… ı ve Diyârbekir kurbunda Karadağ yaylası, Kayseriyye kurbunda Göksun yaylası ve
Birgi'de
Bozyaylak, Tire yaylası ve Mağnisa ensesinde Sultân yaylası ve Bursa'da Keşîş d …
Adana eyâleti hükmünde bir yaylağ-ı azîmdir kim Âl-i Osmân hükmünde cümle yetmiş yayladır. Cümleden Erzurûm ensesinde Bingöl yaylası, Revân kurbunda Ağrı yaylası, Van kurbunda Vereg yaylası, diğer Van kurbunda Sübhân yaylası ve Şehrezûl'da Harîr yaylası ve Musul kurbunda Cûdî yaylası ve Mardin kurbunda Sincâr yaylası ve Diyârbekir kurbunda Karadağ yaylası, Kayseriyye kurbunda Göksun yaylası ve Birgi'de Bozyaylak, Tire yaylası ve Mağnisa ensesinde Sultân yaylası ve Bursa'da Keşîş dağı yaylası ve Kastamonu yaylası ve Sinop yaylası (---)(---) Bunun emsâli niçe yaylağ-ı azîmler dahi Rûmeli'nde Samakov yaylası ve Serez yaylası ve Sofya'da Votoş yaylası ve Menlik yaylası ve Hersek'de Çimirne yaylası ve İlok yaylası ve Nevesin yaylası ve Bosna'da Köprez yaylası ve Kızanlık'da Turvakotran yaylası ve Şıpka yaylası
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 18b ·
metinde göster ·
hâ’ilinde Bozdağ yaylası, Bayas dibinde Şolkay yaylası ve ana karîb Bakra yayla …
Bu Bingöl'in evsâfın Târîh-i Kaytak'da acâ’ib tahrîr etmişdir. Lakin bu hakîr on gün meks edüp bu kadarca ahvâline vâkıf olmuşuz. El-hâsıl Anadolu diyârında cümle üç yüz altmış yaylag-ı azîm vardır. Cümleden meşhûr-ı âfâk bu Bingöl'dür. Andan Adana kurbunda Ramazânoğlu yaylağı, Karamânda Dölendi yaylağı, Alâ’iyye ensesinde Koç Dâvûd yaylağı, Adâliyye kurbunda Istanâz yaylağı, Silifke'de Mut yaylağı, Kayseriyye'de Erces yaylağı, ana karîb Mar‘aş kurbunda Göksun yaylağı ve Malâtiyye'de Aspozu yaylağı, Diyârbekir'de Karadağ yaylağı ve Sancâr yaylağı ve Cezîr yaylağı ve Ârdilân yaylağı, Van kurbunda Vereg yaylağı ve Pinyânişî yaylağı ve yine Van gölü kenarında Sübhân dağı yaylağı, Revân dibinde Ağrı yaylağı, Erzurûm kurbunda Bayburd'a karîb Hoşoğlan yaylağı, Sivas kurbunda Kankal yaylası, Tokat kurbunda Yıldız yaylası, Bursa hâ’ilinde Ruhbândağı yaylası, Mağnisa hâ’ilinde Hünkâr yaylası, Tire hâ’ilinde Balpınarı yaylası, Birgi hâ’ilinde Bozdağ yaylası, Bayas dibinde Şolkay yaylası ve ana karîb Bakra yaylası ve Arz kurbunda Cüm yaylası ve Urfa kurbunda.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 89a ·
metinde göster ·
… r kenârında bir namâzgâh-ı mesîregâh-ı çemenzârı var kim misli meğer Anatolu'da
Birgi
şehri namâzgâhı ola.
