ misl yoḳ ʿaybsuz uluġ arıġ taŋrı andın kim ortaḳ ḳatarlar
sarâya gelmeyüp Bismillah ile doğru Edirne kapusundan taşra çıkup paşanın Otakç …
El-hâsıl üç kerre sa‘âdetlü pâdişâh tarafından kapucular kethüdâsı ve baş haseki ağa ve hâsodabaşı gelüp paşayı da‘vet etdiler. Paşa sûre-i (---) âyetinde Arapça nass-ı kâtı‘ı üzre ben kendümü tehlikeye ilkâ edüp bu Cemâpur askeri cem‘iyyeti içinden huzûr-ı pâdişâhîye varamam, umûma muhalefet kuvvet-i hatâdandır, elbette gidemem dedikde dördüncü def‘ada kapucular kethüdâsıyla Hâsodabaşı Hasan Ağa gelüp "Ya huzûr-ı pâdişâhîye gelirsin, size zarâr yokdur; ya mührü verirsin!" deyince paşa hamd-i Hudâ edüp paşa eydür "Ağalar! Vallahi ben mührü pâdişâhıma üç kerre verdim, almadılardı. Bana bir nân-pâre ihsân eylesinler, bir eyâletine gideyim" deyü mührü kapucular kethüdâsına verüp birer kise altun ve birer hil‘at-ı semmûr verüp "Pâdişâhımın pây-ı sa‘âdetine yüzüm sürerim" deyüp anlar giderken "İşte mührü vezîrden aldık. Dağılın ümmet-i Muhammed" dediklerinde feryâd [u] figânların dahi ziyâde edüp "Biz yetmiş âdemin katlin isteriz" dediler. Hemân Bâb-ı hümâyûn açılup Şeyhülislâm Azîz Efendi'yi içeri huzûr-ı pâdişâha da‘vet edüp yüz elli mikdârı ulemâ ve ser-i kârda olan ihtiyârlar ile muvâcehe-i şehriyârîye varup müşâvere edüp mührü Siyâvuş Paşa'ya verüp alay-ı azîm ile Siyâvuş Paşa Bâb-ı hümâyûn'dan taşra çıkınca "Allah mübârek eyleye. Hemân defterimizde olan yetmiş aded âdemleri katl edüp müstakil vezîria‘zam olasın" dediler ve cümle guluvv-i âm halkı dağılup gitdiler. Hemân ol dem Bektâş Ağa ve yeniçeri ağası ve kul kethüdâsı beşer altışar yüz küheylân atlı pür-silâh askerleriyle paşaya gelüp buluşduklarında "Sultânım, niçün bize haber etmeden mührü verdiniz? Senin uğuruna cümle kırılırdık" deyü paşaya ıtâb-âmîz sözler söyleyüp ağladılar. Paşa eyitdi "Bak a ağalar! Allah sizden râzı ola. Sizler ile hüsn-i ülfet edüp on dörd ay sadrıa‘zam olup dîn-i mübîne alâ kadri'l-imkân hizmet eyledik. Hamd-i Hudâ selâmetle halâs oldum. Ammâ sizler şimden gerü başınıza tedârik görün" dedikde "Biz bize bir su‘ûb ne etdikse kendi kendimize etdik" deyüp ağlaşarak paşa ile nân u nemek hakkın helâlleşerek çekilüp alay-ı azîm ile Siyâvuş Paşa'ya rağmen kapusu önünden ubûr edüp mübârek-bâda varmadıklarından Siyâvuş Paşa müte’ellim oldu. Ertesi gün Hâsodabaşı'yla hatt-ı şerîf gelüp "Benim lalam Melek Ahmed Paşa! Sana Mısır'ı ve Bağdâd'ı ve Budin'i ve Özi eyâletini ihsân etmişimdir. Kankı eyâleti murâd edinirsen bilâ-kalemiyye sadaka olunmuşdur, arz edesin" deyü yarlığ-ı belîğ-i şâhî gelince paşa Özi eyâletin arz edüp üç kise altun ve elli katar-ı katır ve elli katar-ı deve ve bir otak ihsân olunup sa‘âdetlü pâdişâha vedâ‘a varup andan