… kad-i pür-envârı kurbünde iki minârelü bir câmi‘-i âlî ve bir medrese-i gâlî ve
bir mescid-i
latîf ve semâ‘hâne ve bir imâret-i ma‘mûre ve bir dârü'z-zîyâfe ve dervîş-i dil …
Evvelâ Konya'da Celâleddîn kuddise sırruh merkad-i pür-envârı kurbünde iki minârelü bir câmi‘-i âlî ve bir medrese-i gâlî ve bir mescid-i latîf ve semâ‘hâne ve bir imâret-i ma‘mûre ve bir dârü'z-zîyâfe ve dervîş-i dil-rîşânlar içün müte‘addid hücreler ve Şâm-ı Şerîf'de bir câmi‘-i azîm ve bir medrese. Ba‘dehu medîne-i Kefe'de ve şehr-i İznik'de bir kenîseyi câmi‘ etdiler. Ve her feth olan kal‘alarda ve palankalarda olan kenîseleri câmi‘ ve olmayanlarda müceddeden câmi‘ler binâ olunup levâzım-ı islâmiyye tekmîl ederdi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 46a ·
metinde göster ·
… î'den Ya‘kûb Efendi halîfesidir. Yine Eyyûb'da Cezerî Kâsım Paşa câmi‘ine karîb
bir mescid-i
şerîf ve bir zâviye-i latîf-i rûşenâ inşâ etmişdi. Ol makâm-ı ferah-fezânın har …
eş-Şeyh Eyyûbî Mahmûd Efendi: Küberâ-i Halvetî'den Ya‘kûb Efendi halîfesidir. Yine Eyyûb'da Cezerî Kâsım Paşa câmi‘ine karîb bir mescid-i şerîf ve bir zâviye-i latîf-i rûşenâ inşâ etmişdi. Ol makâm-ı ferah-fezânın hareminde medfûndur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 121b ·
metinde göster ·
Belîde-i incirli: Leb-i deryâda üç yüz hâneli ve bâğçe evlerdir. Bir câmi‘i ve
bir mescidi
var, hammâmı Hezârpâre Ahmed Paşa sarâyındadır. Ammâ çârsû-yı bâzârı yokdur. Ve …
Belîde-i incirli: Leb-i deryâda üç yüz hâneli ve bâğçe evlerdir. Bir câmi‘i ve bir mescidi var, hammâmı Hezârpâre Ahmed Paşa sarâyındadır. Ammâ çârsû-yı bâzârı yokdur. Ve buna muttasıl,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 139b ·
metinde göster ·
… ve kat-ender-kat iki yüz hücre-i müte‘addidleri, bunun dahi havllısında fevkânî
bir mescidi
ve tahtında bir havz-ı azîmi var. Cümle Nakşivân ve Şirvân ve Lahicân ve Isfahâ …
Andan Hân-ı Acem, bu dahi kal‘a-misâl bir hân-ı azîmdir. Bunun dahi develiği ve ıstablı ve kat-ender-kat iki yüz hücre-i müte‘addidleri, bunun dahi havllısında fevkânî bir mescidi ve tahtında bir havz-ı azîmi var. Cümle Nakşivân ve Şirvân ve Lahicân ve Isfahân-ı nısf-ı cihândan gelen Acem sevdâgeri cümle bunda meks ederler. Mîzân-ı harîr emîni bunda sâkin olup iki yüz tevâbi‘iyle cümle âyende vü revende harîr tüccârlarından gümrük alır. Senevî 300 kîse iltizâmlı emânet-i kübrâdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 226a ·
metinde göster ·
… l‘anın kıblesi tarafında şehr-i azîm varoşdur. Ve kal‘a kapusu önünde yol aşırı
bir mescidi
var, üç vakit namâz edâ olunur ve cemâ‘at-i kesîreli mesciddir.
Eşkâl-i kal‘a-i Gazze: Kadîm-i evvelde binâ olunan kal‘asının Buhtunnasr harâb etmeğile sene (---) târîhinde kal‘asının bânîsi (---) Leb-i deryâdan cânib-i şarka bir sâ‘at ba‘îd kumistân içre şekl-i murabba‘ bir küçücük taş bina bir kal‘a-i ra‘nâdır. Dîvârının kaddi yigirmi zirâ‘-i bennâdır. Ve cümle (---) burcdur. Ve cümle (---) bedendir. Ve cânib-i kıbleye mekşûf bir demir kapusu var ammâ etrâfında handak (---) ve dâ’iren mâdar cirmi (---) adımdır. Bu kal‘anın dizdârı ve (---) aded kal‘a neferâtları dâ’ima mevcûd olup nigehbânlık ederler. Zîrâ gâyet muhâtara Urbân serhaddi olmağıla düşmanı çokdur. Ve derûn-ı kal‘ada cümle Gazze a‘yânının ve sâ’ir kurâ halkının zî-kıymet eşyâları bu kal‘ada mahfûzdur. Derûn-ı kal‘ada cümle hâk-i pâk ile mestûr bâğsız ve bâğçesiz müfîd ü muhtasar neferât hâneleri vardır. Bir câmi‘i ve buğday anbarları ve 48a cebehâne mahzenleri ve müstevfâ cebehânesi ve a‘lâ latîf şâhî topları vardır. Bu kal‘anın kıblesi tarafında şehr-i azîm varoşdur. Ve kal‘a kapusu önünde yol aşırı bir mescidi var, üç vakit namâz edâ olunur ve cemâ‘at-i kesîreli mesciddir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 47b–48a ·
metinde göster ·
… rka mekşûf çârsû kapusudur. İki kat demir bâb-ı kavîdir. Bu kapu kullesi içinde
bir mescidi
var, pencereleri cihân-nümâdır. Ve bu kapu dibinde bir demir pencere vardır. Bâ …
