Ammâ bunlar (---) câmi‘i evkâfı olmağıla maktû‘u'l-kalem ve mefrûzu'l-kadem olup hâkimleri ve sarây-ı âlîleri vardır. Ekseriyyâ mûğları ve koyun celebi ve pasdırma keşân ve yağ satan keferelerdir. Bunların kolluğu vardır. Anın sebebiyle kefere hânelerine ferd-i âferîdeden bir ferd konmağa kâdir değildir ve kondurmazlar. Mu‘âf u müsellem olduklarından belki âdemi katl ederler. Ammâ yedi aded hânları vardır. Hânlarda sâkin olan müsâfirîne me’kûlât [u] meşrûbâtdan imdâd ederler. Bu hânlar kurbunda kırk elli aded esvâk-ı muhtasarlı dekâkînlerinde balık ve peynir ve boza ve şarâb ve rakı firâvândır. Ve bir kenîse-i atîkleri var. Argona nâmıyla bir bıtrîk ve kıssîs binâ edüp zu‘m-ı bâtılınca Hazret-i Meryem Ana rûhuna savâbın hîbe eylemiş. Yılda bir kerre niçe yüz bin küffâr bu deyr-i köhneye gelüp tecdîd-i âyîn-i kefere-i fecere ederler. Ammâ gâyet musanna‘ deyrdir. Hattâ papasları Melek efendimize vâfir hedâyâ getirdiler. Andan yine cânib-i şarka teper aşağı inüp niçe kurâ-yı âbâdân güzer edüp Kovukdere nâm içre ol sengistân-ı muhâtara yerden geçüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 171a ·
metinde göster ·
. Zîrâ keferesi Ya‘kûbî ve Mastûrî ve Ermenîlerdir. Fireng ü Urum u Kıbtî yokdur …
Bed-nişân-ı kenîse-i râhibân: İki deyrdir. Zîrâ keferesi Ya‘kûbî ve Mastûrî ve Ermenîlerdir. Fireng ü Urum u Kıbtî yokdur. Ammâ Yezîdî re‘âyâları çokdur. Ve bir aded kenîse-i ganneşt-i Yahûdî {vardır}. Bu Yahûdîler İbn Ömer'den berü ganneşt nâm deyrleri kurbünde sâkinlerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 386b ·
metinde göster ·
… în-i Mesîhgâh edecek Beğ sarâyının önünde Yaşka deyri gâyet binâ-yı metîn büyük
deyrdir
, ammâ musanna‘ ve müzeyyen değildir, zîrâ Yıldırım Hân asrında ve Süleymân Hân …
Cümle on bir aded düyûr-ı ma‘mûrları var kim misilleri meğer Maskov diyârında Kiyu kenîsesi ola, ammâ cümleden kadîm âyîn-i Mesîhgâh edecek Beğ sarâyının önünde Yaşka deyri gâyet binâ-yı metîn büyük deyrdir, ammâ musanna‘ ve müzeyyen değildir, zîrâ Yıldırım Hân asrında ve Süleymân Hân devrinde ma‘bedgâh-ı müslimîn olup ba‘dehû mihrâbın kapu edüp hâlâ kenîse etmişler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 106a ·
metinde göster ·
… oskı gölü kenârında bir bayırlı yerde Menokola manastırı kal‘a-misâl ibret-nümâ
deyrdir
kim tâ Hazret-i İsâ asrından kalmış derler. İçinde beş yüz aded papas u kıssîs …
Bu kilisadan sonra binâ-yı atîk bu şehrin hâricinde Kalas iskelesine gidecek yol üzre Yorboskı gölü kenârında bir bayırlı yerde Menokola manastırı kal‘a-misâl ibret-nümâ deyrdir kim tâ Hazret-i İsâ asrından kalmış derler. İçinde beş yüz aded papas u kıssîs ve ruhbân u ladika ve bıtrîk mugânları vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 106a ·
metinde göster ·
… nâdîl ve salîbeler ve ol kadar musanna‘ zî-kıymet âvîzeler ile tezyîn olmuş bir
deyrdir
