… n cebelüleriyle cümle bin beş yüz asker olur. Yüz elli akçe kazâdır. Dizdârı ve
azeb
ağası ve neferâtları vardır. Kal‘ası (---) üzre şekl-i murabba‘ Şeddâdî binâdır …
Evsâf-ı kal‘a-i Mamrevân: Gürcî melikleri binâsıdır ve Lala Kara Mustafâ Paşa fethidir. Mâ-tekaddem sancak beği tahtı idi. Hâlâ yine Erzurûm eyâletinde sancak beği tahtıdır. Beğinin hâssı 203.000, ze‘âmet ve timarı (---)(---)(---) vardır. Çeribaşı ve alaybeğisi var. Beğinin cebelüleriyle cümle bin beş yüz asker olur. Yüz elli akçe kazâdır. Dizdârı ve azeb ağası ve neferâtları vardır. Kal‘ası (---) üzre şekl-i murabba‘ Şeddâdî binâdır. 323a Dâiren-mâdâr cirmi ma‘lûmum değildir. Ve kıbleye nâzır bir kapusu var. Cümle sekiz yüz hâne-i fukarâlardır. Ağniyâları nâdirdir. Lâkin ehl-i sünnet ve'l-cemâ‘at Nakşibendî tarîkinde dindâr kimesnelerdir. Câmi‘leri ve hammâmı ve hânı ve esvâk-ı muhtasarı vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 322b–323a ·
metinde göster ·
… le ve beğinin askeriyle cümle bin iki yüz mükemmel asker olur. Kal‘a dizdârı ve
azeb
ve gönüllü ağası ve üç yüz kal‘a neferâtları ve yüz eli akçe kadısı ve yedi ade …
Evsâf-ı kal‘a-i kadîm Keçivân, şehr-i Dûdımân, binâ-yı Enûşirvân: Ba‘zı tevârîhlerde Pîjen ve Şeffâk ve Efrâsiyâb cengleri hikâyetinde tahrîr olunan kal‘a-i Dûdımân-ı Keçkıvân bu kal‘a-i şehr-i kadîmdir {deyü tahrîr etmiş}. Zamân-ı kadîmde 323b Âl-i Abbâsiyân'dan Bağdâd-ı behişt-âbâd halîfesi el-Müstansır Billah hükmünde iken Moğol tâ’ifesinden Hülâgû Hân gelüp bu şehri harâb [u] yebâb ve ahâlîsin kebâb edüp Bağdâd'ı dahi harâb etdi. Ba‘dehû bu şehr-i Keçkıvân-ı Dûdımân, Karakoyunlu Kara Yûsuf Şâh hükmünde iken ol kadar âbâdân olup mânend-i Erzen Bender-i Ahlât şehri oldu. Andan Timur-ı bî-nûr gelüp harâb tiye (?) harâb etdi. Ba‘dehû Süleymân Hân Nahşivân'a gelirken talî‘a-i asâkir-i İslâm olan Lala Kara Mustafâ Paşa feth edüp Kars eyâleti hükmünde hâlâ imâristândır, ammâ bender şehr değildir. Kal‘ası bir dereli yerde şekl-i murabba bir küçük kal‘adır. Hâkimi başka sancak beğidir. Hâss-ı hümâyûnı 153.500, ze‘âmet (---) ve timar (---) vardır. Alaybeğisi ve çeribaşısı vardır. Kânûn-ı Süleymânî üzre cebelüleri ile ve beğinin askeriyle cümle bin iki yüz mükemmel asker olur. Kal‘a dizdârı ve azeb ve gönüllü ağası ve üç yüz kal‘a neferâtları ve yüz eli akçe kadısı ve yedi aded ma‘mûr Keçîvân nâhiyeleri vardır. Cümle bin iki yüz aded tîn-i türâb ile mestûr hâne-i ma‘mûrları ve üç aded câmi‘-i muhtasarı her esnâfdan kırk elli aded dekâkînleri vardır. Andan (---) sâ‘at şarka gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 323a–323b ·
metinde göster ·
… . Alay beğisi ve çeribaşısı ve üç yüz pâyesiyle kadısı ve kal‘a dizdârı ve yedi
azeb
ağası ve üç oda yeniçeri ağası ve bir oda cebeli ve bir oda topcusu vardır. Amm …
Evvelâ Ar[da]hân-ı küçük, Hocacân ve Zarşâd ve Keçivân 324a ve Kağızmân ve Varîşân ve Kars sancağı paşa tahtıdır. Erba[b]-ı zu‘amâ 7 ve erbâb-ı timar 102, kanûn üzre cebelüleriyle ve paşasının askeriyle cümle üç bin asker-i güzîde olur. Kerrât ile yedi sekiz Acem hânlarına karşu komuşlardır. Alay beğisi ve çeribaşısı ve üç yüz pâyesiyle kadısı ve kal‘a dizdârı ve yedi azeb ağası ve üç oda yeniçeri ağası ve bir oda cebeli ve bir oda topcusu vardır. Ammâ ekseriyyâ çorbacıları neferâtlarıyla Erzurûm'da dururlar. Ve cümle kal‘a neferâtları bin beş yüz güzîde "Benem diger nîst" diyen kuldur. Bu serhadlerde Van kulu ve Kars ve Ahıçka kulu şecâ‘at ve fetâlıkda meşhûrlardır. Bu Kars kullarının senevî mevâcibleri hâssı nehr-i Murâd kenarında Birecik kal‘ası önünde geçit gemilerinin mahsûlleri ve Haleb eyâletinde Suruc ve Bombuc kurâlarının mahsûlleri bu kal‘a kullarına ocaklık kayd olunup senevî mevâcibleri yetmiş yük akçe olur. Ve eyâlet-i Kars cümle on aded kazâdır ve kazâsı, nâhiyesi sekiz adeddir. Şeyhülislâmı ve nakîbü'l-eşrâfı ve a‘yân [u] eşrâfları vardır. Zâdekallah...