Ve karşu tarafda ol kadar bâğ u bâğçesi var kim cihânı zeyn etmişdir. Ve şehir kenârında bir namâzgâh-ı mesîregâh-ı çemenzârı var kim misli meğer Anatolu'da Birgi şehri namâzgâhı ola.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 60a ·
metinde göster ·
… r eriği gâyet âbdâr hoş-hor âlûdur kim âlû-yı Buhârâ'dan ve Mardin icâsından ve
Birgili
eriğinden latîf ve serî‘u'l-hazmdır kim gâyet meşhûr-ı âfâk olup pâdişâhlara he …
Memdûhâtından: Alî Fakılar eriği gâyet âbdâr hoş-hor âlûdur kim âlû-yı Buhârâ'dan ve Mardin icâsından ve Birgili eriğinden latîf ve serî‘u'l-hazmdır kim gâyet meşhûr-ı âfâk olup pâdişâhlara hedâyâ gider. Ve Karaferye'nin kaysı nârı gibi latîf ve âbdâr rümmânı olur kim hakkında "en-Nârü fâkihetü'ş-şitâ" denilse olur. Ve baba ayvası ve tekyeşîn ayvası ve ekmek ayvası dahi gâyet latîf hoş-bû sefercelîsler olur. (---)(---)(---)(---)(---)
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 237a ·
metinde göster ·
Ammâ sancak kazâları bunlardır. Evvelâ kazâ-i Bayındır ve kazâ-i
Birgi
ve kazâ-i Sart ve kazâ-i Balyambolu ve kazâ-i Keles ve kazâ-i Güzelhisâr ve kaz …
Ammâ sancak kazâları bunlardır. Evvelâ kazâ-i Bayındır ve kazâ-i Birgi ve kazâ-i Sart ve kazâ-i Balyambolu ve kazâ-i Keles ve kazâ-i Güzelhisâr ve kazâ-i Köşk ve kazâ-i Sultânhisârı ve kazâ-i Nâzlı ve kazâ-i Arpaz ve kazâ-i Amasiyye ve kazâ-i Eynegöl ve kazâ-i Alaşehir ve kazâ-i Vakıf ve bunlardır. Ve bu kazâların cümlesinde (---) bin pâre âbâdân kurâlar ve kasaba ve şehirlerdir kim gâyet ankâ a‘yânı ve re‘âyâsı vardır. Ve şeyhülislâmı ve nakîbüleşrâfı ve sipâh kethudâyeri ve yeniçeri serdârı vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y80a ·
metinde göster ·
Dervîş Ağa ta‘mîr ü termîm edüp dürr-i beyz-âsâ münevver olup serâpâ kurşum ile …
Ve Ulu câmi‘ mâ-tekaddem kiremitli imiş, ba‘dehu Birgili Dervîş Ağa ta‘mîr ü termîm edüp dürr-i beyz-âsâ münevver olup serâpâ kurşum ile pûşîde etmiş. Lâkin haremi yokdur. Şâhrâh üzre vâki‘ olmağile teng mahaldedir. Ammâ taşra soffaları vardır. Ve minâre-i serâmedi câmi‘in solunda vâki‘ olmuşdur. Minâre kapusunun solunda iki âdem kaddi bâlâda bir beyâz mermer-i hâm üzre târîhi budur:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y80b ·
metinde göster ·
… / Edüp ta‘mîrini bir pîr-i fânî / Ana Dervîş Ağa hem-nâm olupdur / Bilâd içinde
Birgi
hem mekânı / Du‘âsı düşdü Şeyhin ana târîh / Ana ta‘mîr eden emr-i ilâhî / Sene …
İnâyet erdi çün min indi BârîEdüp ta‘mîrini bir pîr-i fânîAna Dervîş Ağa hem-nâm olupdurBilâd içinde Birgi hem mekânıDu‘âsı düşdü Şeyhin ana târîhAna ta‘mîr eden emr-i ilâhîSene 1088
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y80b ·
metinde göster ·
… altun ve on refîk alup yine ol sahrâ içre Menderes nehri sağ tarafımızda kalup
Birgi
dağları dâmeninde cânib-i şarka iki sâ‘atde,
Bunda bir ziyâfet-i azîm tenâvül olunup müsellimden diş kirâsı elli altun ve on refîk alup yine ol sahrâ içre Menderes nehri sağ tarafımızda kalup Birgi dağları dâmeninde cânib-i şarka iki sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y85b ·