Bu kal‘a cümle yigirmi altı kulledir ve iki kapudur. Biri cânib-i şarka mekşûf çârsû kapusudur. İki kat demir bâb-ı kavîdir. Bu kapu kullesi içinde bir mescidi var, pencereleri cihân-nümâdır. Ve bu kapu dibinde bir demir pencere vardır. Bârân-ı rahmet oldukda cümle kal‘anın seylâbı bu pencereden taşra cereyân eder. Ve bir kal‘a kapusu dahi cânib-i garba nâzırdır. Kal‘a içindeki yukaru çârsûya çıkar. Bu kapunun iç yüzünde zindân-ı medyûn u kâtildir. Bu kapu mâbeyninde bir tuç âdem pençesi vardır. Salsâl'in elciği imiş. Acâ’ib büyük pençedir. Ve yine bu aralıkda at geymleri, bu dahi iki kat bâb-ı cedîddir. Cümle kal‘a neferâtları bunda dîdebânlık ederler. Dizdâr bu kal‘ada sâkin olup her şeb tablhâne çalınup pâsbânlar "Allah yekdir yek!" deyü feryâd ederler. Zîrâ Eflâk serhaddidir. Husûsan Tuna nehri buz olduğu mahalde cümle ibâdullah zî-kıymet eşyâların aşağı şehirden bu kal‘aya korlar. Tâ bu mertebe serhaddir. Düşman ile beynlerinde ancak nehr-i Tuna vardır. Ve bu kal‘a içre cümle altı yüz hânedir. Cümle kâr-ı kadîm kiremit ile mestûr beyt-i ma‘mûrlardır. Cümleden Çerkes Ömer Ağa hânesi ve (---)(---)(---)(---)(---)(---) .
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 113b ·
metinde göster ·
… karu iç kal‘ada aslâ hâneler yokdur. Ancak dizdâr sâkin olur bir harâb sarây ve
bir mescidi
ve bir kuyu mağârâsı var. Bu gârın kapusunda 152a kefere hatlarının gûnâ-gûnl …
Ammâ yukaru iç kal‘ada aslâ hâneler yokdur. Ancak dizdâr sâkin olur bir harâb sarây ve bir mescidi ve bir kuyu mağârâsı var. Bu gârın kapusunda 152a kefere hatlarının gûnâ-gûnları tahrîr olunmuşdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 151b–152a ·
metinde göster ·
ve bir medrese ve bir hammâm-ı dil-küşâ ve bir hân-ı zîbâ ve elli aded dekâkîn- …
Bir câmi‘-i müferrihi ve bir mescidi ve bir medrese ve bir hammâm-ı dil-küşâ ve bir hân-ı zîbâ ve elli aded dekâkîn-i ra‘nâsı cümle Yûsuf Beğzâdelerin hayrât-ı hasenâtlarıdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 35a ·
metinde göster ·
… ü bâğçesiz neferât evleridir. Sultân Mehemmed câmi‘i ve mekteb [ü] medresesi ve
bir mescidi
ve bir gılâl anbârı ve cebehâne hazînesi ve su sarnıçları ve mükellef iri topla …
Bu kal‘a Venedik körfezi deryâsı sâhilinde (---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---) üzre şekl-i murabba‘ bir seng-binâ-yı musanna‘ kal‘a-i murakka‘dır. Derûn-ı hisâr[d]a cümle (---) aded kiremit ve kayağan örtülü bâğçesiz neferât evleridir. Sultân Mehemmed câmi‘i ve mekteb [ü] medresesi ve bir mescidi ve bir gılâl anbârı ve cebehâne hazînesi ve su sarnıçları ve mükellef iri topları ve (---) kapusu ve mehterhâne kullesi ve handakı (---)(---)(---)(---)(---)
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 35b ·
metinde göster ·
ve bir hammâm-ı sağîri ve dörd aded dükkâncıkları var kasaba-misâl ma‘mûr köydü …
Karye-i Yassıören: Bir câmi‘i ve bir mescidi ve bir hammâm-ı sağîri ve dörd aded dükkâncıkları var kasaba-misâl ma‘mûr köydür. Bunu dahi ubûr edüp 6 sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 51b ·
metinde göster ·
Ve bu kal‘a dibinde kırk elli kadar müselmân köyü ve
bir mescidi
var, cümle neferâtlar bu karyede sâkin olurlar. Bu kal‘anın kıble tarafındaki d …
Ve bu kal‘a dibinde kırk elli kadar müselmân köyü ve bir mescidi var, cümle neferâtlar bu karyede sâkin olurlar. Bu kal‘anın kıble tarafındaki dağların ardında altı sâ‘at ba‘îd kasaba-i Niş'dir. Bu kal‘adan mağrib cânibine iki bin adım gidüp bir bayır geçüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 58b ·
metinde göster ·
… r, mâ-tekaddem bu da bir deyr-i musanna‘ imiş, hâlâ bir câmi‘-i müreffa‘dır. Ve
bir mescidi
ve bir hânı ve elli aded dükkânı ve hân cenbinde bir sebîlhâne-i {erbâb-ı} atşâ …