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 323b–324a ·
metinde göster ·
… -i tahrîrde bu diyâr hâne-i avârıza kayd olunup her sene hâne başına birer âdem
azeb
askeri verüp alay-ı azîm ile cümle (---) asker pür-silâh tuğları ile tablların …
Hîn-i tahrîrde bu diyâr hâne-i avârıza kayd olunup her sene hâne başına birer âdem azeb askeri verüp alay-ı azîm ile cümle (---) asker pür-silâh tuğları ile tablların döğerek İslâmbol'a gelüp ondan plaşgerme kayıklar ile Tershâne-i âmire'de donanma-i hümâyûna hizmet edüp altı ay deryâ seferi eşerler. Levend-i elvende-i tâ’ife-i Arabistândır. Bu kavmin sefer-i hümâyûnda kârları cümle kadırgalarda kürek ırgalamakdır. Hîn-i mahalde küreği bırağup ceng ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 151a ·
metinde göster ·
… kolağası Süleymân Beğ'dir. Yigirmi ikinci hâkim sol kolağasıdır. Yigirmi üçüncü
azeb
ağasıdır. Yigirmi dördüncü hisâr eri ağasıdır. Yigirmi beşinci Âsitâne tarafınd …
Yigirminci zâbit, ze‘âmet kethudâsıdır, ammâ hâssı ref‘ olunmuşdur. Yigirmi birinci zâbit Sağ kolağası Süleymân Beğ'dir. Yigirmi ikinci hâkim sol kolağasıdır. Yigirmi üçüncü azeb ağasıdır. Yigirmi dördüncü hisâr eri ağasıdır. Yigirmi beşinci Âsitâne tarafından dizdâr-ı bâlâdır. Yigirmi altıncı dizdâr-ı deveboynudur. Yigirmi yedinci Aşağı Kal‘a dizdârıdır. Yigirmi sekizinci gümrük emînidir. Yigirmi dokuzuncu hâkimi harâcî ağadır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 253b ·
metinde göster ·
ve beşli ağaları ve kapudanı ve subaşı ve muhtesibi vardır. Ve bu şehir cümle i …
Sipâh kethüdâyeri ve yeniçeri serdârı ve azeb ve beşli ağaları ve kapudanı ve subaşı ve muhtesibi vardır. Ve bu şehir cümle iki bin hânedir ve üç mahalle-i müslimîndir. Mâ‘adâ Eflâk ve Boğdan ve Rûm [ve] Ermeni ve Yahûdî re‘âyâlarıyla mâl-â-mâl bir şehirdir kim ekseriyyâ evlerinin üzerleri serâpâ hasır ve avluları kamış ile mebnî hânelerdir. Kârgîr dîvârlı ve kiremit örtülü evleri ve hâneleri ve câmi‘leri cümle müselmân mahallâtları içre vâki‘ olup bu şehirde aslâ kurşum örtülü imâret yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 34b ·
metinde göster ·
… ve hâkimlerinin eşbehi Bâyezîd ve Selîm Hân mütevellîsidir ve kal‘a dizdârı ve
azeb
ağası ve beşli ağası ve sipâh kethüdâyeri ve yeniçeri serdârı ve gümrük emîni v …
Hâlâ beğinin taraf-ı pâdişâhîden kanûn-ı Bâyezîd Hân üzre hâss-ı hümâyûnı 240.000 ve erbâb-ı tîmârı 104 ve erbâb-ı zu‘amâsı 6'dır. Hîn-i ma‘rekede cebelüleri ile beş yüz asker olur ve hâkimlerinin eşbehi Bâyezîd ve Selîm Hân mütevellîsidir ve kal‘a dizdârı ve azeb ağası ve beşli ağası ve sipâh kethüdâyeri ve yeniçeri serdârı ve gümrük emîni ve muhtesib ağası ve üç yüz akçe pâyesiyle şerîf kazâsı ve (---) aded nâhiye kurâları vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 35b ·
metinde göster ·
Kal‘a dizdârı ile yigirmi ağalıkdır ve üç bin aded müstahfızân-ı
azeb
ve yerli ve gönüllü kal‘a neferâtları vardır, Ve yeniçeri ağasıyla yedi oda kap …
Kal‘a dizdârı ile yigirmi ağalıkdır ve üç bin aded müstahfızân-ı azeb ve yerli ve gönüllü kal‘a neferâtları vardır, Ve yeniçeri ağasıyla yedi oda kapukulu çorbacıları ve bir oda cebeci ve bir oda topçu {ve muhtesib ve subaşı ve gümrük emîni} vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 37b ·
metinde göster ·
… kenârında (---)(---) üzre şekl-i murabba‘ bir hisâr-ı üstüvârdır kim kırk aded
azeb
ve kırk aded beşli ve kırk aded hisâreri neferâtları ve kal‘a dizdârı hâkimdir. …