metinde göster ·
… inden Sireye nâm bir melikenin binâsı olup kışlak tahtı idi. Ve yaylağı hâlâ bu
Birgi
şehrinin şimâli fevkınde Bozdağ demek ile ma‘rûf u meşhûr [u] mevsûf kûh-ı bâlâ …
Bir ikiden galat Birki derler. Cemşîd neslinden Sireye nâm bir melikenin binâsı olup kışlak tahtı idi. Ve yaylağı hâlâ bu Birgi şehrinin şimâli fevkınde Bozdağ demek ile ma‘rûf u meşhûr [u] mevsûf kûh-ı bâlâdır kim bu şehr-i azîm anın kıblesi dâmeninde bir dere ve depeli yere vâki‘ olmuş bir şehr-i Birgi'dir, İki değildir. Ba‘dehu sene (---) târîhinde Aydın Bay oğullarından Mehemmed Şâh nâm emîrin fethidir kim ümerâ-yı Selçukıyândır. Ba‘dehu sene (---) târîhinde Orhân Gâzî destine girmişdir, be-dest-i Y 86a Gâzî Timurtaş Paşa ve İshâk Paşa.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y85b–Y86a ·
metinde göster ·
… hr-i azîm anın kıblesi dâmeninde bir dere ve depeli yere vâki‘ olmuş bir şehr-i
Birgi'dir
, İki değildir. Ba‘dehu sene (---) târîhinde Aydın Bay oğullarından Mehemmed Şâh …
Bir ikiden galat Birki derler. Cemşîd neslinden Sireye nâm bir melikenin binâsı olup kışlak tahtı idi. Ve yaylağı hâlâ bu Birgi şehrinin şimâli fevkınde Bozdağ demek ile ma‘rûf u meşhûr [u] mevsûf kûh-ı bâlâdır kim bu şehr-i azîm anın kıblesi dâmeninde bir dere ve depeli yere vâki‘ olmuş bir şehr-i Birgi'dir, İki değildir. Ba‘dehu sene (---) târîhinde Aydın Bay oğullarından Mehemmed Şâh nâm emîrin fethidir kim ümerâ-yı Selçukıyândır. Ba‘dehu sene (---) târîhinde Orhân Gâzî destine girmişdir, be-dest-i Y 86a Gâzî Timurtaş Paşa ve İshâk Paşa.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y85b–Y86a ·
metinde göster ·
… ha-i medresede medfûnlardır. Vâcibü's-seyr kân-ı ulemâ bir medrese-i sulehâdır.
Birgili
Mehemmed Efendi bunda tahsîl-i ulûm edüp hâlâ hücresinde teberrüken ders tilâve …
Ve bu câmi‘in kıblesi önünde şâhrâh aşırı medrese-i Sultân Hânım Gülüm hayrâtıdır. Kendüleri dahi sâha-i medresede medfûnlardır. Vâcibü's-seyr kân-ı ulemâ bir medrese-i sulehâdır. Birgili Mehemmed Efendi bunda tahsîl-i ulûm edüp hâlâ hücresinde teberrüken ders tilâvet olunur. Ve Hânım Gülüm ki sâhib-i medresedir, hâfıze ve müfessire ve muhaddise ve Râbi‘a-i Adeviyye-misâl nesl-i Aydın Bayî'dir. Bu tahrîr olunan imâretlerden gayri kurşumlu câmi‘ bu kal‘a içre yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y86b ·
metinde göster ·
aslâ görünmez, zîrâ bâğ hıyâbân gülistân ve dırahtistân içre pinhân olmuş bir ş …
Ve Tire'den bu şehire girirken şehr-i Birgi aslâ görünmez, zîrâ bâğ hıyâbân gülistân ve dırahtistân içre pinhân olmuş bir şehr-i müzeyyendir. Ammâ Bozdağ'ın nısfına urûc etdükde bu şehir bâğ-ı Aspuzu içinde görünür. Gâyet şîrîn şehr-i taht-ı kadîmdir. Ve kibâr-ı kümmelînden niçe bin ulemâ-yı izâm ve sulehâ-yı kirâm medfûnlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y86b ·
metinde göster ·