Çâr-kûşe bir yalın kat dolma palanka dîvârlı azîm varoşdur kim dâ’iren-mâdâr cirmi dörd bin adım ihâta eder. Metîn kulle [ve] tabyalar ile ârâste ve gâyet sarp handak-ı amîk ile pîrâste olmuş iki aded kapusu ve ikişer kat tahta kanatlı kavî kapulardır. Her kapu üzre tahta tabyalı ve âmâde toplu kulleleri var kim bu kapuların birinden girilüp birinden çıkılır, ortası şâhrâh bir varoş-ı menzilgâh palankadır. Cümle iki yüz aded tahta sutûhlu tahtânî evleri ve bâğçeleri ve âb-ı hayât kuyuları [ve] bir câmi‘i var, mâ-tekaddem bu da bir deyr-i musanna‘ imiş, hâlâ bir câmi‘-i müreffa‘dır. Ve bir mescidi ve bir hânı ve elli aded dükkânı ve hân cenbinde bir sebîlhâne-i {erbâb-ı} atşânı.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 71b ·
metinde göster ·
… l çârsû içinde Sokollu Mehemmed Paşaoğlu Kâsım Paşa hânı ma‘mûrdur. Kapusu üzre
bir mescidi
var. Ve bu hân kapusu önünde sokak aşırı bir havz-ı azîminden cemî‘i musallîler …
Ve cümle üç aded hân-ı tüccârân-ı mücerredândır. Cümleden mükellef ü mükemmel çârsû içinde Sokollu Mehemmed Paşaoğlu Kâsım Paşa hânı ma‘mûrdur. Kapusu üzre bir mescidi var. Ve bu hân kapusu önünde sokak aşırı bir havz-ı azîminden cemî‘i musallîler tecdîd-i vudû‘ edüp cemî‘i devâbbât dahi âb-ı nâbından nûş edüp def‘-i atşân ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 143a ·
metinde göster ·
… n kenârında cümle yüz yetmiş beş aded kayağan örtülü evlerdir. Ve bir câmi‘i ve
bir mescidi
ve bir mektebi ve bir tekyesi ve bir hammâmı ve bir hânı ve on dükkânları ve bî …
Ve kasaba-i ma‘mûru nehr-i Drin kenârında cümle yüz yetmiş beş aded kayağan örtülü evlerdir. Ve bir câmi‘i ve bir mescidi ve bir mektebi ve bir tekyesi ve bir hammâmı ve bir hânı ve on dükkânları ve bî-hisâb bâğları var, ol kadar ma‘mûr u müzeyyen değildir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 147b ·
metinde göster ·
… hdır. Ve cisrin karşu kapunun şehir tarafında olan kal‘a içinde Süleymân Hân'ın
bir mescidi
var, ammâ havlısı yokdur.
Ve buna karîb bir lonca köşkü dahi vardır. Bu hemân âyende vü revendegân 164b içün bir mihmângâhdır. Ve cisrin karşu kapunun şehir tarafında olan kal‘a içinde Süleymân Hân'ın bir mescidi var, ammâ havlısı yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 164a–164b ·
metinde göster ·
… kendü mâlıyla binâ edüp dizdârı ve elli aded merdüm-i hisârı ve derûn-ı kullede
bir mescidi
ve beş katında cümle elli aded mücerred yiğitlerin hücreleri ve kifâyet mikdârı …
Menzil-i kulle-i cây-ı amân-ı Lipete: Bu sene-i m[üb]ârekede Köpürlüzâde Kethudâsı İbrâhîm Ağa bu Mostar'da neşv u nemâ bulmak ile Mostar ile Bosna-sarâyı mâbeyni emn [ü] amân olsun içün ve Uskok kâfiri yolları sedd olmağiçün bu kulleyi hasbetenlillâh kendü mâlıyla binâ edüp dizdârı ve elli aded merdüm-i hisârı ve derûn-ı kullede bir mescidi ve beş katında cümle elli aded mücerred yiğitlerin hücreleri ve kifâyet mikdârı cebehânesi ve beş aded şâhî topları ve bir anbârı ve bir çâh-ı mâsı ve bir demir kapusu ve kulle-i müdevverenin zirve-i a‘lâsı üzre şindire tahta örtülü kulle-i azîmdir. Ve bu burc-ı metîn şerefiyyetine etrâf-ı kullede henüz elli aded hâneler amâr olmada idi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 167a ·
metinde göster ·
… [ı] şindire tahta örtülü sehel vâsi‘ câ-be-câ bâğçelice evleri ve bir câmi‘i ve
bir mescidi
ve bir tekyesi ve bir mektebi ve bir hâncuğazı ve bir küçük hammâmcuğazı ve yig …
Taşra varoşu: Yüz mikdâr[ı] şindire tahta örtülü sehel vâsi‘ câ-be-câ bâğçelice evleri ve bir câmi‘i ve bir mescidi ve bir tekyesi ve bir mektebi ve bir hâncuğazı ve bir küçük hammâmcuğazı ve yigirmi aded kifâyet mikdârı dükkânları var, ammâ bâğları ve bâğçeleri ve müşebbek bostânları bî-hisâbdır. Hatta meyve zamânı olmağile haseki ağaya seksen gûne emrûd getirdiler kim sicilde mastûrdur. Ve sâ’ir meyve-i âbdârları ana göre kıyâs oluna.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 11b ·
metinde göster ·
Der-vasf-ı Varoş-ı Beşli: Ustolni-Belgrad'ının Budin Kapusu'ndan taşra cânib-i şimâlde handak kenârında kefere a‘sârında iki bin hâneli varoş-ı azîm imiş. Hâlâ birkaç kerre muhâsaralar görmek ile bu rabta harâb olmuşdur, zîrâ küffâr bu kal‘ayı bir iki kerre bu varoş tarafından almışdır. Anıniçün Osmânlı harâb etmişdir. Hâlâ yüz kadar hâne ve bir mahalle câmi‘i ve bir mescidi (---)(---) Baba'nın tekyesi kalmışdır, ammâ etrâfında palanka hisârı kalmamışdır. Çârsû-yı bâzârdan ve gayri imâretden bir âsâr-ı binâ yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 15b ·