Evvelâ hâk-i pâk-i Babadağı tarafında kal‘a-i Tulça sırası ve nehr-i Tuna kenârında (---)(---) üzre şekl-i murabba‘ bir hisâr-ı üstüvârdır kim kırk aded azeb ve kırk aded beşli ve kırk aded hisâreri neferâtları ve kal‘a dizdârı hâkimdir. Kifâyet mikdârı cebehânesi ve topları vardır ve cânib-i (---) bir kat metîn demir kapusu var ve her gece mehterhânesi çalınup derûn-ı hisârda cümle (---) aded kiremitli bâğ u bâğçesiz neferât hâneleri ve buğday anbârları ve hünkâr câmi‘i var. (---)(---)
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 109a ·
metinde göster ·
… r kim cümle yigirmi dörd aded tuğlu ve sancağ u bayraklı ağaları vardır. Evvelâ
azeb
ağası ve beşli ağası ve gönüllü ağası ve martolos ağası ve topçu ağası ve cebec …
Ve bir hâkimi dahi kal‘a dizdârıdır kim cümle yigirmi dörd aded tuğlu ve sancağ u bayraklı ağaları vardır. Evvelâ azeb ağası ve beşli ağası ve gönüllü ağası ve martolos ağası ve topçu ağası ve cebeciler ağası ve hisâreri ağası ve pandur ağası ve'l-hâsıl kanûn üzre yigirmi dörd ağa ve (---) aded kal‘a neferâtlarıdır kim cümle şeb [ü] rûz mevcûdlardır. Beher sene bunların vazîfe-i mu‘ayyeneleri taraf-ı pâdişâhîden ve hâs ve harâclardan (---) yük akçe edüp mâl defterdârından ulûfelerin alırlar.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 118a ·
metinde göster ·
Ve beş aded kapusu var. şimâl tarafına Cisir kapusu, andan iki yüz adım ba‘îd
Azeb
kapusu, beş yüz adım ba‘îd Su kapusu, andan beş yüz adım ba‘îd Battâl kapu, and …
Ve beş aded kapusu var. şimâl tarafına Cisir kapusu, andan iki yüz adım ba‘îd Azeb kapusu, beş yüz adım ba‘îd Su kapusu, andan beş yüz adım ba‘îd Battâl kapu, andan üç yüz seksen adım ba‘îd Tişvâr kapusu, andan taşra martolosân ağası bekler Martolos kapusu, andan şarampav kapusu.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 120b ·
metinde göster ·
kapusundan taşra ağaç köprü başında ziyâretgâh-ı şühedâlar hunkası. Niçe yüz bi …
Azeb kapusundan taşra ağaç köprü başında ziyâretgâh-ı şühedâlar hunkası. Niçe yüz bin şühedâ ve sulehâ-yı ümmetden kimesneler medfûndur. Himmetleri hâzır u nâzır ola.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 84b ·
metinde göster ·
odabaşılar koyup cemî‘i kullelerdeki yiğitlere bunları zâbıt edüp her gece dend …
Ve dîvârı zemîn dibinden on arşın bâlâ taş dîvâr edüp üç arşın enli edüp bu dîvârın iki başındaki kulleleri mahsûs kal‘a gibi azîm kulleler edüp ikişer yüz yiğit kodu. Ve Or kal‘ası dibinde bu dîvâra yan yana iki aded ikişer kat kulle-i azîmler inşâ edüp her kullede ellişer aded Rûm yiğitlerinden ergen, ya‘nî azeb odabaşılar koyup cemî‘i kullelerdeki yiğitlere bunları zâbıt edüp her gece dendân-ı beden üzre kol dolaşup uyuyan müstahfızânları ta‘zîr edeler. Ve bu orta kullelere dahi beşer aded şâhâne kolomburna toplar ve yüz yiğit topçular ve ellişer yiğit cebeciler koyup bu iki kulle-i azîmlere birer azîm vâsi‘ ve âlî demir kapular eyledi kim bu iki kapudan gayri yerden cezîre-i Kırım'a girilmez oldu. Meğer deryâdan gemilerle gelinir, girir ola. Ve bu Or'un iki kapusundan çıkan Heyhât sahrâsın geçüp 109b isterse şark cânibine kal‘a-i Azak'a isterse şimâl tarafında ol sâ‘at Kazağ'a isterse garb cânibinde otuz(?){altı} sâ‘at çöl ile kal‘a-i Kılburun kal‘asına gider, ammâ bu mezkûr yollara yüz iki yüz âdem gidemez, beş altı yüz âdem gider.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 109a–109b ·
metinde göster ·
… n paşa sarâyı ve yeniçeri ağası ve cebecibaşı ve kul kethudâsı ve dizdâr ağa ve
azeb
ağası ve gayri kırk aded ağaların hâneleri vâsi‘ce olup at âhûrları vardır. And …
