… ış yoḳ bolsun tėyü ol kim helak boldı belgülügün tirig ḳalsa ol kim tirig ḳaldı
belgülügün ol
taŋrı eşitgen bilgen ol
42 ançada siz yaḳın sıŋar erdiŋiz olar ıraḳ sıŋar erdiler arḳış astınraḳ sizdin eger vaᶜde bėriştiŋizler erse ḫilaf ḳılıştıŋız vaʿde içinde ançası bar hükm ḳılur taŋrı bir işni kim erür ḳılġuluḳ / ḳılınmış yoḳ bolsun tėyü ol kim helak boldı belgülügün tirig ḳalsa ol kim tirig ḳaldı belgülügün ol taŋrı eşitgen bilgen ol
… nı yulduzlarnı boyun bėrigliler ol anıŋ yarlıġı birle bütünlükin anıŋ içinde ol
belgüler ol
boḍunḳa kim ög birle uḳarlar
12 uḍu barıġlı ḳıldı sizlerke tünni kündüzni künni aynı yulduzlarnı boyun bėrigliler ol anıŋ yarlıġı birle bütünlükin anıŋ içinde ol belgüler ol boḍunḳa kim ög birle uḳarlar
… içgü türlüg türlüg boḍuġları anıŋ içinde em ol kişilerke bütünlükin anıŋ içinde
belgü ol
ol boḍunḳa kim saḳnurlar
69 yana yėgil tegme yimişlerdin yana kirġil iḍiŋ yollarıŋa yumşanmış çıḳar ḳarınlarındın yėr içgü türlüg türlüg boḍuġları anıŋ içinde em ol kişilerke bütünlükin anıŋ içinde belgü ol ol boḍunḳa kim saḳnurlar
… zler ara bolsa bir ögür ol artuḳraḳ bir ögürdin sınar sizlerni taŋrı anıŋ birle
belgürtür ol
sizlerke ḳopmaḳ küni ol [kim] anıŋ içinde arturulduŋuz
92 bolmaŋlar ol eşler teg kim buzdı egirmiş yipini küçde kiḍin egirik yeşilmeki teg tutar sizler andlarıŋıznı köŋül kiri sizler ara bolsa bir ögür ol artuḳraḳ bir ögürdin sınar sizlerni taŋrı anıŋ birle belgürtür ol sizlerke ḳopmaḳ küni ol [kim] anıŋ içinde arturulduŋuz
72 aydılar: her-ayine üḍürmegey-miz sėni anıŋ üze kim keldi bizke
belgülüglerdin ol
kim törütti bizni hükm ḳılġıl ol kim sen hükm ḳılıġlı sen bütünlükin hükm ḳılur …
72 aydılar: her-ayine üḍürmegey-miz sėni anıŋ üze kim keldi bizke belgülüglerdin ol kim törütti bizni hükm ḳılġıl ol kim sen hükm ḳılıġlı sen bütünlükin hükm ḳılur sen bu yaḳın tiriglik içinde
… ŋ üze berk tutġıl cüftüŋni ḳorḳġıl taŋrıda yaşrur sen özüŋ içinde anı kim taŋrı
belgürtügli ol
ḳorḳar sen boḍundın ol taŋrı sezaraḳ kim ḳorḳsa sen anda ḳaçan ötedi erse Zeyd …
37 ançada aytur sen anlarḳa kim niʿmet bėrdi taŋrı anıŋ üze niʿmet bėrdiŋ sen anıŋ üze berk tutġıl cüftüŋni ḳorḳġıl taŋrıda yaşrur sen özüŋ içinde anı kim taŋrı belgürtügli ol ḳorḳar sen boḍundın ol taŋrı sezaraḳ kim ḳorḳsa sen anda ḳaçan ötedi erse Zeyd andın hacetini cüftlendürdümiz saŋa anı bolmasun tėp müʾmin-–lerḳa emgek tarlıḳ oġullanmış oġullarnıŋ cüftleri içinde ḳaçan öteseler olardın hacetini taḳı erür taŋrınıŋ fermanı ḳılınmış ḳılġu teg
kim kirtgünse aḫiretḳa andın kim ol andın şek içinde seniŋ iḍiŋ ḳamuġ neŋ üze k …
21 Yoḳ bolġusı aŋar anlar üze hiç erkdin meger belgürtse-miz ol kim kirtgünse aḫiretḳa andın kim ol andın şek içinde seniŋ iḍiŋ ḳamuġ neŋ üze küḍezçi ol
… lime versek, ihtimâldir nihâni mürted olup, nazar tohma olunca evlâd niçe olur.
