ve kırk bin hânedân-ı azîm ve on kerre yüz bin gayrı büyûtlar ve dörd kerre yüz …
Ol asırda Kûfe bâğ-ı İremden nişân verüp yetmiş bin mesâcid ve kırk bin hânedân-ı azîm ve on kerre yüz bin gayrı büyûtlar ve dörd kerre yüz bin dekâkîn ve on bin hân ve üç bin hammâm ve gayrı imâret-i firâvân ile âbâdân olmuş diyâr idi. İmâm Hüseyin'in Kerbelâ hâdisesinden sonra harâba yüz dutdu. Ammâ be-kavl-i Şeyh Muhyiddîni'l-Arabî sûre-i (---)Arapça âyeti hurûfları târîhinde bu şehr-i Kûfe eyle imâr ola kim bir zirâ‘-ı melikî zemîni sûk-ı sultânîde bey‘u men-yezîd olup imâr ola. Allahu Ta‘âlâ a‘lem. Mezkûr imâristândan hâlâ Hazret-i Alî'nin şehîd olduğu câmi‘ kalmışdır ve bin mikdârı fukarâ hâneleri ve niçe bin Urbân-ı uryân kavmi obalarıyla konup göçüp meks eder. Andan gayrı imâristânın esâsları ma‘lûmdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 356b ·
metinde göster ·
… râbe-i ibret-nümâsından ma‘lûmdur kim Dârâ Şâh asrında altı bin câmi‘ ve yetmiş
bin mesâcid
ve altı bin medrese ve on bin mekteb-i sıbyân ve yetmiş bin dükkân ve üç bin ha …
Bu mahmiyye-i kebîrin eğer müverrihân-ı seleflerin tahrîri üzre bu şehr-i harâbâbâdı tahrîr eylesek bin mücelled {kitâb} olur. Ancak harâbe-i ibret-nümâsından ma‘lûmdur kim Dârâ Şâh asrında altı bin câmi‘ ve yetmiş bin mesâcid ve altı bin medrese ve on bin mekteb-i sıbyân ve yetmiş bin dükkân ve üç bin hammâm ve iki bin hân ve üç kerre yüz bin sarây-ı a‘yân ve gayrı büyût-ı hânedân olduğundan mâ‘adâ bâğ-ı İremezâtları şehr-i Nasîbîn ile müşâ imiş ve şehr-i Kûfe ve şehr-i Ummân ve şehr-i Musul imiş.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 390b ·
metinde göster ·
… mâm ve yedi bezzâzistân ve yedi yüz kârgîr binâ hân ve yigirmi bin dükkân ve üç
bin mesâcid
ve sekiz yüz cevâmi‘ ve iki yüz medâris ve yetmiş imâret-i it‘âm ve üç bin çeşm …
Ve bu kapudan taşra aşağı varoşda olan ibret-nümâ binâlar var kim diller ile ta‘bîr olunmaz. Hemen zamân-ı kadîmde ne mikdâr bender şehir idüği şundan malûm ola kim hâlâ âsâr-ı binâlardan zâhir ve bâhir olan üç yüz hammâm ve yedi bezzâzistân ve yedi yüz kârgîr binâ hân ve yigirmi bin dükkân ve üç bin mesâcid ve sekiz yüz cevâmi‘ ve iki yüz medâris ve yetmiş imâret-i it‘âm ve üç bin çeşme-i âb-ı revân ve bin beş yüz mekteb-i sıbyân ve niçe yüz bin Y 68a sarây-ı âlî-i a‘yân ve niçe yüz bin büyut-ı bî-pâyân âsârları nümâyândır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y67b–Y68a ·
metinde göster ·
… r imiş. Hâlâ Kayıtbay ve garâfelerde dîvâr dîvâra minâre minâreye muttasıl niçe
bin mesâcid
ve câmi‘-i mu‘attal olduğu zâhir ü bâhirdir. Ammâ hâlâ evkâfı dâ’im ve cemâ‘ati …
İhvân-ı zevi'l-fühûma ma‘lûm ola kim diyâr-ı Mısır'ın zamân-ı kadîmde kavmi ol kadar mağrûr u mudemmağ ve sâhib-i unf imişler kim bir âdem on âdeme mâlik olsa gayrı âdemin câmi‘ine varup ibâdet etmeğe tenezzül etmeyüp elbette hânesinin bir köşesinde bir zâviye veyâhûd bir gayrı yerde câmi‘ ve mesâcid yapup cümle tevâbi‘iyle anda ibâdet edermiş. Ol ecilden Mısır içinde âl-i Eyyûbiyânda ve âl-i Türkmânîde Mısır içre yüz yetmiş yedi bin mihrâb var imiş. Hâlâ Kayıtbay ve garâfelerde dîvâr dîvâra minâre minâreye muttasıl niçe bin mesâcid ve câmi‘-i mu‘attal olduğu zâhir ü bâhirdir. Ammâ hâlâ evkâfı dâ’im ve cemâ‘ati kâyim kırk altı bin mihrâb mesâcid ma‘mûr [u] âbâdândır. Ba‘zısının minâresi var, ba‘zısının yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y105b ·
metinde göster ·
