… nda âyet: Arapça buyurmuşdur. Cebel-i Kâf'ın mâverâsın Cenâb-ı Bârî bilir kim
el-ilmü
indallah anı âkıl olan su’âl etmemek gerek. Hey’et kitâblarında dahi tahrîr olu …
Ammâ bu yüz kırk sekiz kûh-ı bâlâlardan âlî, evc-i âsumâna ser çekmiş ser-bülend ü ser-firâz kûhlar yokdur demişler. Bu kûhları Cenâb-ı İzzet edîm-i arz nizâm-ı intizâm bulsun içün makâlîd halk etmişdir. Makâlîd kilîd ma‘nâsıdır. Âyet: Arapça âyetinden murâd, yeryüzünün dağlar kilîdidir. Bir âyet-i şerîfede dahi âyet Arapça buyurmuşdur. Zîrâ bu dağlar olmasa rûy-ı zemîn lerzân olurdu. Ammâ mezkûr yüz kırk sekiz dağlardan kebîr bu dünyâ cezîresin bahr-i Muhît ile ve bahr-i Ummân ile ve bahr-i Okyanus ile mâverâ’-i bahrlerden ihâta edüp dünyâyı ber-karâr eden kûh-ı Kâf'dır kim anın hakkında âyet: Arapça buyurmuşdur. Cebel-i Kâf'ın mâverâsın Cenâb-ı Bârî bilir kim el-ilmü indallah anı âkıl olan su’âl etmemek gerek. Hey’et kitâblarında dahi tahrîr olunmamışdır. Anın tecessüsi akîdeye halel verir, zîrâ "Tefekkerû fî âlâillâh ve lâ tefekkerû fî zâtillâh" buyurulmuşdur. Ammâ bu dünyâ cezîresinin cânib-i şarkı ve şimâli mâbeyninde diyâr-ı Moskov tarafından kûh-ı Sedd-i Ye’cûc ve Me’cûc-i kadîme İskender-i Zülkarneyn emr-i Rabbi'l-İzzet ile varup anda cemî‘i ma‘âdinden bir sedd binâ edüp ol boğazı sedd etdi kim ol boğazdan taşra kavm-i Ye’cûc güzer etmeye sûre-i Kehf'de
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 88a ·
metinde göster ·
… de olan Pâncüm şehri ka‘r-ı zemîne geçüp bu buhayre zâhir olur, deyü yazmışlar.
El-ilmü
indallah.
Sitâyiş-i Buhayre-i Rûmiyye-i Kübrâ: Bu buhayreye niçeler bahr-i Rûmiyye ve bahr-i Dümbülî ve bahr-i Debîl ve bahr-i Tebrîz derler. Zîrâ etrâfında vâki‘ olan bilâdların ismiyle müsemmâ bir buhayredir. Van deryâsına Vastân bahri ve Erceyeş bahri ve Âdilcevâz bahri derler. Bu dahi eyledir. Ammâ Tebrîz bu deryâya mesâfe-i ba‘îde olup Rûmiyye karîb olmağile Rûmiyye bahri denmeğile ma‘rûf bir buhayre-i mâlih-i mevsûfdur. Böyle bir buhayredir kim rûy-ı deryâsında niçe yüz sayyâd-ı mâhî kayıkları vardır. Ba‘zı âyende vü revende tüccâr-ı sevdâgerân götürür ve getirir keştîleri vardır. Cânib-i şarkîsi şehr-i Tebrîz'dir ve taraf-ı garbîsi şehr-i Rûmiyye ve kal‘a-i Dümbülî'dir ve niçe kendlerdir. Ammâ cenûbunda şehr-i kadîm Erdebil'e hayli mesâfe-i ba‘îdedir. Bu buhayrenin dâ’iren-mâdâr etrâfı Van deryâsından büyükdür. Van deryâsın bir âdem sür‘at ile sekiz günde devr eder ammâ bu on iki günde devr olunur. Ve umkı yetmiş kulaçdır. Ve müverrihân-ı İrân-zemîn ve müverrih Mıkdısî bu buhayre içün {eyle} tahrîr eylemişler kim Hazret-i Resûl-i Kibriyâ-yı Mustafâ Mekke-i Mükerreme'de rahm-i mâderden müştâkk olduğu gice Tâk-i Kisrâ ve Ayasofya Kubbesi münhedim olup ol gice bu buhayre yerinde olan Pâncüm şehri ka‘r-ı zemîne geçüp bu buhayre zâhir olur, deyü yazmışlar. El-ilmü indallah.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 295b ·
metinde göster ·
… e on binden mütecâviz beyâz mermer musanna‘ sandûklar içre kefere lâşeleri var.