Evsâf-ı ziyâretgâh-ı şehr-i Birgi: Kal‘ada tahrîr olunan ziyâretlerden mâ‘adâ kal‘anın şimâlinde mezâristân içre ve dırahtıstân mîşezâristânesinde El-Mevlâ Birgili Mehemmed Efendi, müfessirîn ve muhaddisîn u musannifînden meşhûr-ı âfâk ulu sultândır kim niçe yüz mücelled kütüb-i mu‘teberelerinden kitâb-ı Tarîkat-i Muhammediyye ve ilm-i nahivde İmtihân-ı Ezkiyâ ve yine nahivde Izhâr-ı Avâmil anların te’lîflerindendir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y87a ·
metinde göster ·
… â kal‘anın şimâlinde mezâristân içre ve dırahtıstân mîşezâristânesinde El-Mevlâ
Birgili
Mehemmed Efendi, müfessirîn ve muhaddisîn u musannifînden meşhûr-ı âfâk ulu sul …
Evsâf-ı ziyâretgâh-ı şehr-i Birgi: Kal‘ada tahrîr olunan ziyâretlerden mâ‘adâ kal‘anın şimâlinde mezâristân içre ve dırahtıstân mîşezâristânesinde El-Mevlâ Birgili Mehemmed Efendi, müfessirîn ve muhaddisîn u musannifînden meşhûr-ı âfâk ulu sultândır kim niçe yüz mücelled kütüb-i mu‘teberelerinden kitâb-ı Tarîkat-i Muhammediyye ve ilm-i nahivde İmtihân-ı Ezkiyâ ve yine nahivde Izhâr-ı Avâmil anların te’lîflerindendir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y87a ·
metinde göster ·
Mehemmed Efendi ulemâ-yı zâhirdendir. Hâlâ cemî‘i avâm-ı nâs içre tilâvet olunu …
Ve bu Birgili Mehemmed Efendi ulemâ-yı zâhirdendir. Hâlâ cemî‘i avâm-ı nâs içre tilâvet olunur Birgili Risâlesi deyü mu‘teber bir risâledir. Ammâ gâyet latîfdir kim hablü metînine yapışan râh-ı hakkı bulur ve hakkı bâtıldan fark edüp kendü nefsin bilür. Ve akâyide müte‘allık bir risâlesi vardır kim lâ-nazîrdir. Ulemâ-yı mütekaddimînden bir ferd bu vâdîde müşkil-küşâlık etmemişdir. Ve Sultân Süleymân asrında zuhûr etmişdir. Ve kabr-i şerîfinde kubbe ve gayri şey kabûl etmemişdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y87b ·
metinde göster ·
… ehemmed Efendi ulemâ-yı zâhirdendir. Hâlâ cemî‘i avâm-ı nâs içre tilâvet olunur
Birgili
Risâlesi deyü mu‘teber bir risâledir. Ammâ gâyet latîfdir kim hablü metînine ya …
Ve bu Birgili Mehemmed Efendi ulemâ-yı zâhirdendir. Hâlâ cemî‘i avâm-ı nâs içre tilâvet olunur Birgili Risâlesi deyü mu‘teber bir risâledir. Ammâ gâyet latîfdir kim hablü metînine yapışan râh-ı hakkı bulur ve hakkı bâtıldan fark edüp kendü nefsin bilür. Ve akâyide müte‘allık bir risâlesi vardır kim lâ-nazîrdir. Ulemâ-yı mütekaddimînden bir ferd bu vâdîde müşkil-küşâlık etmemişdir. Ve Sultân Süleymân asrında zuhûr etmişdir. Ve kabr-i şerîfinde kubbe ve gayri şey kabûl etmemişdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y87b ·
metinde göster ·
Ancak başı ve ayağı ucunda hece taşları alâmeti vardır. Sâ’ir ibâdullâh-ı ünâs gibi fakîrâne medfûndur. Ve bu şehirde beyne'l-ulemâ "Mehemmed Çelebi" demek ile ma‘rûfdur. Hattâ hakîr ziyâretine müteveccih olduğumuzda "Birgili Mehemmed Efendi mezârı?" deyü su‘âl etdim, aslâ bilmediler. Anlar "Mehemmed Çelebi mi dersiz?" deyü vesîle verüp merkad-i pür-envârın gösterdiler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y87b ·