Ve bu Freng hisârı içinde cümle bin aded küçük küçük müfîd ü muhtasar evlerdir. Ancak beş altı kadar evlerin meyyit yaykayacak kadar havlıları vardır. Mâ‘adâ hasır ve kamışdan dîvârlı ve toprak örtülü evlerdir. Cümleden paşa sarâyı ve yeniçeri ağası ve cebecibaşı ve kul kethudâsı ve dizdâr ağa ve azeb ağası ve gayri kırk aded ağaların hâneleri vâsi‘ce olup at âhûrları vardır. Andan,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 184b ·
metinde göster ·
… râc ağası ve şehir kethudâsı ve mi‘mâr ağası ve gümrük ağası ve dizdâr ağası ve
azeb
ağası ve hisâr eri ağası ve topçu ağası ve cebeciler ağası ve meremmâtçı ağası …
Müftîsi vardır ve nukebâsı ve vâlîsi ve voyvadası ve sipâh kethudâyeri ve yeniçeri serdârısı ve muhtesib ağası ve bâcdâr ağası ve harâc ağası ve şehir kethudâsı ve mi‘mâr ağası ve gümrük ağası ve dizdâr ağası ve azeb ağası ve hisâr eri ağası ve topçu ağası ve cebeciler ağası ve meremmâtçı ağası ve cümle üç yüz aded merdüm-hisâr erleri vardır kim cümle âmâde askerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 247b ·
metinde göster ·
… şehbâz ve bahâdır şehnâz fetâları vardır. Cümleden sâhib-i hüküm dizdârdır. Ve
azeb
ağası ve cebeci ağası ve topçu ağası ve muhtesib ağası ve bâcdâr ağası ve mi‘mâ …
Tahrîr-i Bâyezîd Hân üzre Mora paşasının kâ’immakâmı tahtı olup iki yüz askeriyle zabt edüp üç yüz akçe pâyesiyle şerîf kazâ olup nâhiyesi (---) aded ma‘mûr kurâlardır. Sipâh kethudâyeri ve yeniçeri serdârı yokdur, ammâ nakîbi ve şeyhülislâmı ve yigirmi dörd aded tuğ ve alem sâhibi kal‘a ağalıkları ve kal‘a dizdârı ve cümle yedi yüz aded merdüm-hisârı var. Lâkin a‘yân [u] eşrâfı yokdur. Cümlesi gâziyân-ı serbâzân-ı mücâhidân-ı fî-sebîlillâh şehbâz ve bahâdır şehnâz fetâları vardır. Cümleden sâhib-i hüküm dizdârdır. Ve azeb ağası ve cebeci ağası ve topçu ağası ve muhtesib ağası ve bâcdâr ağası ve mi‘mâr ağası ve şehir kethudâsı ve harâc ağası yine kal‘a ağalarındandır, zîrâ cümle harâcları kendülerinin aklâmlarıdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 268a ·
metinde göster ·
… rmi aded neferât ağalarından sağ kol ağası ve sol kol ağası ve gönüllü ağası ve
azeb
ağası ve beşli ağası ve topçu ağası ve cebeciler ağası ve kapudan ağası ve lima …
Ve kal‘a ağası ve cümle yigirmi aded neferât ağalarından sağ kol ağası ve sol kol ağası ve gönüllü ağası ve azeb ağası ve beşli ağası ve topçu ağası ve cebeciler ağası ve kapudan ağası ve liman ağası ve mendirek kal‘ası ağası başka neferâtları vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 279b ·
metinde göster ·
… baracılar ağası ve bir oda lağımcılar ağası ve dizdâr ağası ve gönüllü ağası ve
azeb
ağası ve beşli ağası ve martolosân ağası ve yerli cebeciler ağası ve yerli topç …
Hâlâ İbrâhîm Hân tahrîri üzre eyâlet vezîri tahtıdır. Paşanının taraf-ı pâdişâhîden hâssı (---) akçedir. Ve defter kethudâsı hâssı (---) akçedir. Ve mâl defterdârı hâssı (---) akçedir. Çavuşlar kethudâsı ve çavuşbaşısı ve defter emîni ve defter kethudâsı ve çavuşlar kâtibi ve şehir mukâta‘acısı ve tîmâr defterdârı ve alaybeğisi ve çeribaşısı ve (---) aded erbâb-ı zu‘amâsı ve (---) aded erbâb-ı tîmârı vardır. Kânûn üzre cümle hîn-i seferde cebe[lü]leriyle ve paşası askeriyle cümle tokuz bin aded zeytûn sipâhîsi askeri olur. Ve altı oda yeniçeri ağası ve altı oda cebeciler ağası ve altı oda topçular ağası ve bir oda kumbaracılar ağası ve bir oda lağımcılar ağası ve dizdâr ağası ve gönüllü ağası ve azeb ağası ve beşli ağası ve martolosân ağası ve yerli cebeciler ağası ve yerli topçular ağası ve yerli hisâr eri ağası ve kapudan ağası ve mi‘mâr ağası ve harâc emîni ve gümrük emîni ve bâcdâr ağası ve şehir kethudâsı ve mu‘temed başı ve muhtesib ağası ve kalkancıbaşı ve marankozbaşı ve (---)(---).
