Şâh'a gelirken birkaç ukâb görüp zehrelerimiz çâk olup ba‘zı yerde bıldırdan ka …
Ve yine ber-hevâ mahlûk-ı Hudâ kavm-i ukâb dahi kavm-i kadîmdir. Hâlâ kûh-ı Elburz dağında ukâb kuşları var kim Heyhât sahrâsına şikâra nüzûl edüp tırnaklarına birer yaban atları yahûd yaban develerin alup bir sığın dahi minkârına alup yine kûh-ı Elburz'da âşiyânına gidüp piçelerine {ya‘nî yavrularına} şikâr götürür. Ekseriyyâ Heyhât sahrâsında sâkin olan Kalmak kavmi bu ukâblardan korkarlar. Hakîr Moskov diyârında Dağıstân Pâdişâhı Şamhal Şâh'a gelirken birkaç ukâb görüp zehrelerimiz çâk olup ba‘zı yerde bıldırdan kalmış otları yaka yaka ubûr ederdik.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 396a ·
metinde göster ·
Ve hâlâ vilâyet-i Acem ile bu kûh-ı Elburz mâbeyninde vilâyet-i Dağıstân pâdişâhı var kim kûh-ı Elburz dâmenlerinde yedi sancak bir ülke-i Dağıstân'dır. Pâdişâhlarına Şamhal Hân derler. Başka hutbe sâhibi pâdişâhdır, ammâ sikke sâhibi değildir, ammâ Şâfi‘iyyü'l-mezheb mü’min ve muvahhid kavimlerdir. Bu kavm-i Dağıstân dahi yedi kavimdir kim lisânları birbirlerine muğâyir akvâmlardır. İnşâallâh mahalleriyle îrâd olunur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 159b ·
metinde göster ·
Anı geçüp 5 sâ‘at şarka gidüp sarp çengelistân dağları geçüp bu mahalde
Şamhal
Şâh tarafından Hân hazretlerinin yine istikbâline on bin aded güzîde asker karş …
Anı geçüp 5 sâ‘at şarka gidüp sarp çengelistân dağları geçüp bu mahalde Şamhal Şâh tarafından Hân hazretlerinin yine istikbâline on bin aded güzîde asker karşu çıkup alay-ı azîm ile gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 161b ·
metinde göster ·
Mahmûd Şâh Hân'a karşu gelüp ikisi de atlarından enüp birbirleriyle görüşüp öpü …
Bu şehir hâricinde Sultân Şamhal Mahmûd Şâh Hân'a karşu gelüp ikisi de atlarından enüp birbirleriyle görüşüp öpüşüp yine semend-i küheylânlarına süvâr olup iki nefer şâh-ı düldül-süvârlar kerr ü ferr deverânlarıyla Şamhal Şâh'ın sarâyına varup ziyâfet-i azîmler tenâvül olunup kal‘adan top şâdımânları olup Hân'ın cümle tevâbi‘ [u] levâhıklarına konaklar verilüp herkes mihmânsarâylarımıza gidüp Hân ile Sultân Mahmûd bir yerde kalup müşâvereye başladılar. Ba‘dehu Hân dahi konağına gelüp "Üç gün oturakdır" deyü fermânlar olundukda hakîr şehr-i Tarhu'yu seyr [ü] temâşâya şürû‘ etdik.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 161b ·
metinde göster ·
Bu şehir hâricinde Sultân Şamhal Mahmûd Şâh Hân'a karşu gelüp ikisi de atlarından enüp birbirleriyle görüşüp öpüşüp yine semend-i küheylânlarına süvâr olup iki nefer şâh-ı düldül-süvârlar kerr ü ferr deverânlarıyla Şamhal Şâh'ın sarâyına varup ziyâfet-i azîmler tenâvül olunup kal‘adan top şâdımânları olup Hân'ın cümle tevâbi‘ [u] levâhıklarına konaklar verilüp herkes mihmânsarâylarımıza gidüp Hân ile Sultân Mahmûd bir yerde kalup müşâvereye başladılar. Ba‘dehu Hân dahi konağına gelüp "Üç gün oturakdır" deyü fermânlar olundukda hakîr şehr-i Tarhu'yu seyr [ü] temâşâya şürû‘ etdik.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 161b ·
metinde göster ·
Şâh sarâyı ve Takî Hân sarâyı ve Korçur Beğ sarâyı ve Ulu Beğ sarâyı ve Kâsım B …
Cümle Şamhal Şâh sarâyı ve Takî Hân sarâyı ve Korçur Beğ sarâyı ve Ulu Beğ sarâyı ve Kâsım Bay sarâyı ve Kıran Alp Bay sarâyı ve (---)(---)(---)(---)(---) ve niçe yüz ma‘mûr hânedânlar vardır. Ammâ Sultân Mahmûd sarâyı sâ’ir pâdişâhlar sarâyları gibi değildir, zîrâ esbâb-ı ihtişâma ve dârât-ı azamete mâ’il değillerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 161b ·
metinde göster ·
… . Hîn-i seferde atlanup me’mûr olduğu uruşa vezîr ile yâhûd beğler ile ve yâhûd
Şamhal
Şâh ile sefere gider.