metinde göster ·
… hâkinde voyvadalık olup Ösek kazâsı niyâbetidir. Derûn-ı kal‘ada bir câmi‘i ve
bir mescidi
ve hammâmı ve hânı ve seksen mikdârı tahta örtülü hâneleri ve elli kadar dükkân …
Tuna azmağı buhayresi kenârında şekl-i murabba‘ bir palanka hisâr olup Pojeğa sancağı hâkinde voyvadalık olup Ösek kazâsı niyâbetidir. Derûn-ı kal‘ada bir câmi‘i ve bir mescidi ve hammâmı ve hânı ve seksen mikdârı tahta örtülü hâneleri ve elli kadar dükkânları ve dizdârı ve elli kadar merdüm-hisârı vardır, ammâ bâğ ve bâğçesi cihânı zeyn etmişdir ve eriği Pojeğa eriğinden lezîz ve firâvândır. Hatta cemî‘i diyârlara fıçılar ile giden Pojeğa eriği ekseriyyâ bu Dal eriğidir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 33b ·
metinde göster ·
… aded tahtânî ve fevkânî vâsi‘ tahta şindire örtülü ma‘mûr u müzeyyen evlerdir.
Bir mescidi
ve bir tekyesi ve bir medrese ve bir mektebi ve bir hânı ve bir hammâmı ve yüz …
Ve bu kapudan taşra varoş-ı kebîr dahi bir kat dolma palanka-i kebîr içinde üç yüz aded tahtânî ve fevkânî vâsi‘ tahta şindire örtülü ma‘mûr u müzeyyen evlerdir. Bir mescidi ve bir tekyesi ve bir medrese ve bir mektebi ve bir hânı ve bir hammâmı ve yüz elli aded dükkânı var ve iskele olmak ile ahâlîsi gâyet ankâlar ve gâyet garîb-dost âdemlerdir. Bu varoşun serâpâ cümle tarîk-i âmları tahta döşelidir, zîrâ zemîni yağmurdan 79a oynak ve batak ve çatak olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 78b–79a ·
metinde göster ·
… i yüz adımdır. Ve şarka nâzır bir demir kapusu var. İçinde Sinân Paşa câmi‘i ve
bir mescidi
ve cebehânesi ve gılâl anbârı ve on aded dükkâncıkları var, gayri imâret ve ham …
Ve gird-â-gird cirmi bin yedi yüz adımdır. Ve şarka nâzır bir demir kapusu var. İçinde Sinân Paşa câmi‘i ve bir mescidi ve cebehânesi ve gılâl anbârı ve on aded dükkâncıkları var, gayri imâret ve hammâmı yokdur. Ve bu kal‘anın evsâfın tahrîr etmek lâzım değildir. Varat kal‘asın gören hemân bunu görmüş olur. Nice kal‘a-i Kapoşvar, Kanije kal‘asına benzerse bu dahi Varat'a müşâbeheti olup gûyâ Varat'ın oğludur. Ve varoşu dahi henüz ma‘mûr olmamışdır. Andan yine şimâl cânibine ma‘mûr u âbâdân kurâlar ve mişeyistân ve dırahtistân ulu dağları geçüp 5 sâ‘atde gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 88a ·
metinde göster ·
… r şîrîn kasaba-i ra‘nâdır kim bir câmi‘i minâresi tahtadan olup küçük câmi‘dir,
bir mescidi
var, ammâ keferesi çokdur. Hammâmı ve hânı ve çârsû-yı bâzârı yokdur, ancak bir …
Evsâf-ı kasaba-i Dırınkova: Lisân-ı Latin'de (---)(---) demekdir. Bu dahi Semendir[e] sancağı hâk-i pâkinde voyvadalıkdır ve niyâbetdir. Mâ tekaddem bir ma‘mûr palankası var imiş, iç el olmak ile harâb olup amâr olunmamış. Ammâ şimdi Tuna kenârında bir dağ eteğinde ve bir vâsi‘ dere ağzında sâfî bâğlı ve bâğçeli bir şîrîn kasaba-i ra‘nâdır kim bir câmi‘i minâresi tahtadan olup küçük câmi‘dir, bir mescidi var, ammâ keferesi çokdur. Hammâmı ve hânı ve çârsû-yı bâzârı yokdur, ancak bir etmekçi dükkânı ve bir bozahânesi ve bir balıkçı dükkânı var. Cümle imâretleri tahta örtülüdür. Yüz on yedi evdir, ammâ âb [u] hevâsı latîfdir. Bunun dahi cümle ahâlîsi Tuna gemicileridir. A‘yân [u] eşrâfları yokdur, ammâ hadîka-misâl bâğları çokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 95a ·
metinde göster ·
… ncak bir câmi‘i var, anı dahi Hacı Mustafa nâm bir tüccâr henüz binâ ediyor. Ve
bir mescidi
ve bir medrese ve bir tekyesi ve on beş kadar dükkâncıkları ve bir hâncuğazı va …
Aşağı varoşu: Kal‘adan yüz adım aşağı nehr-i Tuna kenârında bir dere ağzında cümle evleri bir bayırlı sırta biri biri üzre vâki‘ olup cümle şindire tahta örtülü kârgîr binâlı dörd yüz ma‘mûr hâneli kasabacıkdır. Ancak bir câmi‘i var, anı dahi Hacı Mustafa nâm bir tüccâr henüz binâ ediyor. Ve bir mescidi ve bir medrese ve bir tekyesi ve on beş kadar dükkâncıkları ve bir hâncuğazı var. Hâlâ Nigebolı sancağı hükmünde voyvadalıkdır ve yüz elli akçe pâyesiyle yetmiş pâre nâhiye kurâlı latîf kazâdır. Ve cümle bâğ u bâğçeleri şehrin ensesindeki dağlar serâpâ bâğlardır. Ve âb [u] hevâsı gâyet latîfdir. Ahâlîsi fukarâlardır kim ticâretle geçinirler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 99a ·