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 284a ·
metinde göster ·
… ı ve merdüm-i hisârı vardır. Ve kıbleye nâzır bir kapusu var. İçinde ancak dörd
azeb
hânesi ve bir câmi‘i ve bir kuyusu var. Suyu ol kadar lezîz değildir. Ammâ zarû …
Menzil-i kal‘a-i Acrûd: Sene (---) târîhinde (---) binâsıdır, be-dest-i (---) Paşa. Tîh sahrâsının cânib-i garbî nihâyetinde bir bayır üzre şekl-i murabba‘ bir taş P 157a binâ kal‘a-i zîbâdır. Dâr-ı müdevveri üç yüz adımdır. Mısır müteferrikagânından bir dizdârı ve merdüm-i hisârı vardır. Ve kıbleye nâzır bir kapusu var. İçinde ancak dörd azeb hânesi ve bir câmi‘i ve bir kuyusu var. Suyu ol kadar lezîz değildir. Ammâ zarûretde içilir. Ammâ hayvânlara latîfdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y384a ·
metinde göster ·
… ân oldu. Ammâ bin yetmiş senesinden berü mustahfızân ya‘nî yeniçeriyân ocağı ve
azeb
ocağı tegallüb eyleyüp beytü'l-mâlların kendüler zabt edüp niçe bin fellâhîn yo …
Ve kısm-ı sâbi‘i, cümle yeniçeriyân ve azebistân ve müteferrikagân ve gönüllüyân ve tüfengciyân ve sipâhân ve eytâm ve cevâlî P 176a ve keşîde kaleminden cümle askerî tâ’ifesinin beytü'l-mâlların paşa zabt eylemek kânûn-ı Selîm Hân oldu. Ammâ bin yetmiş senesinden berü mustahfızân ya‘nî yeniçeriyân ocağı ve azeb ocağı tegallüb eyleyüp beytü'l-mâlların kendüler zabt edüp niçe bin fellâhîn yoldaşdır, deyü beytü'l-mâlın zabt edüp bir sefere me’mûr olsalar, ortalarının cemî‘i masârıfların beytü'l-mâldan görürler. Ve bir kefere İslâm'a gelüp kapularına varsa, kisve ederler. Ve garîb yiğide kisve ve dirlik verüp atlandırırlar. Ve bu yoldaşları küffâra esîr olsa, anı on bin guruş da olursa halâs ederler. Ol seneden berü paşa beytü'l-mâllarına vaz‘-ı yed edemez oldu, ammâ mâdde-i azîmdir. Ammâ gayrı hâssa ve âmmın beytü'l-mâlını paşa zabt edüp yedi bölükden çavuşlar ve kadıasker tarafından kassâm nâ’ibleri yazup çizüp paşa ağası izniyle paşa hazînesine teslîm olur. Zîrâ paşanın üstü iltizâmdır ilzâmdır elzemdir. Tahsîl olan mâlı mevâcibine verir. Eğer merhûmun vârisi gelüp isbât-ı vücûd ederse, akrabâsı mâlın paşadan yedi bölük çavuşları ve kassâm defteri mûcebince devede kulak taleb edüp alır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y58b ·
metinde göster ·
… thudâsı ve müteferrikabaşı ve cebecibaşı ve mi‘mârbaşı ve subaşı ve yeniçeri ve
azeb
baş çavuşları azebbaşı çavuşlar azeb bâz çavuşlar summâta oturmayup üst hil‘atl …
Dîvân-ı Mısır eyle bir dîvândır kim Sultân Gavrî dîvânhânesi bir vasî‘ dîvânhânedir kim beş bin âdem alır. İki cânibi kameriyyelerdir. Yetmiş aklâmın efendileri ve muhâsibleri halîfeleriyle oturup defter tetebbu‘ etmededirler. Dîvânhâne ortasında ol belât döşenmiş mermer üzre erbâb-ı hâcâta haftada beş kerre dîvân olup paşa çıkup sağ tarafına defterdâr paşa ve gayrı beğler perîşânî manzar sarıklariyle meks ederler, sol tarafına ibtidâ sipâh ve gönüllü ve tüfengciyân ve yeniçeri ağası ve azebler ağası oturup üç bin sahan ta‘âmı tenâvül edüp çavuşlar kethudâsı ve müteferrikabaşı ve cebecibaşı ve mi‘mârbaşı ve subaşı ve yeniçeri ve azeb baş çavuşları azebbaşı çavuşlar azeb bâz çavuşlar summâta oturmayup üst hil‘atleriyle hizmet edüp cümle erbâb-ı dîvân âdâb üzre ta‘âmı tenâvül edüp cümle sahanlar kalkup huddâmlar Gavrî leğenlerin ve ibrîklerin getürüp cümle el yaykanup dîvânhâne du‘âcısı du‘â ederken Hazret-i Resûl yâd oldukda iki kerre ta‘zîmen ayağ üzre kalkarlar ve bir kerre âl-i Osmân pâdişâhı anıldıkda ayağ üzre kalkup ba‘de'd-du‘â halk dağılup erbâb-ı hâcât kaldıkda;
