. Hâlâ hâk-i Irâk'da ve hükm-i Kâşân'da başka sultânlıkdır kim cümle bin aded gü …
Ba‘dehû sene (---) târîhinde Sencer-i Yezcürd imâr edüp ismine tahfîf-i kelâm ile şehr-i Sâve dirler. Hâlâ hâk-i Irâk'da ve hükm-i Kâşân'da başka sultânlıkdır kim cümle bin aded güzîde şehbâz nökere mâlikdir. Ve monlâ ve havâce ve nakîbi ve on iki hâkimi mukarrerdir. Ammâ kal‘ası yokdur. Mâ-tekaddem hâk-i pâk ile mebnî kılınmış ammâ intihâ-yı serhad olmağın mürûr-ı eyyâm ile sûru yebâb u türâb kalmışdır. Ammâ taşra şehri cümle beş bin aded ulvî ve süflî hâk-i anber-i pâk ile ile mestûr hânedân-ı ma‘mûrlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 324b ·
metinde göster ·
… yolcuları bilüp âteş yakdıklarından bilüp alırlar. Anıniçün bu mahalle Otyarık
dirler
. Bâyezîd Hân-ı Velî Akkirmân'ı feth edince bu mahalle bir cây-ı menâs olmak içü …
Bu mahalle Otyarık nâmının vech-i tesmiyesi oldur kim Kırım'dan ve Özü'den bu çöl-i bî-amân ile gelen eğer gece ise bıldırdan kalmış ölen otları cem‘ edüp ot edüp karşu Akkirmân'a yarık işâreti etdiğinden Akkirmân'lı tarfetü'l-ayn içre gemilerle bu mahalle gelüp söyleşüp eğer müslim ise ve mutî‘lerden ise alup karşu geçirirler, ammâ birkaç kerre kâfirlerin Türkçe bilen Kazakları bu mahalle gelüp otları yarık edüp Akkirmân'dan kayık ile âdemler gelince cümle Akkirmânlıyı esîr edüp gitdiler. Ol zamândan berü Akkirmânlı gâfil olmayup değme âdemi bu Otyarık'dan değme hâl ile almazlar, ammâ ulakları ve yolcuları bilüp âteş yakdıklarından bilüp alırlar. Anıniçün bu mahalle Otyarık dirler. Bâyezîd Hân-ı Velî Akkirmân'ı feth edince bu mahalle bir cây-ı menâs olmak içün bir püşte üzre bir geçit kulle-i azîmi yapup emn [u] amân yer olur. Ba‘dehû mürûr-ı eyyâm ile Kazak-ı Ak istîlâ edüp temelinden münhedim eder. Hâlâ eser-i binâları zâhirdir. Bir bayır üzre gâyet muhâtara yerdir. Ol gece anda Kazak havfinden aslâ nevm-i râhat görmedik, zîrâ bu mahal Kazağın 54a tahta kal‘asıdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 53b–54a ·
metinde göster ·
Sebeb-i tesmiyesi lisân-ı Sırf ve Latince Lipo güzele
dirler
, ya‘nî Güzel kal‘a demekdir, ammâ bânîsi Erdel keferelerinden Ban Yejder binâsı …
Sebeb-i tesmiyesi lisân-ı Sırf ve Latince Lipo güzele dirler, ya‘nî Güzel kal‘a demekdir, ammâ bânîsi Erdel keferelerinden Ban Yejder binâsıdır kim gâyet atîk kal‘adır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 120a ·
metinde göster ·
… dur. Ve nühâs-ı hâlis ma‘deni olur, ammâ nâdirdir, lâkin "içinde altunu vardır"
dirler
. Anıniçün Bosnasarâyı'nda işlenen bakır âvânîleri Belgrad ve İslâmbol ve Kastam …