metinde göster ·
… ile geçilir cisir başında hân gibi elli aded odalı bir kârbânsarâyı var. İçinde
bir mescidi
ve başka mezârlı ve bâğçeli bir müferrah ve dilküşâ sarâydır. Başka hüddâmları …
Der-medh-i müsâfirhâne-i müslimîn: Kaçan kim taraf-ı pâdişâhîden ve sadrıa‘zamdan ve gayri yerlerden gelen müselmânlar içün şehirden taşra nehr-i Bomboviçse'nin karşu tarafında bir ağaç köprü ile geçilir cisir başında hân gibi elli aded odalı bir kârbânsarâyı var. İçinde bir mescidi ve başka mezârlı ve bâğçeli bir müferrah ve dilküşâ sarâydır. Başka hüddâmları ve aşbâzları keferelerdir. Beğ tarafından gelen ta‘ayyünâtı aşbâzlar pişirir. Ve bu sarâya muttasıl su aşırı bir müferrah avretler hammâmı var.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 102a ·
metinde göster ·
Ve bu iç kal‘ada aslâ evler yokdur. Ancak taş kubbeli kenîseden bozma
bir mescidi
ve bir uzun kiremit örtülü evi var ve bir su kullesi var elli ayak nerdübân ile …
Ve bu iç kal‘ada aslâ evler yokdur. Ancak taş kubbeli kenîseden bozma bir mescidi ve bir uzun kiremit örtülü evi var ve bir su kullesi var elli ayak nerdübân ile enilüp su alınır. Ve bu iç kal‘a kapusu üzre Ciniviz keferesinin hattıyla bu kal‘anın târîhi var. Dahi üstündeki çâr-kûşe kullede küffâr sarâyı imiş, hâlâ şimdi içinde cebehâne ve top ve tüfeng mühimmâtları durur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 122a ·
metinde göster ·
… de ma‘bedgâh-ı kadîmdir. Ammâ bu câmi‘den sehel aşağı bir müselmân mahallesi ve
bir mescidi
ve yüz aded kiremit örtülü hâneleri ve küçük hammâmı ve iki aded çeşmesi var, g …
Bu câmi‘in ancak bir kapusu var. Etrâfında hiç evler yokdur, hemân bir çemenzâr yerde ma‘bedgâh-ı kadîmdir. Ammâ bu câmi‘den sehel aşağı bir müselmân mahallesi ve bir mescidi ve yüz aded kiremit örtülü hâneleri ve küçük hammâmı ve iki aded çeşmesi var, gayri imâret yokdur. Bu mahalden aşağı serâpâ yedi aded çufud mahallesidir. Ve cümle bin mikdârı kiremit örtülü Yahûdîlerin menhûshâne-i mahsûslarıdır kim murdâr ve mülevveslerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 122a ·
metinde göster ·
… su var, ammâ handakı yokdur. İçinde ancak dizdâr evi ve kırk neferât odaları ve
bir mescidi
ve anbârı ve kulleleri içre cebehâneleri ve on aded şâhâne şâhî topları var. Ke …
Sene 921 târîhinde bunu dahi Selîm Şâh-ı Evvel binâ etmişdir kim ol asırda bu cezîreyi niçe kerre Çerkez aşkıyâsı basup nehb ü gâret etmiş idi. Anıniçün bu kal‘ayı Selîm Hân yasadı. Adahon gölü Karadeniz'e mahlût olduğu yerde leb-i deryâda çâr-kûşe kârgîr kırmızı taş binâ olduğundan Kızıltaş kal‘ası derler. Cirmi kâmil iki yüz adımdır. Çâr köşesinde dörd kullecikleri vardır, ammâ dîvârları âlîdir. Ve iki aded üstü tahta örtülü kulleleri ve şimâle nâzır bir demir kapusu var, ammâ handakı yokdur. İçinde ancak dizdâr evi ve kırk neferât odaları ve bir mescidi ve anbârı ve kulleleri içre cebehâneleri ve on aded şâhâne şâhî topları var. Kefe eyâletinde subaşılık ve Taman kadısı niyâbetidir. Kal‘ası sâfî kum içindedir. Yıldız rûzgârı tarafında sehel havâlesi vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 146a ·
metinde göster ·
… lleleri ve cânib-i şimâle nâzır bir ağaç kapusu var. Kal‘a içre bir kârgîr binâ
bir mescidi
var. Hammâmı ve çârsû-yı bâzârı ve hânı yokdur, zîrâ bu kal‘a ahâlîsi ancak kış …