Sadrıa‘zâm Siyâvuş Paşa'ya varup birbirleriyle ol kadar ca‘lî âşinâlık etdiler kim âdem hayrân kalırdı. Niçe bin nasîhat-âmîz kelimâtları birbirlerine söyleyüp ba‘dehû şerbet ve buhûr gelüp ba‘dehû bir semmûr kürk ve iki kîse altun Siyâvuş Paşa bizim paşaya verüp birbirleriyle öpüşüp vedâlaşup andan şeyhülislâma varup andan paşa ortak sarâya gelmeyüp Bismillah ile doğru Edirne kapusundan taşra çıkup paşanın Otakçılar nâm sarâyında meks etdikde paşanın tuğlarıyla ve cümle askeriyle Kudde Mehemmed Kethüdâ mehterhâne-i paşayı döğerek topçulara gelüp meks etdiler. Paşa efendimizin akîbince Kaya Sultân efendimiz dahi göç edüp sâ’ir mühimmât [u] levâzımâtlar görülürken 104b işbu sene 1061 târîhinin şehr-i Ramazânu'l-mübârekinin altıncı çihârşenbe günü idi, İslâmbol içre bir gulgule-i azîm olup İslâmbol kapuları kapanup Bektâş Ağa'ya Bursa sancağı ve Yeniçeri ağasına Erzurûm, Çelebi Kul Kethüdâsına (---) ihsân olunup (---)(---)(---)(---) iken Bektâş Ağa'yı kayd-bend ile bir hammâlın semerli bârgiri üzre Siyâvuş Paşa katl etdi ve Yeniçeri ağasını katl etdi. Sarı Kâtib bu ahvâl-i pür-melâli felâketi istimâ‘ edüp kendüyi bıçağıyla urup katl etdi ve yüz âdemleri katl edüp Bektâş Ağa ve Çelebi Kethüdâ ve (---) Yeniçeri ağasının cemî‘i mülk-i emlâklerin zabt edüp ka‘r-ı zemînden niçe mâl-ı defâyin çıkarup hazîne-i pâdişâhîye teslîm olundu. Yine ol sâ‘atde ümm-i dünya olan Sultân Ahmed Hân hâtûnu olan Osmân Hân'ın, Orhân Hân'ın ve Bâyezîd Hân'ın ve Murâd Hân'ın ve İbrâhîm Hân'ın vâlidesi olan Koca Kösem Vâlide'nin Kızlarağası Dîv Süleymân Ağa, vâlidenin gîsûların gerdenine bağlayup ma‘nûkan katl edüp ol sâhibü'l-hayrât hâtûnı şehîde eylediler. Ahâlî-i İslâmbol bu hâli istimâ‘ edüp üç gün üç gice derûn-ı İslâmbol'da câmi‘ler ve çarsû-yı bâzârlar kapanup gulgule-i azîm olup pes ü perdeden ve âşikâre niçe yüz âdemler katl olunup İslâmbol içi helc ü melc oldu. Melek Ahmed Paşa efendimiz bu ahvâlât-ı pür-melâlât-ı çîlât işleri istimâ‘ edince Siyâvuş Paşa hakkında eydür: "Elli altmış gün vezîria‘zam olmak içün ümm-i dünyâ olan efendimiz Murâd Hân ve İbrâhîm Hân vâlidesi fakîreyi mazlûmen bi-gayrı hakkın katl etdi. Ammâ Siyâvuş Paşa iflâh [u] ber-hurdâr olmaz. Hemân Cenâb-ı Bârî anasını ağlatmayup birâderi Hüseyin Beğ sağ ola ve Hudâ selâmetle vezâretden kurtara. Azîm vartada vezîr oldu" deyü Melek Paşa'nın gözleri tas-ı pür-hûna döndü. Andan ertesi gün Siyâvuş Paşa tarafından on aded habbâr mübâşir çavuşlar gelüp "Elbette Özi eyâletine gidersiz!" deyü ibrâm [u] ilhâh edüp paşa "Emir pâdişâhın. Tiz tuğlar gitsin!" deyü çavuşlar huzûrunda tuğları Çekmece'lere gönderüp çavuşlara ihsân edüp gitdiler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 104a–104b ·
metinde göster ·