Andan hacer-i lâciverd ma‘deni olur, ammâ Firengî gibi bin reng değildir. Ve kurşum ma‘deni olur. Anıniçün bu Sarây şehrinde kurşum ile örtülmüş imâretler çokdur. Ve nühâs-ı hâlis ma‘deni olur, ammâ nâdirdir, lâkin "içinde altunu vardır" dirler. Anıniçün Bosnasarâyı'nda işlenen bakır âvânîleri Belgrad ve İslâmbol ve Kastamonu ve Tokat'da işlenmez. Hattâ altun ile mutallâ gûnâ-gûn şem‘dân ve buhûrdân ve gülâbdânlar işlerler kim görenler anları zeheb-i Bundukanî zann eder. Ve hadîd ma‘deni gâyet çokdur. Hattâ Foniçsa nâm kasaba dağlarında bî-hadd ü bî-kıyâs demir meğer Sofya-i sâfiye Samakov'unda çıka ve bu Foniçsa kasabasında işlenen demir silâh âlâtları şehr-i Virene'de ve Taşlıca'da ve Çaniçse kasabalarında işlenmez. (---)(---)(---)(---)(---)(---)
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 131b ·
metinde göster ·
… a, ya‘nî Uzun şehir derler. Ba‘dehû efvâh-ı nâsda tahfîf-i kelâm içün Banyaluka
dirler
. Ba‘de'l-feth bu şehir Süleymân Hân tahrîri üzre eyâlet-i Bosna'da sancakbeği t …
Lisân-ı Latin'de banya ılıcaya derler. Bu şehrin kıblesi cânibindeki bâğlar başında bir ılıcası olduğıyçün banya derler. Ba‘dehû şehri nehr-i Virbaz ile nehr-i Pileve kenârında bir uzun şehir olduğıyçün Luka, ya‘nî Uzun şehir derler. Ba‘dehû efvâh-ı nâsda tahfîf-i kelâm içün Banyaluka dirler. Ba‘de'l-feth bu şehir Süleymân Hân tahrîri üzre eyâlet-i Bosna'da sancakbeği tahtıdır kim beğinin hâssı taraf-ı pâdişâhîden (---) akçedir ve sancağı hâkinde ze‘âmet (---) ve tîmârı (---) ve alaybeği ve çeribaşı vardır, lâkin şimdi sancağı Bosna vüzerâlarına 153a ilhâk olunup kâ’immakâm hâkimdir. Ancak on bir on iki bin guruş hâsıl olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 152b–153a ·
metinde göster ·
. Aslâ yayan yürümeğe iktidârları yokdur. Ammâ parmakları çınar gibi olup bâzûla …
Ve kadd [ü] kâmetleri cümle bodur kad dirler. Aslâ yayan yürümeğe iktidârları yokdur. Ammâ parmakları çınar gibi olup bâzûları kısa ve kalındır. Pençelerin aslâ âdem çeviremez.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 176a ·
metinde göster ·
… kimesne yokdur. Ve her sene ziyâret eden kavm-i Yahûd çokdur, zîrâ anlar Mûsâyî
dirler
. Kudüs'den beş altı yüzü bir yere gelüp alaybeği bayrağıyle asker alup gelüp zi …
Bu âsitânenin cânib-i kıblesinde iki yüz evli bir karye vardır. Müselmân ve Ya‘kûbî ve Yahûdîler vardır. Huccâc [u] züvvârân her bâr bu âsitâneye geldiklerinde mezkûr kurâdan ahâlîsi gelüp ehl-i züvvâra hidmet edüp me’kûlât [u] meşrûbât levâzımâtların getirüp hidmet ederler. Türbedâr dahi bu karyedendir. Ammâ bu âsitânede Hindîden gayri kimesne yokdur. Ve her sene ziyâret eden kavm-i Yahûd çokdur, zîrâ anlar Mûsâyî dirler. Kudüs'den beş altı yüzü bir yere gelüp alaybeği bayrağıyle asker alup gelüp ziyâret ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y233b ·
metinde göster ·
bir bigüŋ oġlı ḳızı yoġ-ıdı ṣoylamış görelüm ḫanum ne ṣoylamış ṣalkum ṣalkum ta …
meger dirse ḫan dirler-idi bir bigüŋ oġlı ḳızı yoġ-ıdı ṣoylamış görelüm ḫanum ne ṣoylamış ṣalkum ṣalkum taŋ yilleri esdüginde ṣaḳallu bozaç turġay ṣayraduḳda ṣaḳalı uzun tat eri baŋladuḳda bidevi atlar