Belki ol
Abdullah oğlu evlâdların bırağup kâfire firâr edüp, "Evlâdları anadan Âl-i Resû …
Hüsniyyât-ı düvüm oldur kim her giz Âl-i Muhammedîden şerîfe bâkireleri kul kısmına ve Abdullah oğluna vermeyüp yine kefinne verirler. Hakîr su‘âl edüp eyitdiler kim "Siz bir Kâfire avreti nikâh ile alup nazar-ı tohmadır, aslı müslimdir, deyü kâfire alırsız, ma‘kûl mezhebdir. Ammâ kızları kefinne vermeyüp kâfirden müslime versek, ihtimâldir nihâni mürted olup, nazar tohma olunca evlâd niçe olur. Belki ol Abdullah oğlu evlâdların bırağup kâfire firâr edüp, "Evlâdları anadan Âl-i Resûl" diyemeniz. Zîrâ sizin mezhebinizce nazar tohmadır deyü kâfir karısını alırsız. Bu kerre ol seyyideden tevellüd eden mürted-i billah evlâdları ne olmış olur" deyü bu mes’ele[y]i su’âl etdiler. Hemân hakîr eyitdim: "Cenâb-ı Bârî cemî‘î milel-i muhtelifenin, isterse Yahûd [ve] Nasâr olsun bellerinden inen evlâdları İslâm ile tevellüd edüp sonra peder u mâder ta‘lîmiyle dalâlete düşer" deyü bu hadîsi tilâvet etdim:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 302a ·
metinde göster ·
Hikâye-i Murtezâ Paşa : Molla Yahyâ'dan istimâ‘ edüp "Belî ol sene Deveboynu'nda azîm derd [u] belâlar çeküp Revân imdâdına yetişemediğimizden kızılbaş-ı evbâş-ı bed-mâ‘aş kallâş-ı rîş-tırâş Revân'ı aldı. Ammâ efendi! Yavaşça Mehemmed Ağa'nın Deveboynu'nda kar altına gömdüğü kemer ile iki bin altun niçe oldu?" deyince Yahyâ Efendi eydür: "Sultânım, Erzurûm'ın on aydan sonra karı kalmayup Yavaşça Mehemmed Ağa bir hayli hayâlli tevâbi‘leriyle iki günde Deveboynu'nda ol kış ve kıyâmetde zemîne altunu defn etdüğü yiri tecessüs ederek gökdeki buludu nişân koduğu ebr-i kebûdu görünce defn etdüğü yire varup görse on ay mukaddem duran bulut yine ber-karâr durup zemîni kazup eliyle kemeri on ay mukaddem zemîne niçe koduysa bî-küsûr altunları kemeriyle ile bulup Erzurûm'a geldi" deyü bu gûne bir yalan söyledi kim aklım gitdi. A‘yân-ı Haleb'den bir niçe âkıl u dânâ kelâm-ı örfiyye sâhibi kimesneler var idi. Anlar dahi tebessüm edüp rîş-hand etdiler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 52a ·
metinde göster ·
sene eyle kış olup gökde bulutlar birkaç ay yürümeyüp yerinde kaldı" deyü Molla …
Yine paşa nüdemâlarından niçe kimesneler eydür: "Yavaşça Mehemmed Ağa'yı biz biliriz. Bir Oğuz ve sâhib-i sülûk âdem idi. Ol altun anın helâl mâlı olmağıla buldu" dediler. Hemân paşa dahi bu altun kıssasına "şâhidim" deyü nâfile şehâdet edüp Yahyâ Efendi-yi kezzâbı tasdîke çıkardı. Hâlâ ki Murtezâ Paşa ol asırda Revân seferine giderken ol sefer-i berzahda dünyâ ve âhireti bilmez bir karakaşlı sekiz yaşında sarıkçı şâkirdi idi. Sefere gitmeğe iktidârı olmayup anlar Haleb'de kalmışlar idi. Yahyâ-yı Kizbî Efendi'nin bu Revân hikâyeti sahîh olduğuna hakîr dahi vâkıf-ı esrârım. Ammâ Yavaşça Mehemmed Ağa ol zemistânda karı eşüp