Sene (---) târîhinde İslâm Geray Hân asrında Çoban Mirza Çerkez aşkıyâlarından emn [ü] emân olmak içün bu kal‘ayı yasamışdır, ya‘nî yapmışdır. Çâr-kûşe ağaçdan palanka binâ etmişdir. Cirmi kâmil dörd yüz adım olup çâr-kûşesinde yine birer dâne ağaçdan metîn kulleleri ve cânib-i şimâle nâzır bir ağaç kapusu var. Kal‘a içre bir kârgîr binâ bir mescidi var. Hammâmı ve çârsû-yı bâzârı ve hânı yokdur, zîrâ bu kal‘a ahâlîsi ancak kış günleri bu kal‘ada sâkin olurlar. Gayri zamân dağlarda ve sahrâlarda obaları ve koyları ve cılkılarıyle sâkin olurlar. Obaları yine Türkmân obaları gibi keçeden kubbe kubbe evlerdir kim içleri kafes kafes örülüp tokmak kayışlarıyla bağlı çubuk ağaçlardır. Hîn-i mahalde obaları bozup kayışla bağlı kafes çubukları bir yere cem‘ olur musanna‘ oba evlerdir kim tepelerinde birer delikleri vardır, andan aydınlık girir. Ve kış günleri obaları içre yanan âteşlerin tütünü ol delikden çıkar, hammâm gibi keçeden evlerdir. Göç mahallinde bu keçeden oba evleri develere ve deve arabalarına kubbe gibi obaları tahmîl edüp konup göçerler. Ve cemî‘i arabaların develer boyundurukla çeküp konak konak götürürler. Ve cemî‘i Noğay Tatarları çifti develer ile sürüp buğday ve arpa ve darı ekerler. Hattâ develer sığırdan a‘lâ çift sürerler. Çamura dayanır bir gûne buğur develeridir kim arkalarında ikişer örgüçleri vardır. Gûyâ kudretden eğer gibi halk olunmuşdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 147a ·
metinde göster ·
… en sâkin olurlar. Bunda dahi aslâ avret yokdur, ammâ oğlan avredi gâyet çokdur.
Bir mescidi
ve kulle içinde yüz âdem alır bir câmi‘i ve gılâl anbârları vardır. Ve herkesin …
Bunun dahi içinde Süleymân Paşa'nın askerleri saz ve kamış evlerde mücerreden sâkin olurlar. Bunda dahi aslâ avret yokdur, ammâ oğlan avredi gâyet çokdur. Bir mescidi ve kulle içinde yüz âdem alır bir câmi‘i ve gılâl anbârları vardır. Ve herkesin hücrelerinde darı ve buğday leb ber-leb olup cümle halk buğday ve darı üzre yatırlar, zîrâ küffâr muhâsara eder deyü havflerinden zahîreleri çok hıfz ederler. Bu kal‘ayı dahi seyr [ü] temâşâ edüp nehr-i Ten buzu üzre 187a yine piyâdece gidüp üç yüz adımda iki nehr-i Ten (...) karşu cânibde Maskov vilâyeti tarafında,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 186b–187a ·
metinde göster ·
… ve kayağan taşı örtülü ma‘mûr evlerdir. Cümle bir müfîd [ü] muhtasar câmi‘i ve
bir mescidi
ve cümle dörd aded hâncuğazları ve cümle bir kesîf hammâmcığı ve cümle kifâyet …
Bu dahi Kavala sancağı hâkinde niyâbet ve voyvadalıkdır. Cümle üç yüz aded bâğlı ve bâğçeli ve kayağan taşı örtülü ma‘mûr evlerdir. Cümle bir müfîd [ü] muhtasar câmi‘i ve bir mescidi ve cümle dörd aded hâncuğazları ve cümle bir kesîf hammâmcığı ve cümle kifâyet mikdârı dükkâncıkları vardır. Bunda bir gece mihmân olup ziyâfet-i azîm tenâvül edüp andan,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 216b ·
metinde göster ·
… âkinde voyvadalıkdır ve niyâbetdir. Cümle üç yüz aded hânelerdir. Bir câmi‘i ve
bir mescidi
ve bir hammâmı ve iki hânı vardır. Bu kasaba Praveşte kasabasının sağ cânibinde …
Kasaba-i Rahova'da ta‘âm yeyüp seyr etdik. Bu dahi Kavala sancağı hâkinde voyvadalıkdır ve niyâbetdir. Cümle üç yüz aded hânelerdir. Bir câmi‘i ve bir mescidi ve bir hammâmı ve iki hânı vardır. Bu kasaba Praveşte kasabasının sağ cânibinde vâki‘ olmuşdur. Bu Rahova kasabasında mihmân 217a olmayup ubûr etdikde ol günde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 216b–217a ·
metinde göster ·
… eyyenli kasabadır kim nısfı müselmân ve nısfı kefere re‘âyâlıdır. Bir câmi‘i ve
bir mescidi
ve bir medrese-i sûhtevâtı ve bir mektebi ve bir tekyesi ve bir hammâmı ve bir …
Atina kazâsından ifrâz bir küçük kazâdır. Pâyesi seksen akçe kazâcıkdır. Ve nâhiyesi (---) aded kurâcıkdır. Ve hâkim-i örfîsi hâss-ı hümâyûn olup Âsitâne-i sa‘âdetde haftâncıbaşılar tarafından voyvadası hâkimdir. Serdâr ve kethudâyeri Atina şehrindedir, zîrâ Atina gâyet yakın olup görünür. Bir ma‘mûr u âbâdân sahrâ içre bâğ-ı İrem-misâl üç yüz aded ma‘mûr u müzeyyen kiremit örtülü hâne-i müzeyyenli kasabadır kim nısfı müselmân ve nısfı kefere re‘âyâlıdır. Bir câmi‘i ve bir mescidi ve bir medrese-i sûhtevâtı ve bir mektebi ve bir tekyesi ve bir hammâmı ve bir mükellef hânı ve on aded dükkânı var, gayri imâret yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 250b ·
metinde göster ·
… [kim] âdem her bâr çıkup enmeğe âcizlerdir. Ve maşrıka nâzır bir kapusu var. Ve
bir mescidi
ve su sarnıcı ve cebehânesi ve kifâyet mikdârı şâhî topları var.