Ve bu diyârda tîmâr ve ze‘âmet yokdur. Ancak askerî tâ’ifesi eküp biçüp pâdişâha öşr vermeyüp öşr-i şer‘îsi kendüye ulûfe kayd olunmuşdur. Hîn-i seferde atlanup me’mûr olduğu uruşa vezîr ile yâhûd beğler ile ve yâhûd Şamhal Şâh ile sefere gider.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 161b ·
metinde göster ·
… âr pâdişâhının ismi Mahmûd'dur. Elkâb-ı künyesi şemkal'dır, şemgal ve şemhal ve
şamhal
dahi derler.
Anlar dahi ol zamândan berü bu şehri tahtgâh edinüp keyfe mâ-yeşâ mutasarrıflardır. Hâlâ pâdişâhları kâh bunda ve kân Tarhu şehrinde oturur. Hâlâ bu diyâr pâdişâhının ismi Mahmûd'dur. Elkâb-ı künyesi şemkal'dır, şemgal ve şemhal ve şamhal dahi derler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 163b ·
metinde göster ·
… derler. Her pâdişâhın birer gûne elkâbları var, ammâ bu Dağıstân pâdişâhlarına
şamhal
derler, zîrâ asl [u] fer‘leri Şâmîlerdir ve Âl-i Emeviyyûn nesillerindendir.
Bunların dahi asıl nesilleri kavm-i Arab'dır kim Şâmîlerdir. Anıniçün Şâm-hâl derler. Meselâ Âl-i Osmân'a hünkâr derler ve Acem'e şâh derler, Kırım hânlarına geray der[ler], Özbek pâdişâhlarına hân-ı hâkân derler, Hind pâdişâhlarına hâkân derler, Yemen pâdişâhlarına tübba‘ derler, Mısır halîfelerine azîz derler. Her pâdişâhın birer gûne elkâbları var, ammâ bu Dağıstân pâdişâhlarına şamhal derler, zîrâ asl [u] fer‘leri Şâmîlerdir ve Âl-i Emeviyyûn nesillerindendir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 163b ·
metinde göster ·
… l-i Emeviyyûn tahtını sana verdim. Var bakıyye-i ömrün yine Şam'da geçir" dedi.
Şamhal
eydir:
"İşde senin adû-i cânın olup seni vatanından cüdâ eden Mervân'ı ve niçe yüz bin Yezîdî leşkerin kırdım. Şimden gerü Şâm'a gidüp yine ecdâdın Âl-i Emeviyyûn tahtını sana verdim. Var bakıyye-i ömrün yine Şam'da geçir" dedi. Şamhal eydir:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 164a ·
metinde göster ·
merhûm oldukda Şamhal'ın ba‘zı evlâdları mürted olurlar. Ba‘dehu sene 119 târîh …
Ebü'l-Müslim ve Şamhal merhûm oldukda Şamhal'ın ba‘zı evlâdları mürted olurlar. Ba‘dehu sene 119 târîhinde Hişâm bin Abdülmelik bunları İslâm ile müşerref edüp ba‘dehu Hişâm Şâm'a gelüp sene 125 târîhinde (...)de Rusâfe nâm mahalde medfûndur. Ömreş sene 55 ve müddet-i hilâfeti sene 19, şehr 8. Ol zamândan berü bir alay kavm-i Dağıstân ve mü’min ve muvahhidlerdir. Bunlar[a] müverrihân-ı Acem Kumuk tâ’ifesi derler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 164a ·
metinde göster ·
… in şeref-i sohbetleriyle müşerref olup niçe zevk u safâlar edüp Hân Şamhal'a ve
Şamhal
bizim Hân'a ziyâfetler edüp ve Şamhal Şâh hakîre niçe ihsânlar edüp bizim Hân'a …
Bunda bir hafta tekâ‘üd edüp iki pâdişâh-ı fânîlerin şeref-i sohbetleriyle müşerref olup niçe zevk u safâlar edüp Hân Şamhal'a ve Şamhal bizim Hân'a ziyâfetler edüp ve Şamhal Şâh hakîre niçe ihsânlar edüp bizim Hân'a Karabudak Hân ülkesinde yurd verüp altmış pâre kendin yarlığ-ı belîğin Hân'a verüp birbirleriyle vedâ‘laşup bin aded güzîde asker refîk verüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 164b ·
metinde göster ·
… niçe zevk u safâlar edüp Hân Şamhal'a ve Şamhal bizim Hân'a ziyâfetler edüp ve
Şamhal
Şâh hakîre niçe ihsânlar edüp bizim Hân'a Karabudak Hân ülkesinde yurd verüp al …