adına bamsı dirler didiler pay pürenüŋ oġlı ol-ıduġın bilemediler yigit parmaġın ısırdı aydur bunda minnet-ile almaḳdan ise anda babam yanında minnetsüz almaḳ yigdür didi atın ḳamçıladı yola girdi bazirganlar
didi varuŋ bundan pay dileŋ görüŋ ne dir didi ḳıṣırça yinge
dirler
bir ḫatun var-ıdı ilerü vardı pay diledi hey big yigit bize daḫı bu geyikden pa …
didi varuŋ bundan pay dileŋ görüŋ ne dir didi ḳıṣırça yinge dirler bir ḫatun var-ıdı ilerü vardı pay diledi hey big yigit bize daḫı bu geyikden pay vir didi
… -ıdı on altı yıldır kim ölüsi dirisi ḫaberin kimse bilmez yalançı oġlı yaltaçuḳ
dirler
mere sen seni bilürsin bizüm ḥalumuzdan ḫaberüŋ yoḳ didiler mere ne ḥaluŋuz vardur çobanlar aydur bigümüzüŋ bir oġlı var-ıdı on altı yıldır kim ölüsi dirisi ḫaberin kimse bilmez yalançı oġlı yaltaçuḳ dirler
gibi söyler didi vardı yirinde oṭurdı bu kez boġazça faṭma
dirler
bir ḫatun var-ıdı ḳalk sen oyna didiler ḳızuŋ ḳaftanını geydi çal mere delü oza …
gibi söyler didi vardı yirinde oṭurdı bu kez boġazça faṭma dirler bir ḫatun var-ıdı ḳalk sen oyna didiler ḳızuŋ ḳaftanını geydi çal mere delü ozan ere varan ḳız menem oynayayım didi
ḳazan aydur oġul anuŋ-içün yaġı dirler ki biz anlara yetsevüz öldürürüz anlar b …
oġul didi oġlan aydur yaġı diyü neye dirler ḳazan aydur oġul anuŋ-içün yaġı dirler ki biz anlara yetsevüz öldürürüz anlar bize yetse öldürür didi uruz aydur baba içinde big yigitler
ki biz anlara yetsevüz öldürürüz anlar bize yetse öldürür didi uruz aydur baba …
oġul didi oġlan aydur yaġı diyü neye dirler ḳazan aydur oġul anuŋ-içün yaġı dirler ki biz anlara yetsevüz öldürürüz anlar bize yetse öldürür didi uruz aydur baba içinde big yigitler
bir er var-ıdı bir ḳuru çayuŋ üzerine bir köpri yapdurmış-ıdı kiçeninden otuz ü …
ḫanum hey meger ḫanum oġuzda duḫa ḳoca oġlı delü dumrul dirler-idi bir er var-ıdı bir ḳuru çayuŋ üzerine bir köpri yapdurmış-ıdı kiçeninden otuz üç aḳça alur-ıdı kiçmeyeninden döge döge ḳırḳ aḳça alur-ıdı
… örü ṭurdı aydur mere men bu devenüŋ burnına yapışıçaḳ ol ḳız sözi-y-ile yapışdı
dirler
kime baḳsa 'işḳ-ıla oda yaḳar ṣaru ṭonlu ḳız 'işḳına bir hū didi ḳan ṭuralı örü ṭurdı aydur mere men bu devenüŋ burnına yapışıçaḳ ol ḳız sözi-y-ile yapışdı dirler
bir kişi var-ıdı bayındır ḫanuŋ veziri idi şarabuŋ itisi başına çıḳdı ḳaba dizi …
yime içme idi ḳażılık ḳoca dirler-idi bir kişi var-ıdı bayındır ḫanuŋ veziri idi şarabuŋ itisi başına çıḳdı ḳaba dizi üzerine çökdi bayındır ḫandan aḳın diledi bayındır ḫan desṭur virdi
… a irüben ḳondılar | ol ḳal'anuŋ bir teküri var idi adına arşun oġlı direk tekür
dirler-idi
ol kāfirüŋ altmış arşun ḳāmeti var-ıdı
gün düzmürd ḳal'asına geldi ḳara deŋiz kenarında idi aŋa irüben ḳondılar | ol ḳal'anuŋ bir teküri var idi adına arşun oġlı direk tekür dirler-idi ol kāfirüŋ altmış arşun ḳāmeti var-ıdı