Kal‘ası nehr-i (---) yukaruya gidüp bir göz büyük cisr-i azîmin iki yanında ikişer göz küçü[k] gözlüce cüsûrcüklerden geçüp kâmil iki bin adım yokuş yukaru sarp kaya üzre evce berâber bir pilâv yığması gibi bir sivri kaya üzre şekl-i murabba‘ bir küçük kal‘acıkdır kim cirmi kâmil dörd yüz adımdır, ammâ bedenler üzre adımlamışımdır. Lâkin bu hemân ancak iç kal‘adır. Ve içinde beş aded hânesi var, dizdârı ve iki üç neferât evleridir [kim] âdem her bâr çıkup enmeğe âcizlerdir. Ve maşrıka nâzır bir kapusu var. Ve bir mescidi ve su sarnıcı ve cebehânesi ve kifâyet mikdârı şâhî topları var.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 273b ·
metinde göster ·
… eser yokdur. Ancak Sultân Mehemmed Hân'ın bir küçük câmi‘i ve kal‘a kapusu üzre
bir mescidi
vardır. Bu kal‘a bir cezîre yerde olmak ile aslâ bir şey bulunmaz. Cümle Mizist …
Bu kal‘ada aslâ hân u dükkân ve hammâm ve medrese ve mekteb ve gayri imâretden eser yokdur. Ancak Sultân Mehemmed Hân'ın bir küçük câmi‘i ve kal‘a kapusu üzre bir mescidi vardır. Bu kal‘a bir cezîre yerde olmak ile aslâ bir şey bulunmaz. Cümle Mizistre'ye muhtâclardır. Ammâ halkı gâyet şehbâzlardır. Her bâr Manya küffârıyla savaş-ı perhâş edüp mahbûb u mahbûbe Manya kızları ve gulâmları getirüp her gün ceng [ü] cidâlden hâlî değillerdir. Ve bu kal‘adan taşra Manya küffârı havfinden aslâ evler yokdur. Ancak küçük kulle gibi çiftlikleri çokdur, zîrâ gâyet mahsûldâr sahrâsı vardır. Bu kal‘adan aşağı nehr-i Arna, Manya dağlarından gelüp bu mahalle karîb Akdeniz'e karışır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 275b ·
metinde göster ·
… Ancak garb cânibine nâzır bir kapusu var. Andan içeri ceng(?) meydânıdır, ancak
bir mescidi
ve beş aded hânesi var, gayri âsâr-ı binâlar olmayup hemân bir meydân-ı vâsi‘di …
Ve bu iç kal‘anın maşrık tarafında bir bölme hisâr dahi var, ana orta hisâr derler. Ancak garb cânibine nâzır bir kapusu var. Andan içeri ceng(?) meydânıdır, ancak bir mescidi ve beş aded hânesi var, gayri âsâr-ı binâlar olmayup hemân bir meydân-ı vâsi‘dir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 279b ·
metinde göster ·
… münhedim etmiş ammâ sehel şey ile ta‘mîr ü termîm olmak kâbildir. Bir câmi‘i ve
bir mescidi
ve bir hânı (ve bir hânı) ve bir hammâmı ve elli aded dükkânları ve üç bin aded …
Kal‘ası Suda limanı ağzında şekl-i muhammes bir Şeddâdî kal‘a imiş. Küffâr donanması ile gelüp birez yerlerin câ-be-câ münhedim etmiş ammâ sehel şey ile ta‘mîr ü termîm olmak kâbildir. Bir câmi‘i ve bir mescidi ve bir hânı (ve bir hânı) ve bir hammâmı ve elli aded dükkânları ve üç bin aded muhâfazacı askerleri hâzır-başlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 286a ·
metinde göster ·
… iz ve havlısız hurde evleri ve bir Bâyezîd Hân'ın bir câmi‘i ve Süleymân Hân'ın
bir mescidi
ve bir hammâmı var, ammâ dükkânları ve hânları yokdur. Lâkin bâğ u bâğçeleri ço …
Ve kal‘a içre cümle seksen aded kiremit örtülü bâğ u bâğçesiz ve havlısız hurde evleri ve bir Bâyezîd Hân'ın bir câmi‘i ve Süleymân Hân'ın bir mescidi ve bir hammâmı var, ammâ dükkânları ve hânları yokdur. Lâkin bâğ u bâğçeleri çokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 339b ·
metinde göster ·
… kiremitli hânecikleri var. Biri dizdâr ve biri kethudâ ve biri imâm hânesi olup
bir mescidi
ve bir gılâl anbârı ve bir cebehâne mahzeni ve bir su sarnıcı var. Bunlardan ga …
Ve cânib-i şarka bir demir kapusu var. Derûn-ı kal‘ada üç aded kiremitli hânecikleri var. Biri dizdâr ve biri kethudâ ve biri imâm hânesi olup bir mescidi ve bir gılâl anbârı ve bir cebehâne mahzeni ve bir su sarnıcı var. Bunlardan gayri çârsû-yı bâzâr ve hân u hammâm ve câmi‘ yokdur kim gâyet küçük kal‘acıkdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 352a ·
