… hın ve birer hânın yâdigârıdır. İmâretinde Tahmas Şâh'ın bir kazganı var. İçine
beş ayak
nerdübân ile inilir. Ve yevm-i âşûrada içine otuz sığır koyup tabh edüp fukarây …
Bir âsitâne-i azîm olduğu şundan ma‘lûm-ı sa‘âdet ola kim üç yüz aded pâ-bürehne ve ser-bürehne Zırtıl ve Cavvelâkî ve Kalenderî ve Vâhidî ve Yesevî ve Fahrî ve Bozdoğanî dervîş-i dilrîşânları var kim her biri birer bâğın güli ve hıyâbânın sünbüli hezârfen ve tekmîl-i fünûn etmiş {zû-fünûn} mü’min ü muvahhid cânlardır, ammâ Ehl-i Sünnet değillerdir. Ve içlerinde asla teberrâîleri yokdur. Matbah-ı Keykâvûs'unda seksen fakr-ı pâ-bürehne aşbâzları var kim her biri birer pâdişâha lâyıh aşbâz-ı şehbâzlardır. Rûz-merre merreteyn âyende vü revendegâna pilav ve çobra ve herse ve nân-ı bî-imtinânları mebzûldur. Fakîr hânı bu âsitâneye getirüp ziyâret etdikde "Ahdim olsun bu girdâb-ı berzahdan halâs olursam bir altun kandîl düzdürem." deyü va‘d eyledi. Hakkâ ki ol âsitânede niçe bin aded musanna‘ maslûbât-ı âvîzeler var kim her biri birer şâhın ve birer hânın yâdigârıdır. İmâretinde Tahmas Şâh'ın bir kazganı var. İçine beş ayak nerdübân ile inilir. Ve yevm-i âşûrada içine otuz sığır koyup tabh edüp fukarâya bezl ederler. Hakîr bu âsitâne-i makâm-ı Rızâ'ya kendi hüsn-i rızâmla bu zerd rûyimi sürdükde hâtıra bu ebyât hutûr edüp rûy-ı dîvâra kalem-i sehvimle tahrîr etdim. Beyt:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 300a ·
metinde göster ·
… ır ve eğri büğrü dolamaç kapu yollarıdır. Bu kapulardan içeri iç kal‘a kapusuna
beş ayak
taş (taş) nerdübân ile çıkılır demir kapucukdur. Bu kapunun atebe-i ulyâsı üzre …
Bu üç kat kapulardan içeri araba giremez, zîrâ küçücük demir kapulardır ve eğri büğrü dolamaç kapu yollarıdır. Bu kapulardan içeri iç kal‘a kapusuna beş ayak taş (taş) nerdübân ile çıkılır demir kapucukdur. Bu kapunun atebe-i ulyâsı üzre beyâz mermer üzre Âl-i Osmân'ın tuğrâ-yı garrâsı tahrîr olunmuşdur ve bu tuğrâ içinde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 57b ·
metinde göster ·
… apudan bir kapuya varınca bu Mostar köprüsünün tûlu kâmil yüz germe adımdır. On
beş ayak
enniliği vardır.
Ammâ bu zikr olunan cümle cüsûrlardan vâcibü's-seyr ibret-nümâ-yı bî-misâl cisr-i lâ-nazîr bu Mostar köprüsüdür kim Arab u Acem ve Rûm u Firengistân'da ve Belh u Buharâ'ya varınca tek-i pûmız var, bu hakîr eyle bir cisr-i âlî rub‘-ı meskûnda görmedim. Gerçi Kürdistân'da zikri sebkat eden Batman cisri ve Hasankeyf cisri dahi gâyetü'l-gâye musanna‘ cüsûrlardır, ammâ bu Mostar cisri eflâke ser çekmiş bir kayadan bir kayaya tâk-ı Havarnak gibi atılmış bir göz cisr-i müntehâdır kim aşağı bakanın zehresi çâk olur. Hattâ bu cisrin iki başındaki kal‘aların iç yüzdeki kapularının bir kapudan bir kapuya varınca bu Mostar köprüsünün tûlu kâmil yüz germe adımdır. On beş ayak enniliği vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 164b ·
metinde göster ·
… -i nîlgûn-ı ser-nigûn kâsesi İslâmbol'da olan Ayasofya-i Kebîre'nin kubbesinden
beş ayak
küçükdür, deyü mi‘mârârân-ı hısârân eyle nakl etdiler. Eyle bir kubbe-i bâlâdır …
Temâşâhâ-yı câmi‘-i Sultân Hortaç kuddise sırruhu: Bu câmi‘-i pür-envâr bir müdevver dîvâr üzre sekiz aded tâk-i Kisrâ-misâl kemerlerdir kim her biri birer kavs-ı kuzahdan nişân verir gûyâ kudret kemeri üzre kubbe-i nîlgûn-ı ser-nigûn kâsesi İslâmbol'da olan Ayasofya-i Kebîre'nin kubbesinden beş ayak küçükdür, deyü mi‘mârârân-ı hısârân eyle nakl etdiler. Eyle bir kubbe-i bâlâdır kim âdem ibret nazarıyla nigerân etdikde dembeste vü hayrân olup merdüm-i dîdeleri hîrelenüp engüşt ber-dehen eder, zîrâ bu kubbe-i âlînin sekiz aded tâkleri ve kâse-i nîlgûnu hurde münakkaş zî-kıymet ahcârlar ile nakş-ı bûkalemûn-ı ibret-nümûn olup üstâdân-ı selef var makdûrun sarf edüp bu kubbe-i mînâya eyle tasarruflar etmiş kim bu atlâs-ı felek-gerdûnda eyle bir kârgerliği Şeddâd'ın bâğ-ı İrem'inde bir mi‘mâr-ı selef etmemişdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 226a ·
