… rle her-ayine ol beyʿet ḳılur taŋrı birle taŋrınıŋ ḳudreti olar eliglerinde kim
andı
sısa her-ayine ol sır öz özi üze yana kim vefa ḳılsa anı kim ʿahd ḳıldı anıŋ üz …
10 anlar kim beyʿet ḳılurlar seniŋ birle her-ayine ol beyʿet ḳılur taŋrı birle taŋrınıŋ ḳudreti olar eliglerinde kim andı sısa her-ayine ol sır öz özi üze yana kim vefa ḳılsa anı kim ʿahd ḳıldı anıŋ üze taŋrı birle bėrür-miz aŋa yanut uluġ
2 anlar kim zihar andı içerler sizdin uraġutlarındın ermezler olarnıŋ anaları anaları ermez olar meger ol uraġutlar tuġurdı olarnı olar ayurlar yawuzraḳ aymaḳdın hem yalġan ol taŋrı keçürgen turur yarlıḳaġan ol
içerler uraġutlarındın yana yanarlar aŋar kim aydılar: ḳarabaş azad ḳılġu kerek …
3 anlar kim zihar andı içerler uraġutlarındın yana yanarlar aŋar kim aydılar: ḳarabaş azad ḳılġu kerek yaḳmazda aşnu ol pend bėrlür sizler anıŋ birle ol taŋrı anı kim ḳılur siz bilgen turur
… t-i Ömer hutbeye şürû‘ eder. Ba‘zı cemâ‘at "Ömer hutbede yanılup Sâriye serdârı
andı
. Ol ise beş aylık yolda kaldı." derler. Kimisi "Ömer ma‘tûh oldu ve hutbede hal …
Çünkim Hazret-i Risâlet-penâh dâr-ı fânîden dâr-ı bâkîye azm-i cinân etdikde hilâfet Hazret-i Ebâbekr'e intikâl edüp cemî‘i ümmet-i ashâb fırka fırka, boy boy olup her biri birer tarafa pârekende vü perîşân oldular. Çünkim ba‘de hicreti'n-Nebevî hilâfet sene 23 târîhinde Hazret-i Ömer'e müyesser olup Irâk-ı Acem'de ve Basra ve Kûfe ve Nihâvend'de kavm-i havâriciyân isyân u tuğyân etmeğe başladılar. Âhir-ı kâr Hazret-i Ömer radıyallâhu anh hazretleri seksen bin asker-i Arab'a ashâb-ı güzînin güzîdesi Sâriye (---)(---) hazretlerin Nihâvend üzre gönderüp kat‘-ı menâzil ve tayy-ı bu‘d-ı merâhil ederek taht-ı Nihâvend cünûd-ı Havâriciyân-ı Acem ile kâmil yedi sâ‘at-i nücûmî ceng-i mütemâdî olur. Âhirü'l-emr Acem tarafına galebe müyesser olup İslâm askeri muztaribü'l-hâl ve'l-bâl kalırlar. Meğer hikmet-i hudâ yevm-i Cum‘a imiş. Hazret-i Ömer Medîne-i Münevvere'de minber üzre Arapça deyü hutbe okurken bâtın gözüyle görse kim Sâriye bozuluyor. Hemân hutbeyi bırağup minberde üç kerde "Yâ Sâriye ile'l-cebel!" deyü na‘ralar urur. Cümle cemâ‘at hayretde kalup yine Hazret-i Ömer hutbeye şürû‘ eder. Ba‘zı cemâ‘at "Ömer hutbede yanılup Sâriye serdârı andı. Ol ise beş aylık yolda kaldı." derler. Kimisi "Ömer ma‘tûh oldu ve hutbede halt etdi." derler. Câmi‘ içre bunun emsâli niçe kîl u kâl ederler. Ammâ sahâbe-i kirâmın âkıbet-endîşleri ve umûr-dîdeleri, "Bunda bir hikmet vardır." deyü Hazret-i Ömer'in "Yâ Sâriye ile'l-cebel!" kelâmın ol ân işâret ederler. Hazret-i Ömer fi'l-hakîka ol sâ‘at hutbe esnâsında de’b-i şerîfleri değilken iki kerre du‘â edüp "Elhamdülillah" deyü mesrûren minberden nüzûl edüp edâ-yı Cum‘a ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 308a ·
metinde göster ·