kim müşk-i amber-i hâm ve ûd ve günlük râyihasından âdemin demâğı mu‘attar olur …
Ve im‘ân-ı nazar ile deyr-i müzeyyenin içine girüp temâşâ etdim. Ol kadar altun ve gümüş kanâdîl ve salîbeler ve ol kadar musanna‘ zî-kıymet âvîzeler ile tezyîn olmuş bir deyrdir kim müşk-i amber-i hâm ve ûd ve günlük râyihasından âdemin demâğı mu‘attar olur. Hattâ bir çelîpâ-yı sepây üzre kitâb-ı İncîl duran çelîpâ gûnâ-gûn cevâhirler ile tezyîn olmuş bir sepâydır kim elli bin guruş değer.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 142a ·
metinde göster ·
… isâl düyûrlardır. Evvelâ Koca Mihal deyri, bir bayır üzre yüz aded kârgîr odalı
deyrdir
. Andan Kâsım Voyvada manastırı ve İsvet-i Nikola manastırı ve Kostantin Beğ dey …
Bu şehir bir bayırlı yere vâki‘ olup şehir içinden nehr-i Domboviçse cereyân edüp bu nehrin iki tarafı şehirdir. Bir tarafdan bir tarafa yigirmi bir yerden ağaç cisirlerle geçilir şehr-i mu‘azzamdır, ammâ kal‘ası yokdur, ammâ cümle on dör[d] manastır-ı azîmleri vardır kim her biri birer hısn-ı hasîn kal‘a-misâl düyûrlardır. Evvelâ Koca Mihal deyri, bir bayır üzre yüz aded kârgîr odalı deyrdir. Andan Kâsım Voyvada manastırı ve İsvet-i Nikola manastırı ve Kostantin Beğ deyri ve Radul Beğ deyri ve Sarı Saltık deyri ve Meryem Ana manastırı. Bu mezkûr düyûrlar cümle demir kapulu kal‘a-misâl manastırlardır. Bâ-husûs kral kortası, ya‘nî beğ sarâylarına bu diyârda korta derler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 101b ·
metinde göster ·
… bulup yine Kandiye meterislerine gelirler idi. Bir acâ’ib teferrücgâh mesîregâh
deyrdir
. Hudâ dâ’imâ amâr ede, zîrâ hâlâ Kandiyeli Hünkâr câmi‘ine vakıf tahrîr olundu.
Menzil-i Aya Kudin limanı: Bunda dahi bir kenîse 323b vardır. Kudin nâmında Hazret-i Îsâ'nın Şem‘ûn-ı Safâ nâmında havâriyyûn halîfenin halîfesi Kudun bu kenîseyi binâ edüp yine anda medfûndur, deyü Rûm-ı Yûnâniyân bu deyre gâyet i‘tibâr ederler. Kudin halîfenin kabrini zer-ender-zere müstağrak edüp cemî‘i millet-i Mesîhiyyenin ziyâretgâhlarıdır. Eyle müzeyyen deyr-i musanna‘dır kim içine âdem girse âlem-i hayretde kalup beş yüzden mütecâviz ruhbânları vardır. Âl-i Osmân askerinin açları ve atları ol tarafa varsa ni‘met yedirmeden ve sükker şerbetleri içirmeden koyvermezler idi. Hâlâ tîmârhânesinde ümmet-i Muhammed'den yaralı ve bereli mecrûhânlar ol kadar var kim ta‘bîr olunmayup cümle ruhbânlar cerrâhlarıyla guzât-ı müslimîne Îsâ Nebî aşkına hidmet edüp şîr-i hurmâ ve katr-ı nebât yedirirler. Ba‘zı gâzîler şifâ bulup yine Kandiye meterislerine gelirler idi. Bir acâ’ib teferrücgâh mesîregâh deyrdir. Hudâ dâ’imâ amâr ede, zîrâ hâlâ Kandiyeli Hünkâr câmi‘ine vakıf tahrîr olundu.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 323a–323b ·
metinde göster ·
… " derlerdi. Meğer Şem‘ûn-ı Safâ bunda sâkin olurmuş. Hakkâ ki vâcibü's-seyr bir
deyrdir
. Ammâ hâlâ içinde at ve katır ve şütür bağlı hândır.