metinde göster ·
… n ve arzen ellişer ayak olup sâde kiremitli ve bir mevzûn minâreli kâmil altmış
beş ayak
taş nerdübân ile hakîr bu bânghâneye urûc edüp şehrin tarh [u] tarz, eşkâl-i es …
Bunda ancak Fethiyye câmi‘i var, Süleymân Hân'ındır kim kenîseden velî olunup tûlen ve arzen ellişer ayak olup sâde kiremitli ve bir mevzûn minâreli kâmil altmış beş ayak taş nerdübân ile hakîr bu bânghâneye urûc edüp şehrin tarh [u] tarz, eşkâl-i esâs-ı binâsın seyr [ü] temâşâ edüp bir tabak kâğıza kal‘anın cümle eşkâl-i imârâtların resm etdim. Ammâ bu Fethiyye câmi‘i içre bir azîm su sarnıcı var kim cemî‘i bu iç kal‘a halkı ana muhtâc olup eyyâm-ı bahûrda gûyâ buz pâresi suyu var, bir rûhâniyyetli câmi‘-i nûrdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 279b ·
metinde göster ·
… aded kulle ve dirseklerdir, ammâ dendân-ı bedenlerin saymadım. Lâkin dîvârı on
beş ayak
enli ve metîn ve müstahkem dîvâr-ı Şeddâdîdir.
Ammâ taşra büyük kal‘a dîvârı on arşın yüksekdir. Ve cümle kırk aded kulle ve dirseklerdir, ammâ dendân-ı bedenlerin saymadım. Lâkin dîvârı on beş ayak enli ve metîn ve müstahkem dîvâr-ı Şeddâdîdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 369b ·
metinde göster ·
… . Ammâ şeyh Ni‘me câmi‘i kurbunda Sinân Paşa bedasteni ma‘mûr u müzeyyendir. On
beş ayak
taş nerdübân ile enilir ve çıkılır. İki başında demir kapuları vardır. Cümle yi …
Ve bu şehrin üç bedasteni vardır. İkisi hâlâ mu‘attal ve dekâkînleri makfûldür. Âyende vü revendeye mihmânhâne olmuşdur. Ammâ şeyh Ni‘me câmi‘i kurbunda Sinân Paşa bedasteni ma‘mûr u müzeyyendir. On beş ayak taş nerdübân ile enilir ve çıkılır. İki başında demir kapuları vardır. Cümle yigirmi 2 dükkândır. Cümle kârgîr binâdır. Bundan mâ‘adâ bu şehir içre cümle yüz yigirmi dekâkînlerdir. Cemî‘i zî-kıymet eşyâ anlarda mevcûddur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y199b ·
metinde göster ·
… dır. Dâ’iren-mâdâr cirmi üç yüz adımdır. Ve kıbleye nâzır bir demir kapusu var,
beş ayak
nerdübân ile çıkılır. Ve içinde yigirmi aded hurde hânecikler ve bir zâviye var …
Evsâf-ı menzil-i ka‘a-i Ma‘ân: Sene (---) târîhinde (---) binâsıdır. Bir bayır dâmeninde şekl-i murabba‘ handaksız bir küçük kal‘adır. Dâ’iren-mâdâr cirmi üç yüz adımdır. Ve kıbleye nâzır bir demir kapusu var, beş ayak nerdübân ile çıkılır. Ve içinde yigirmi aded hurde hânecikler ve bir zâviye var. Mâ-tekaddem şâm yeniçerisi hükmünde imiş. Ba‘dehu Urbân içinde olan mustahfızânı bir hîle ile cümlesin katl edüp mutasarrıf olmuşlardır. Hâlâ dizdârı neferâtı yokdur. Ve kapusu üzre târîhi var, ammâ izdihâmdan tahrîr edemedik.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y266a ·
metinde göster ·
… ı sengîndir ve dâr-ı müdevveri dörd yüz adımdır. Garba nâzır bir kapusu vardır.
Beş ayak
taş nerdübân ile urûc olunur.
Evsâf-ı kal‘a-i Peygamber Eşmesi: Sene 56 târîhinde Hazret-i Mu‘âviye binâsıdır. Bir çöl ü çölistân yerde şekl-i murabba‘ şeddâdî binâ-yı sengîndir ve dâr-ı müdevveri dörd yüz adımdır. Garba nâzır bir kapusu vardır. Beş ayak taş nerdübân ile urûc olunur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y267a ·
metinde göster ·
… erve sokağına çıkar bir küçük kapudur, ammâ şâhrâh değildir. Ammâ içeri yigirmi
beş ayak
nerdübân ile çıkılır.
Andan yine şimâle kubbeler altından otuz adım gidüp Bâb-ı Medrese, Mısır emîrü'l-haccı bunda sâkin olur. Azîm medrese-i âlîdir, ammâ kapusu gâyet küçükdür. Herkes bilmez. Ammâ öte cânibi Safâ ve Merve sokağına çıkar bir küçük kapudur, ammâ şâhrâh değildir. Ammâ içeri yigirmi beş ayak nerdübân ile çıkılır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y336b ·
metinde göster ·