metinde göster ·
var ve bir gılâl anbârı var, gayri çârsû-yı bâzâr yokdur, ammâ cânib-i şarka nâ …
Ve bir mescidi var ve bir gılâl anbârı var, gayri çârsû-yı bâzâr yokdur, ammâ cânib-i şarka nâzır bir demir kapusu var. Lâkin kal‘a ensesindeki 353a bir sivri havâle dağı var.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 352b–353a ·
metinde göster ·
… ed kayağan örtülü Ârnâbûd evleridir, ammâ ahâlîsi müselmânlardır. Bir câmi‘i ve
bir mescidi
ve bir hânı ve bir küçük hammâmı var. Zeynel Paşa oğlu bunda çiftliği içre sâki …
Ergiri kazâsı hudûdunda bâğ-ı İrem-misâl âb-ı hayâtları cârî ve revân bir dağ eteğinde cümle iki yüz aded kayağan örtülü Ârnâbûd evleridir, ammâ ahâlîsi müselmânlardır. Bir câmi‘i ve bir mescidi ve bir hânı ve bir küçük hammâmı var. Zeynel Paşa oğlu bunda çiftliği içre sâkindir. Gâyet hânedân-ı azîmdir kim vasfında lisân kâsırdır. Bunda gelini yüz bin gûne şâdımânlar ile getirüp Cum‘a gecesi beğe arûsu teslîm edüp ol gece sabâha dak bir ayş u ışret ve sâz söz ve hây hûy zevk u safâ-yı Hüseyin Baykara meclisleri oldu kim sabâhısı "Yetmiş aded şarâb fıçısı boş kaldı ve iki bin kebâbı tenâvül olundu" deyü tefâhur kesb etdiler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 356a ·
metinde göster ·
… i ve serâpâ kiremitli ve ba‘zısı saz örtülü evlerdir. Cümle bir küçük câmi‘i ve
bir mescidi
ve bir sûhte medresesi ve bir mektebi ve bir tekyesi ve bir hânı var ammâ hammâ …
Aşağı varoşu: Cümle yüz elli aded bâğlı ve bâğçeli ve serâpâ kiremitli ve ba‘zısı saz örtülü evlerdir. Cümle bir küçük câmi‘i ve bir mescidi ve bir sûhte medresesi ve bir mektebi ve bir tekyesi ve bir hânı var ammâ hammâmı ve imâreti yokdur. Lâkin altı aded dükkâncıkları vardır. Ve birkaç ev hammâmları var hemcivârları olanlar girirler. Ve bu şehrin âb [u] hevâsı gâyet latîfdir. Bu Piremedi kazâsının kıblesi tarafında kazâ-yı Pogonya'dır.}
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 357a ·
metinde göster ·
… ve bâğçeli cümle (---) aded hânedânlı rabta-i müzeyyendir. Bir ma‘mûr câmi‘i ve
bir mescidi
ve bir medrese-i sûhtegânı ve bir mekteb-i irfânı ve bir tekye-i dervîşânı ve b …
Karye-i Roşinik: Köpürlü Vezîr Mehemmed Paşa'nın kasaba-misâl serâpâ kiremit örtülü tahtânî ve fevkânî kârgîr binâlı ve bâğlı ve bâğçeli cümle (---) aded hânedânlı rabta-i müzeyyendir. Bir ma‘mûr câmi‘i ve bir mescidi ve bir medrese-i sûhtegânı ve bir mekteb-i irfânı ve bir tekye-i dervîşânı ve bir nev binâ hammâm-ı cân-sitânı ve kifâyet mikdârı dükkânları var. Âb [u] hevâsı gâyet latîfdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 357a ·
metinde göster ·
… Sofyalı Şeyhzâde Mustafâ Ağa'nın serbest ze‘âmetidir. Cümle bir câmi‘i ve cümle
bir mescidi
ve cümle bir sûhtevât hücreleri ve cümle bir mektebi ve cümle bir aded fukarâ t …
Cümle iki mahalledir. Bir mahallesi paşa hâssıdır ve bir mahallesi Sofyalı Şeyhzâde Mustafâ Ağa'nın serbest ze‘âmetidir. Cümle bir câmi‘i ve cümle bir mescidi ve cümle bir sûhtevât hücreleri ve cümle bir mektebi ve cümle bir aded fukarâ tekyesi ve cümle iki aded hânı ve cümle bir aded kesîf hammâmı ve cümle elli mikdârı dükkânı var. Ol kadar ma‘mûr kasaba değildir, zîrâ kûhistân ve dağıstân içinde vâki‘ olmağile cânib-i erba‘asında dağları evc-i âsımâna ser çekmişdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 376a ·
metinde göster ·
… Yörükândır. Kârları abâ ve kebe ve ihrâm işleyüp zirâ‘at edüp kifâflanırlar. Ve
bir mescidi
ve kırk elli aded hâneleri var.
Menzil-i karye-i Avcı Yurdu: Müselmân köyüdür. Cümle halkı ehl-i tevhîd Yörükândır. Kârları abâ ve kebe ve ihrâm işleyüp zirâ‘at edüp kifâflanırlar. Ve bir mescidi ve kırk elli aded hâneleri var.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 377b ·
metinde göster ·