metinde göster ·
… afına yokuş aşağı Alaşehir üç sâ‘adir. Karşu cânibi Sart şehridir. Alaşehir ile
Birgi
şehrinin mâbeyne-hümâsı altı yâhûd yedi sâ‘atlik yer olup mâbeynlerinde bu yayl …
Ve bu yaylağa Sarhanlı ve Alaşehirli ve Sartlı ve Kulalı ve Uşşâk P 45b halkı çıkarlar, zîrâ bu yaylağın şimâl tarafına yokuş aşağı Alaşehir üç sâ‘adir. Karşu cânibi Sart şehridir. Alaşehir ile Birgi şehrinin mâbeyne-hümâsı altı yâhûd yedi sâ‘atlik yer olup mâbeynlerinde bu yaylağ-ı Bozdağ-ı râğ vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y88b ·
metinde göster ·
… hibbâ ile vedâlaşup refîklerimiz ile bu yayladan şarka yokuş aşağı nüzûl ederek
Birgi
şehri sol cânibimizde kalup beş sâ‘atde,
Ve bu yaylalarda kâmil bir hafta zevk [u] safâ edüp murâd [u] merâmımız üzre temâşâ edüp cümle ahibbâ ile vedâlaşup refîklerimiz ile bu yayladan şarka yokuş aşağı nüzûl ederek Birgi şehri sol cânibimizde kalup beş sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y88b ·
metinde göster ·
… azâdır. Ancak nevâhîleri yigirmi pâre ma‘mûr kurâdır. Ve yüz elli akçe kazâdır.
Birgi
serdârı hükmündedir. Bir câmi‘i ve mesâcidi Y 89a ve bir hânı ve bir hammâmı …
Aydın livâsında kasabasız Q 45b bir kazâdır. Ancak nevâhîleri yigirmi pâre ma‘mûr kurâdır. Ve yüz elli akçe kazâdır. Birgi serdârı hükmündedir. Bir câmi‘i ve mesâcidi Y 89a ve bir hânı ve bir hammâmı ve esvâk-ı muhtasarı vardır. Ammâ haftada bir azîm bâzâr olur kim Keles bâzârı meşhûrdur. Bundan cânib-i kıbleye şâdumânlık kurâlar içre dıraht-ı bâlâlara sarılmış üzüm asmaların temâşâ ederek altı sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y88b–Y89a ·
metinde göster ·
… a-nâmeye döner. Hemân şundan ma‘lûm ola kim bu yaylanın sâye-i zıllında Tire ve
Birgi
sahrâsında cereyân eden Y 89b nehr-i Menderes bir ark-ı âsiyâb gibi görünür, …
Bu kûh-ı bûhdan şimâl cânibine nigerân etdükde Tire sahrâsı bir sahîfe-i kitâb-ı Gülistân [u] Bostân gibi nümâyândır. Bunun dahi evsâfın mâ-vaka‘ı üzre tahrîr etsek müsevvedâtımız yayla-nâmeye döner. Hemân şundan ma‘lûm ola kim bu yaylanın sâye-i zıllında Tire ve Birgi sahrâsında cereyân eden Y 89b nehr-i Menderes bir ark-ı âsiyâb gibi görünür, böyle bir cebel-i âlîdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y89a–Y89b ·
metinde göster ·
… -kıymet esbâbları bu kal‘ada pinhândır, zîrâ Karayazıcı ve Celâlî Sa‘îd Arab ve
Birgilili
Celâlî Cennetoğlu nâmân celâlî-i harâmiyân beşer altışar ay bu kal‘ayı muhâsara …
Ve bu kal‘a gâyetü'l-gâye metîn ü müstahkem olmağile celâlî havfinden cemî‘i a‘yân-ı vilâyetin zî-kıymet esbâbları bu kal‘ada pinhândır, zîrâ Karayazıcı ve Celâlî Sa‘îd Arab ve Birgilili Celâlî Cennetoğlu nâmân celâlî-i harâmiyân beşer altışar ay bu kal‘ayı muhâsara edüp Q 48bP 48b aslâ bir vecih ile zafer bulmayup hâ’ib ü hâsir gitmişlerdir. Tâ bu mertebe Van ve Mardin kal‘ası-misâl kal‘a-i bülenddir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y94a ·
metinde göster ·