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y60b ·
metinde göster ·
… aşı ve mi‘mârbaşı ve subaşı ve yeniçeri ve azeb baş çavuşları azebbaşı çavuşlar
azeb
bâz çavuşlar summâta oturmayup üst hil‘atleriyle hizmet edüp cümle erbâb-ı dîvâ …
Dîvân-ı Mısır eyle bir dîvândır kim Sultân Gavrî dîvânhânesi bir vasî‘ dîvânhânedir kim beş bin âdem alır. İki cânibi kameriyyelerdir. Yetmiş aklâmın efendileri ve muhâsibleri halîfeleriyle oturup defter tetebbu‘ etmededirler. Dîvânhâne ortasında ol belât döşenmiş mermer üzre erbâb-ı hâcâta haftada beş kerre dîvân olup paşa çıkup sağ tarafına defterdâr paşa ve gayrı beğler perîşânî manzar sarıklariyle meks ederler, sol tarafına ibtidâ sipâh ve gönüllü ve tüfengciyân ve yeniçeri ağası ve azebler ağası oturup üç bin sahan ta‘âmı tenâvül edüp çavuşlar kethudâsı ve müteferrikabaşı ve cebecibaşı ve mi‘mârbaşı ve subaşı ve yeniçeri ve azeb baş çavuşları azebbaşı çavuşlar azeb bâz çavuşlar summâta oturmayup üst hil‘atleriyle hizmet edüp cümle erbâb-ı dîvân âdâb üzre ta‘âmı tenâvül edüp cümle sahanlar kalkup huddâmlar Gavrî leğenlerin ve ibrîklerin getürüp cümle el yaykanup dîvânhâne du‘âcısı du‘â ederken Hazret-i Resûl yâd oldukda iki kerre ta‘zîmen ayağ üzre kalkarlar ve bir kerre âl-i Osmân pâdişâhı anıldıkda ayağ üzre kalkup ba‘de'd-du‘â halk dağılup erbâb-ı hâcât kaldıkda;
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y60b ·
metinde göster ·
kapusundan içeri bir ulu âsitâne-i Ömerü'l-Fârûk'dur. Ve odaları Kara Meydân'a …
Ve âsitâneleri Azeb kapusundan içeri bir ulu âsitâne-i Ömerü'l-Fârûk'dur. Ve odaları Kara Meydân'a nâzır yetmiş iki beyt-i Hattâbîdir. Bunlar âdâb üzre ubûr edince yeniçeriyânın alemleri nümâyân olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y65b ·
metinde göster ·
… m var ise ayıbdır, haklarından gelinir. Bunlardan gayrı Mısır kavmi yeniçeri ve
azeb
[[(---) (---)]] gûnâ-gûn çuka dolama ve harvânî ve başlarında serbend ve beller …
Ve bu Mısır içre bâlâda mastûr olan [[(---) (---)]] Çerâkize ve tüfengci ve gönüllü ve müteferrika ve çavuşândan mâ‘adâ kırmızı şalvârlı kavim var ise ayıbdır, haklarından gelinir. Bunlardan gayrı Mısır kavmi yeniçeri ve azeb [[(---) (---)]] gûnâ-gûn çuka dolama ve harvânî ve başlarında serbend ve bellerinde muhattem kuşak ve kürdeli geyüp bellerinde iri aşcı bıçağı kullanırlar (---)(---) sokarlar. Zîrâ hâlâ Mısır'da yeniçeri ve azebân mu‘teberlerdir. Çok ağavâtları gördüm ki müteferrika ve sipâhdan çıkup yeniçeri ve azeb P 182a oldu.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y66b ·
metinde göster ·
… teberlerdir. Çok ağavâtları gördüm ki müteferrika ve sipâhdan çıkup yeniçeri ve
azeb
P 182a oldu.