Bunda bir hafta tekâ‘üd edüp iki pâdişâh-ı fânîlerin şeref-i sohbetleriyle müşerref olup niçe zevk u safâlar edüp Hân Şamhal'a ve Şamhal bizim Hân'a ziyâfetler edüp ve Şamhal Şâh hakîre niçe ihsânlar edüp bizim Hân'a Karabudak Hân ülkesinde yurd verüp altmış pâre kendin yarlığ-ı belîğin Hân'a verüp birbirleriyle vedâ‘laşup bin aded güzîde asker refîk verüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 164b ·
metinde göster ·
Şâhların hâssıdır. Emîr ve kadısı vardır. Hânı üç bin askere mâlikdir. Kal‘ası …
Evsâf-ı kal‘a-i Koyun: Kadîm-i evvelden Şamhal Şâhların hâssıdır. Emîr ve kadısı vardır. Hânı üç bin askere mâlikdir. Kal‘ası bir sarp kaya üzre Şeddâdî taş binâ bir kal‘a-i metîn ve şekl-i müdevverdir. İçinde dizdârı ve üç yüz aded kurçı yasavulu vardır, gayri şey yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 164b ·
metinde göster ·
Şâh'dan me’zûn olup vilâyet-i Acem'e andan vilâyet-i Maskov'da Heyhât sahrâsı v …
Sene 1076 Zilka‘de'sinde Dağıstân pâdişâhı Şamhal Şâh'dan me’zûn olup vilâyet-i Acem'e andan vilâyet-i Maskov'da Heyhât sahrâsı ve Ejderhân ve Bakü Hân ve Kalmık şâhına, andan Azağ'a gitdiğimizi beyân eder
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 166a ·
metinde göster ·
… âb, ya‘nî kal‘a-i Demirkapu'ya dâhil olup Acem hânı (---) Hâna Sultân Mahmûd ve
Şamhal
Şâh'ın mektûbların Hân'a verüp bize vâfir tevkîr [ü] ihtirâm edüp bir mihmânsar …
Evvelâ Dağıstân pâdişâhının şehr-i Enderey'den cânib-i şarka (---) gidüp sene 1057 târîhinde seyr [ü] temâşâ edüp cemî‘i evsâfın mufassal tahrîr etdiğimiz menzil-i kal‘a-i Bâbü'l-ebvâb, ya‘nî kal‘a-i Demirkapu'ya dâhil olup Acem hânı (---) Hâna Sultân Mahmûd ve Şamhal Şâh'ın mektûbların Hân'a verüp bize vâfir tevkîr [ü] ihtirâm edüp bir mihmânsarây verdi. Ve üç gün zevk edüp elli altı târîhinde bu şehre geldiğimizden berü kart koca bugünki Acem yârânları sıhhatde bulup anlar ile Demirkapu hânı Takî Hân ile cân sohbetleri etdik. Ammâ bu şehri evvelkiden amâr olmuş gördüm. Hakkâ ki ülke-i azîmdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 166a ·
metinde göster ·
… olmak ile dünyâ kadar hazz edüp Mehemmed Geray Hân'ın ve yine Dağıstân pâdişâhı
Şamhal
Şâh'ın mektûbların yeni rehin olan Kabarti beğine gösterüp cihân cihân hazz edü …
Ba‘dehu hikmet-i Bârî bu Terek kal‘asına Kabarti'den bir yeni rehin Çerkez beği gelüp öbür mirza Kabartay'a gidüp bu yeni rehin beğ ile mukaddemâ çok hukûkumuz olmak ile dünyâ kadar hazz edüp Mehemmed Geray Hân'ın ve yine Dağıstân pâdişâhı Şamhal Şâh'ın mektûbların yeni rehin olan Kabarti beğine gösterüp cihân cihân hazz edüp hakîre ikrâmlar etdi. Ve her bâr anlar ile cân sohbetleri ederdik.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 167b ·
metinde göster ·
… ûşirvân neslindendir. Gâyet muta‘assıb sünnî kimesnelerdir. Pâdişâhlarına hâlâ "
şamhal
" derler. Anlar "şamkal" derler bir alay oğuz tâ’ifedir.
Bunlar dahi Enûşirvân neslindendir. Gâyet muta‘assıb sünnî kimesnelerdir. Pâdişâhlarına hâlâ "şamhal" derler. Anlar "şamkal" derler bir alay oğuz tâ’ifedir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y22a ·
metinde göster ·
Hân'a tâbi‘ olurlar. Bu kavim kûh-ı Elburz dâmeninde sâkin olurlar, Çerkez kavm …
Andan vilâyet-i Tavustân Çerkezi, gâhîce Dağıstân pâdişâhı şamhal Hân'a tâbi‘ olurlar. Bu kavim kûh-ı Elburz dâmeninde sâkin olurlar, Çerkez kavminin nihâyetidir. Kırım'dan bu mahalle dek cümle Çerkezistân toksan yedi konak yerdir. Ammâ bu Çerkezistân'ın şimâl cânibindeki Deşt-i Kıpçak içre dörd pâdişâh-ı Kalmık vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y36b ·
metinde göster ·