yine altun defn edüp âsumândaki ebr-i kebûdu nişân etdüğü kelâm-ı dürûğu istimâ‘ edince hakîr güftâra gelüp eyitdim: "Bre cânım, o seferde niçe bin tüvânâ yiğitler hayme vü hargâhların ve bâr-ı bengâhların bozup ester-i üştürlerine tahmîl edüp niçe bin âdemler bellerinde tîrkeş ve kılıçların ve altun ve guruş kemerlerin bellerinden çıkarmadan selâmete çıkdılar. Ya Yavaşça Mehemmed Ağa ol seferde iki katar, katır ile vara gele 52b belindeki kemerinden âciz oldu ise hüddâmlarının heybesine ve katarları üstüne kodu yâhûd bir tevâbi‘ine verdi, selâmete çıkarup geldi. İş temâm oldu, bitdi. Altun dedikleri mâl cândandır, cânın âdem katarı üzre kosa ne olur. Beyâbânda kar içine niçe akıl ile {altununu} gömer dedim. Ya ol zemistânda el dutmaz ayak dutmaz, zemîn polâd-ı Nahşivânî gibi olmuş. Hançer ile değil ferhâdî külünkler ile bir kırat kopmayan zemîni hançer ile niçe kazup altun kemerin defn eder ve on aydan sonra varup nişân etdüğü âsumândaki buludu ber-karâr bulup bulut altındaki zemînden altunu çıkara. Bu ne kizbdir kim ilâ mâşâallah cemî‘i ebr-i kebûdlar vech-i âsumânda deverân ve seyerân etmek üzre halk olunmuşdur. Niçe ber-karâr bulut ola" dedim. Hemân nedîmin birisi "Ol sene eyle şiddet-i şitâ oldu kim bir kaç ay âfitâb-ı âlemtâbın ziyâsı müncemid olup rûy-ı zemîne pertev vermez olup ol şitâda bulutlar dahi ber-hevâ donup ber-karâr kaldığından Yavaşça Mehemmed Ağa nişân koduğu buludu bulup nişânıyla zemînde altunu bulmasının sebebi oldur" deyü bu gûne hüsn-i teveccüh etdiklerinde hemân Murtezâ Paşa-yı sâde-dil "Belî ol sene eyle kış olup gökde bulutlar birkaç ay yürümeyüp yerinde kaldı" deyü Molla Yahyâ Efendi'nin kelâm-ı dürûğun tasdîk etdi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 52a–52b ·
metinde göster ·
asırdan berü görüşmemek ile 233b ihsânınız görmemiş idim." dedikde paşa bir k …
Paşa eydür: "Beğim, siz Âl-i Abbâsiyân'dansız. Size çûn [u] çerâmız yokdur. Hatta elli üç târîhinde Hakkarî'den Diyârbekr'e bana geldikde yine böyle bir ma‘rifet göstermiş idiniz. Hamd-i Hudâ yine şehr-i Bitlîs'de bu hân karındaşımızın sarâyında müşerref oldu." dedikde mezbûr beğ eydür: "Belî ol asırdan berü görüşmemek ile 233b ihsânınız görmemiş idim." dedikde paşa bir kise ve hân bir kise guruş ve birer kat ser ü pâ hil‘at-i fâhire ve birer kat bisâtıyla küheylân atlar ihsân eyleyüp diyâr-ı Hakkarî'ye nâmeler ile Hân Yezdenşîr'e gönderdiler. El-kıssa şehr-i Bitlîs'de bu on gün tekâ‘üd eylediğimizde rûz-merre gördüğümüz acâ’ibât u garâ’ibâtları tahrîr eylesek bir tomar-ı latîfe olurdu. Ammâ yine sadede rücû‘ idelim:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 233a–233b ·
metinde göster ·
… n harâb ü yebâb ve halkın esîr-i kebâb ve hânelerin ıhrâk [u] türâb edüp taht-ı
Belgrad'a ol
kadar mâl-ı ganâ’imle muğtenim olan guzât-ı müslimîn gelirler kim bir esîr bir …