Ve yigirmi dükkândır. Ve bir hânı vardır. Ve bu kal‘a içre bir ibret-nümâ manastır var kim âsâr-ı binâsına âdem dikkatle temâşâ etse vâlih [u] hayrân olur. Bunda olan san‘at-ı mermer-bürlük İslâmbol'da ve Ayasuluk'da ve Atina'da yokdur. Hattâ yetmiş beşde Alman diyârında bu hakîr bu Cübeyle'deki deyr-i azîmi su’âl edüp "Ah ma‘bed-i kadîmimizdir" derlerdi. Meğer Şem‘ûn-ı Safâ bunda sâkin olurmuş. Hakkâ ki vâcibü's-seyr bir deyrdir. Ammâ hâlâ içinde at ve katır ve şütür bağlı hândır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y189a ·
metinde göster ·
… var kim binâsın gören mebhût olur. Bir musanna‘ manastırdır, bir vâcibü's-seyr
deyrdir
. Bu manastırda ve bu şehirde sâkin olan kavmi, Me’mûn Halîfe Mısır'dan Tartûs v …
Karye-i azîm-i Sabastiyye: Bir bayır üzre ma‘mûr belîde imiş. Hâlâ içinde müslim ve nasârâ vardır. Bu bayır üzre bir deyr-i âlî var kim binâsın gören mebhût olur. Bir musanna‘ manastırdır, bir vâcibü's-seyr deyrdir. Bu manastırda ve bu şehirde sâkin olan kavmi, Me’mûn Halîfe Mısır'dan Tartûs ve Kara Görgüz fethine giderken bu belîdeye uğrayup cümlesin katl-i âm eder. Ol ecilden bu deyrde ruhbân yokdur, hemân hâli üzre durur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y204b ·
metinde göster ·
… p bunda mürde olunca bir et parçacığı yemeğe hasret olup ölürler. Bir temâşâgâh
deyrdir
, ammâ gayri deyrler gibi mükellef değildir. Huddâmları yine fertûte zen-i pîrez …
"Eğer kızım bu derdden halâs olursa, Hazret-i Îsâ'ya bağışladım. Âhiretde nikâh ile alsın" deyü nezr etdükde eğer ol kız sıhhat bulursa babası ahde vefâ edüp bu deyre me’kûlât [u] meşrûbâtıyla gönderüp bunda mürde olunca bir et parçacığı yemeğe hasret olup ölürler. Bir temâşâgâh deyrdir, ammâ gayri deyrler gibi mükellef değildir. Huddâmları yine fertûte zen-i pîrezenlerdir. Kefereleri içeri deyre komazlar ammâ ba‘zı müselmânları ol deyre koyup seyr Y 225a olunur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y224b–Y225a ·
metinde göster ·
Deyr-i Mühr-i İlyâs: Bir bâğ-ı İrem içinde bir küçük
deyrdir
. Hâlâ ma‘mûr ve ruhbânları var. Bunda makâm-ı Hazret-i İlyâs vardır. İbâdet etd …
Deyr-i Mühr-i İlyâs: Bir bâğ-ı İrem içinde bir küçük deyrdir. Hâlâ ma‘mûr ve ruhbânları var. Bunda makâm-ı Hazret-i İlyâs vardır. İbâdet etdüği yerde mübârek re’s-i şerîfleri ve zânû-yı mübârekleri te’sîr etdüği mahal kaya üzre âşikâredir. Ve hatt-ı şerîfleri üstühân üzre vardır. Ve pûlâd üzre mühürleri bunda olduğiçün Mühr-i İlyâs derler. Anın kurbunda şâhrâh üzre,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y225a ·
metinde göster ·