… ṭurmayup ḳaçdılar ḳażılıḳ ḳoca ṭamam on altı yıl ḥiṣarda ṭutsaḳ oldı ṣoŋra emen
dirler-idi
bir kişi altı
düdük kibi ḳan şorladı ḳażılıḳ ḳocayı ḳarmalayup ṭutup ḳal'aya ḳoydılar yigitleri ṭurmayup ḳaçdılar ḳażılıḳ ḳoca ṭamam on altı yıl ḥiṣarda ṭutsaḳ oldı ṣoŋra emen dirler-idi bir kişi altı
günlerde bir gün yigenek oturup bigler ile ṣoḥbet ider-iken ḳara göne oġlı buda …
ol oġlanuŋ adına yigenek dirler-idi günlerde bir gün yigenek oturup bigler ile ṣoḥbet ider-iken ḳara göne oġlı budaġ-ıla uz düşmedi bir birine söz atışdılar budaḳ aydur bunda laf urup nidersin çünki er
… uz bir gün yaylaya köçdi aruzuŋ bir çobanı var-ıdı adı-na koŋur ḳoca ṣaru çoban
dirler-idi
oġuzuŋ öŋinçe bundan evvel kimse köçmez-idi uzun bıŋar
aduŋı men virdüm yaşuŋı allah virsün didi oġuz bir gün yaylaya köçdi aruzuŋ bir çobanı var-ıdı adı-na koŋur ḳoca ṣaru çoban dirler-idi oġuzuŋ öŋinçe bundan evvel kimse köçmez-idi uzun bıŋar
bir kişi var-ıdı 'ömrinde iki oġlı var-ıdı ulu oġlınuŋ adı egrek idi bahadır de …
oġuz zamānında uşun ḳoca dirler bir kişi var-ıdı 'ömrinde iki oġlı var-ıdı ulu oġlınuŋ adı egrek idi bahadır delü yaḫşı yigit idi bayındır ḫanuŋ divanına ḳaçan istese varur gelür idi
bir yigit ṭutsaġ-ımış ḳādir taŋrı yol virmiş çıḳup gelmiş ulu kiçi ḳalmadı ol y …
çapar geldi çoḳ zamān-ımış egrek dirler bir yigit ṭutsaġ-ımış ḳādir taŋrı yol virmiş çıḳup gelmiş ulu kiçi ḳalmadı ol yigide ḳarşu gitdi ana men-de varayın-mı ne dirsin didi anası burada ṣoylamış
… m ṭutdı uyudı meger ḫanum oġuz bigleri yidi gün uyur-ıdı anuŋ-içün küçüçük ölüm
dirler-idi
meger ol gün ṭomanın ḳal'asınuŋ teküri ava binmiş-idi cāsus geldi aydur bir böl …
ḳazanı küçüçük ölüm ṭutdı uyudı meger ḫanum oġuz bigleri yidi gün uyur-ıdı anuŋ-içün küçüçük ölüm dirler-idi meger ol gün ṭomanın ḳal'asınuŋ teküri ava binmiş-idi cāsus geldi aydur bir bölük atlu geldi
… an adaḫlusın ayruḳlar alur-iken ṭartup alan pay püre ḫan oġlı bamsı beyrek maŋa
dirler
gel berü mere kāfir
beyrek burada ṣoylamış aydur mere kāfir sen meni bilmez-misin paraṣaruŋ bayburd ḥiṣarından parlayup uçan adaḫlusın ayruḳlar alur-iken ṭartup alan pay püre ḫan oġlı bamsı beyrek maŋa dirler gel berü mere kāfir
… en ṭurı gelen iki ḳardaş bebegin aldurup ẕelil gezen düzen oġlı alp rüstem maŋa
dirler
didi ol daḫı ḳazana at ṣaldı alam didi
digil maŋa didi alp rüstem aydur ḳalḳubanı yirinden ṭurı gelen iki ḳardaş bebegin aldurup ẕelil gezen düzen oġlı alp rüstem maŋa dirler didi ol daḫı ḳazana at ṣaldı alam didi
bir kişi var-ıdı ḳazan aydur mere ḳılbaş bu ṭaş oġuz bigleri dāyim bile gelürle …
ittifāḳī cemi' ṭaş oġuz bigleri ḳazana gelmediler 'adāvet eylediler ḳılbaş dirler bir kişi var-ıdı ḳazan aydur mere ḳılbaş bu ṭaş oġuz bigleri dāyim bile gelürler-idi şimdi niçün gelmediler didi