Andan nehr-i Sava üzre cisirler kurulup asker-i İslâm Sirem ve Ösek ve Pojega ve Valpova ve şikloş ve Peçoy ve Budin'e varınca akıncı kavmiyle Ungurus vilâyetlerin harâb ü yebâb ve halkın esîr-i kebâb ve hânelerin ıhrâk [u] türâb edüp taht-ı Belgrad'a ol kadar mâl-ı ganâ’imle muğtenim olan guzât-ı müslimîn gelirler kim bir esîr bir rub‘ guruşa bey‘ oldu deyü pederimiz Dervîş Mehemmed Zıllî Serzergerân-ı Dergâh-ı âlî olup bu gazâ-yı ekberde bile olmak ile anlardan istimâ‘ edüp sikadan nakl edüp bu Seyâhatnâmemiz içre alâ kadri'l-bizâ‘a tahrîr olundu, ammâ hamd-i Hudâ bu hakîr-i pür-taksîre dahi bu şehr-i Belgrad'ın imârın görmek müyesser olup evsâfın tahrîr etmeğe ihtimâm etdik. 112a
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 111b–112a ·
metinde göster ·
mahalden Marmaris kal‘ası ve körfezi nümâyândır. Anı yokuş aşağı ubûr edüp vasi …
Marmaris beli: Ol mahalden Marmaris kal‘ası ve körfezi nümâyândır. Anı yokuş aşağı ubûr edüp vasi‘ dereler içre Süleymân Hân yolu ile yine cenûba bir sâ‘at gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y110b ·
metinde göster ·
toprak üzre çok âdem vardıkça sakîl olup yerden çamur çıkar" derler. Ammâ gayri …
"Belî, ol toprak üzre çok âdem vardıkça sakîl olup yerden çamur çıkar" derler. Ammâ gayri yerden çıkmayup ve bu ziyâretgâhdan çıkup bu kadar nef‘ müşâhede olunduğu kerâmet değil mi? Ve cemî‘i kütüblerde kerâmât-ı evliyâ hak değil mi? Kuddise sırruh.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y142a ·
metinde göster ·
… lüp bu sahrâyı üç ay gark edüp tâ vasat-ı sahrâda bir buhayre kalup cümle ehl-i
beled ol
buhayreden def‘-i atşân ederler. Cânib-i erba‘ası on konak gelir bir buhayre-i …
Bu sahrânın cânib-i erba‘asında boğaz boğaz dereler vardır. Cânib-i garbdaki boğazdan Temmûz'da Nîl tuğyân edince mezkûr boğazdan gelüp bu sahrâyı üç ay gark edüp tâ vasat-ı sahrâda bir buhayre kalup cümle ehl-i beled ol buhayreden def‘-i atşân ederler. Cânib-i erba‘ası on konak gelir bir buhayre-i azîmdir. İçinde kabakdan kelek gemileri vardır. Ve gûnâ-gûn mâhîleri sayd olunup tenâvül olunur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y432b ·
metinde göster ·
Belde-i Havvâre: Feyyûm hâkinde iltizâmlı ve yüz hâneli müzeyyen
beldedir. Ol
kadar mahsûldâr kurâ değildir, zîrâ arzı yâbisdir. Bunu ubûr edüp bahr-i Yûsuf …
Belde-i Havvâre: Feyyûm hâkinde iltizâmlı ve yüz hâneli müzeyyen beldedir. Ol kadar mahsûldâr kurâ değildir, zîrâ arzı yâbisdir. Bunu ubûr edüp bahr-i Yûsuf kenârınca gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y450b ·
metinde göster ·
gün muḫannetler ṣapa yir gözetdi ol gün bir ḳıyamat ṣavaş oldı meydan ṭolu baş …
ol gün cigerinde olan er yigitler belürdi ol gün muḫannetler ṣapa yir gözetdi ol gün bir ḳıyamat ṣavaş oldı meydan ṭolu baş oldı başlar kesildi ṭop kibi şahbaz şahbaz atlar