Ve bu Mısır içre bâlâda mastûr olan [[(---) (---)]] Çerâkize ve tüfengci ve gönüllü ve müteferrika ve çavuşândan mâ‘adâ kırmızı şalvârlı kavim var ise ayıbdır, haklarından gelinir. Bunlardan gayrı Mısır kavmi yeniçeri ve azeb [[(---) (---)]] gûnâ-gûn çuka dolama ve harvânî ve başlarında serbend ve bellerinde muhattem kuşak ve kürdeli geyüp bellerinde iri aşcı bıçağı kullanırlar (---)(---) sokarlar. Zîrâ hâlâ Mısır'da yeniçeri ve azebân mu‘teberlerdir. Çok ağavâtları gördüm ki müteferrika ve sipâhdan çıkup yeniçeri ve azeb P 182a oldu.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y66b ·
metinde göster ·
… lîl vermişdir kim Mısır içre askerî tâ’ifesi yetmiş kalemdir kim yeniçeriyân ve
azeb
ve müteferrikagân ve çavuşân ve gönüllüyân ve sipâhiyân ve tüfengciyân ve cebec …
Ammâ Cenâb-ı Bârî bu anbâr-ı Yûsuf'a bir berekât-ı Halîl vermişdir kim Mısır içre askerî tâ’ifesi yetmiş kalemdir kim yeniçeriyân ve azeb ve müteferrikagân ve çavuşân ve gönüllüyân ve sipâhiyân ve tüfengciyân ve cebeci ve topcu ve keşîde ve mütekâ‘idîn ve cevâlî ve eytâm ve tavâşiyân ve nisvân ve aklâm-ı e’imme ve hutebâ ve meşâyihûn ve sâdât ve'l-hâsıl bu tahrîr olunan yetmiş aded aklâmlarda kırk yedi bin üç yüz yetmiş eli berâtlı pâdişâh kulu cirâye-hârân vardır. Bunlar anbâr-ı Yûsuf'dan cirâye ve alîkaların her mâh [u] sâl bi'l-guduvvi ve'l-âsâl alırlar.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y144a ·
metinde göster ·
… erek başçavuşları paşa yanındadır ve beytü'l-mâlcıları kapularında kalır, ancak
azeb
kethudâsı ile yeniçeri kethudâsı atbaşı berâber ve yeniçeri ağasıyla azebler ağ …
Bunların sağında yeniçeri çorbacıları hem-çünân küheylân atlar üzre semmûr çuka ferrâceler ile ve önlerinde cıdaları ile andan eski çavuşları ve serdârları ile ve eski kokonos kethudâ ihtiyârları ile sol tarafı azebân, sağ tarafı yeniçeriyân atbaşı berâber ubûr ederek başçavuşları paşa yanındadır ve beytü'l-mâlcıları kapularında kalır, ancak azeb kethudâsı ile yeniçeri kethudâsı atbaşı berâber ve yeniçeri ağasıyla azebler ağası berâber enselerinde pür-silâh köçeklerle ubûr ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y189a ·
metinde göster ·
… üp ba‘de's-selâm paşa ubûr edince cümle atlılar kendi hânelerine giderler. Paşa
Azeb
kapusundan içeri bismillâh ile kadem basınca azebler ocağından yüz koyun kurbân …
Paşa gelüp ba‘de's-selâm paşa ubûr edince cümle atlılar kendi hânelerine giderler. Paşa Azeb kapusundan içeri bismillâh ile kadem basınca azebler ocağından yüz koyun kurbân edüp ganemlerin kanı paşanın pây-ı semendine doğru cereyân edüp paşaya hayır du‘â ederler. Ammâ azebistân ve yeniçeriyân paşa ile piyâde tâ sarâya giderler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y189b ·
metinde göster ·
El-hâsıl sevâd-ı mu‘azzam şehirdir. Ammâ mansarı ya‘nî harâmîsi havfından her gece bir âdem hânesinde âsûdehâl râhat yatmayup pür-silâh olup "Allâh yeğdir yeğ" deyüp nevbet beklerler. Hattâ hakîr anda iken bir azeb çorbacısının hânesin harâmîler alâ-mele’i'n-nâs basup bir hayli ceng edüp meğer çorbacı tevâbi‘âtiyle âmâde imiş, harâmîlere kurşumu bârân-ı la‘net gibi yağdırup yedi harâmî mürd olup ancak çorbacının taşra hareminde bir devesi gâyib olup bakıyyetü's-seyf mansarlar firâr etdiler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y307a ·
metinde göster ·
… inden zor-bâzû ile feth edüp ba‘dehu dörd bin beş yüz fârisü'l-hayl ve dörd bin
azeb
piyâdesiyle Amr ibnü'l-Âs'ı Mısır fethine serdâr edüp kat‘-ı menâzil ve tayy-i …