El-ilmü
indallâh. Ammâ Yûnâniyân lisânı üzre târîhleri Hicret-i Nebevî'den altı yüz otu …
Kal‘a-i Takyanus: İçinde âdem ve âdemî-zâd yokdur, ammâ gâyet metîn kal‘adır. Hâlâ, henüz mi‘mâr elinden rehâ bulmuş bir kal‘a-i cihân-nümâdır. Ve gâyet ma‘mûr şehr-i azîm imiş. Mezkûr hân ile kal‘a mâbeyninde on binden mütecâviz beyâz mermer musanna‘ sandûklar içre kefere lâşeleri var. El-ilmü indallâh. Ammâ Yûnâniyân lisânı üzre târîhleri Hicret-i Nebevî'den altı yüz otuz târîhlerine yakın târîhleri var. Ve ol hatlara taklîd edüp tâbaka'n-na‘lu bi'n-na‘l sûretlerin alup Kudüs-i Şerîfe geldikde papaslara kırâ’at etdirdim. Hazret-i Îsâ'ya îmân getürenlerin mezâristânları imiş.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y146b ·
metinde göster ·
"Evliyâ Çelebi cemî‘i kütüb-i mu‘teberelerimizin esah kavl-i akvâsı bi'l-ittifâk Haleb'de Hazret-i Zekeriyyâ ve şâm'da Hazret-i Yahyâ ve Kudüs'de Hazret-i Mûsâ ve Halîlü'r-rahmân'da medfûn olan cümle enbiyâ ve bizzât Medîne'de Hazret-i Muhammed Mustafâ medfûn olduğu her sene sicill-i şer‘-i mübîne kayd olunup Âl-i Osmân pâdişâhına arz olunup Kudüs ve şâm ve Haleb'de ve cümle Arz-ı Mukaddes'de olan enbiyâ makâmlar sahîh müsbetdir. Ammâ mâ‘adâ sâ’ir enbiyâlar Tûfân-ı Y 193a Nûh'da ve mürûr-ı eyyâm ile hâlden hâle uğrayup nâ-ma‘lûm olmuşlardır. Ammâ ki şâm-ı şerîfde câmi‘-i Ümeyye mihrâbı önünde on iki bin peygamber medfûndur, derler, ba‘zı müverrihler beyne'l-erze ve'l-berze medfûndur, derler. El-ilmü indallâh" deyü Zeynelâbidîn Efendi cevâb etdiler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y192b–Y193a ·
metinde göster ·
… kavl-i müverrihîn rûy-i arzda ikinci halk olunan makâlîd-i Sahra budur, derler.
El-ilmü
inde'llâh.
"Yâ sahratellâh! Q 92aP 92a Kıf mu‘allekun bi-emrillâh" deyü hitâb edince, Sahra yerden ne mikdâr hevâya ağdı ise bi-iznillâh hâlâ ol mertebede mu‘allâkdır kim bir yere muttasıl değildir. Hâlâ beyne's-semâ’i ve'l-ard mu‘allâk durduğıyçün Mu‘allak Taş derler, ammâ Sahratullâh oldur. Ve kavl-i müverrihîn rûy-i arzda ikinci halk olunan makâlîd-i Sahra budur, derler. El-ilmü inde'llâh.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y213b ·
metinde göster ·
… mütegayyir olup Hacerü'l-esved oldu. Ve biri dahi bu Sahra-i şerîfdir, derler.
El-ilmü
inde'llâh.
Ve be-kavl-i Tevârîh-i Tuhfe: Cennet-i A‘lâ'dan çıkan iki Sahra'dır. Biri Hacerü'l-esved ki la‘l-reng idi, tûfân-ı Nûh'da zulemât suyunda kalup ve âsîlerin yüzleri süründüğünden Y 214a levni mütegayyir olup Hacerü'l-esved oldu. Ve biri dahi bu Sahra-i şerîfdir, derler. El-ilmü inde'llâh.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y213b–Y214a ·
metinde göster ·
… r. Ammâ mezkûr seng kabr-i şerîfi üzre hâlâ mevtâlarımız gibi kıbleye doğrudur.
El-ilmü
indallâh. Bu mahalde dahi bir Yâsîn-i şerîf tilâvet edüp şefâ‘atlerin ricâ eyle …
Ziyâret-i Hazret-i İsmâ‘îl ibn Hazret-i İbrâhîm aleyhisselâm: Bunda âsûdedirler. Ammâ mezkûr seng kabr-i şerîfi üzre hâlâ mevtâlarımız gibi kıbleye doğrudur. El-ilmü indallâh. Bu mahalde dahi bir Yâsîn-i şerîf tilâvet edüp şefâ‘atlerin ricâ eyledik. Ba‘dehu bu haremin şark cânibinde olan bâbdan çıkup yol aşırı beş adım,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y230b ·
metinde göster ·
… et-i İshâk: ammâ ahâlî-i karye bizzât Hazret-i Ays dahi bunda medfûndur derler,
el-ilmü
indallâh. Ammâ bu Hazret-i Seryâ âsitânesinde bir şeyhi var. Dâ’imâ savm-ı Dâvû …
Ziyâret-i Hazret-i Seryâ ibn Hazret-i Ays ibn Hazret-i İshâk: ammâ ahâlî-i karye bizzât Hazret-i Ays dahi bunda medfûndur derler, el-ilmü indallâh. Ammâ bu Hazret-i Seryâ âsitânesinde bir şeyhi var. Dâ’imâ savm-ı Dâvûd'a müdâvim bir mazınne-i kirâme kimesnedir. Hakîrin derûnundan geçdi ki bu Hazret-i Seryâ rûhuna bir Yâsîn-i şerîf tilâvet edem, deyü hâtırda iken hemân şeyh,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y232b ·
metinde göster ·
… i Sefîd içre benî âdem ile müzeyyen niçe kerre yüz bin cezâyirât halk etmişdir,
el-ilmü
indallâh.
Seyyâhân-ı Rûm'a şöyle ma‘lûm ola kim Cenâb-ı Bârî rûy-i arzın rub‘-ı meskûnunda Bahr-i Okyûnûs ve Bahr-i Muhît ve Bahr-i Sefîd içre benî âdem ile müzeyyen niçe kerre yüz bin cezâyirât halk etmişdir, el-ilmü indallâh.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y29b ·
metinde göster ·