Cümle müverrihînin kavl-i sahîhi üzre böyle tahrîr ü terkîm olunmuşdur kim Hazret-i Risâlet-penâh'ın intikâlinden on sekiz sene sonra Hazret-i Ömer radıyallâhu anh hilâfetinde bizzât kendüleri Kudüs-i şerîfi kefere-i Rûm ve Freng-i bed-reng elinden zor-bâzû ile feth edüp ba‘dehu dörd bin beş yüz fârisü'l-hayl ve dörd bin azeb piyâdesiyle Amr ibnü'l-Âs'ı Mısır fethine serdâr edüp kat‘-ı menâzil ve tayy-i merâhil ederek Arîş ile Refih mâbeynine asker-i İslâm vâsıl oldukda Hazret-i Ömer'den kâsıd gelüp nâme tilâvet olundukda mefhûm-ı kelâm,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y315b ·
metinde göster ·
… kın olmağile dörd mezhebden müftîsi ve nakîbü'l-eşrâfı yokdur, ammâ yeniçeri ve
azeb
serdârları vardır. şehri bir sahrâda bâğ-ı İrem içinde bir rûşen kasabadır. Kad …
Ve şehr-i Kalyûb Q 300aP 297a kâşiflikdir. Bâlâda tahrîr olunan sâyir kâşifler gibi mustahfızân ve kendi askeriyle iki yüz kîse mâlı tahsîl eder. Taht-ı hükmünde iki yüz seksen pâre âbâdân kurâlar vardır, bu kurâlardan kendüye ba‘de'l-masârıf yüz kîse hâsıl olur. Ve yüz elli akçe âlî kazâdır, bir müddeti on kîse olur. Nâhiyesi yetmiş altı kurâdır. Mısır'a yakın olmağile dörd mezhebden müftîsi ve nakîbü'l-eşrâfı yokdur, ammâ yeniçeri ve azeb serdârları vardır. şehri bir sahrâda bâğ-ı İrem içinde bir rûşen kasabadır. Kadîm a‘sârda iki bin bâğ u bostânı var imiş, hâlâ üç yüz bostândır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y359b ·
metinde göster ·
… gılâlin Minye ağası tahsîl eder. Ancak bir Mısır çorbacısı yeniçeri serdârı ve
azeb
serdârı vardır. Ammâ müftîsi ve nakîbi Minye'dedir.
Circe eyâleti hükmünde Minye kâşifinin taht-ı hükûmetindedir. Ve Minye kadısına nâhiye ilhâk olmuşdur. Ba‘zı zamân yüz elli akçe ile başka kazâ ihsân olunur. Altmış pâre nâhiye kurâsı vardır. Ve mîrî gılâlin Minye ağası tahsîl eder. Ancak bir Mısır çorbacısı yeniçeri serdârı ve azeb serdârı vardır. Ammâ müftîsi ve nakîbi Minye'dedir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y365b ·
metinde göster ·
… e Âsitâne'den gelme ağalar yokdur. Ancak Mısır kapukulundan yeniçeri serdârı ve
azeb
serdârı ve beş bölük serdârları askerî tâ’ifesin zabt ederler. İslâmbol yeniçer …
Bu Circe'de Âsitâne'den gelme ağalar yokdur. Ancak Mısır kapukulundan yeniçeri serdârı ve azeb serdârı ve beş bölük serdârları askerî tâ’ifesin zabt ederler. İslâmbol yeniçeri serdârı sipâh kethudâyeri yokdur. Müttehem bir Âsitâne kulu olsa, Mısır'a gönderirler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y375a ·
metinde göster ·
… ir. Ammâ yedi bölükden mustahfızân asker yokdur. Lâkin Mısır kulu yeniçerisi ve
azeb
serdârları vardır. Ve mezheb-i râbi‘den müftî ve nakîbü'l-eşrâf vardır. Zîrâ bu …
Hâlâ Kınâ bender şehr-i sagîredir. Circe eyâleti hükmünde yüz Mısrî kîse iltizâmlı kös sâhibi kâşiflikdir. Ammâ yedi bölükden mustahfızân asker yokdur. Lâkin Mısır kulu yeniçerisi ve azeb serdârları vardır. Ve mezheb-i râbi‘den müftî ve nakîbü'l-eşrâf vardır. Zîrâ bu şehir Mekke şürefâsiyle memlûdur. Ve yüz elli akçe kazâdır. Hakîkatü'l-hâl yine senevî yüz elli akçe ancak hâsıl olur bir kazâ-i âsumânîdir. Bin guruşluk da‘vâ hüccetine bir Fâtiha verirler, andan gayrı deyyâr bir nukra ve dinâr vermezler. Zîrâ lecûc şürefâlardır kim anlar kadıdan umarlar tüccâr kavmidir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y379b ·
metinde göster ·
… silâh ile feryâd [u] figânları evce peyveste olup cümle kal‘a kapuları sed olup
Azeb
kapusu üzre topları Kara Meydân'a nâzır edüp cem‘iyyet edenlere bir alarka topu …
Ammâ aşağı Kara Meydân'da söz ayakda olan haşerâtlara düşüp âlât-ı silâh ile feryâd [u] figânları evce peyveste olup cümle kal‘a kapuları sed olup Azeb kapusu üzre topları Kara Meydân'a nâzır edüp cem‘iyyet edenlere bir alarka topu etdiler. Halk andan havf etmeyüp dahi ziyâde cem‘iyyet edüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y450b ·
metinde göster ·
