… Sınab'dan ve Amasra ve Ereğli ve Bartın ve Bafra ve Samsun ve Uca [Ünye] şehri
halkları
cem‘ olmuşlardır.
Der-vasf-ı ahâlî-yi şehr-i Tophâne: Ekseriyyâ halkı tüccâr ve manav ve keştîbân ve topcuyândır. Ve Karadeniz sâhilinde şehr-i Sınab'dan ve Amasra ve Ereğli ve Bartın ve Bafra ve Samsun ve Uca [Ünye] şehri halkları cem‘ olmuşlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 134a ·
metinde göster ·
Ve bu cengde kırk bin Bucak Tatarı Hân-ı âlîşân ile hem-ınân olup ol ecilden guzât-ı zafer-makrûn hadden efzûn mâl-ı ganâ’im ile muğtenim oldular. Hattâ bu taburda alınan seksen bin arabalar içinde pençe-i âfitâb maralî ve gazâlî gözlü mizilci yüzlü ve şîrîn sözlü duhter-i pâkîze ahter-i nâ-şüküfte pençe-i âfitâb âfitâbeler esîr oldu kim her birisi Rûm harâcı değerken her biri bir lüle tütüne ve birer oka esîrler bey‘ olunup Hân'a üç yüz araba mâl zabt olunup ne idiği nâ-ma‘lûm idi. Ve Rakofçi'nın âlât-ı kilârı ve âlât-ı hazînesi cümle Hân içün zabt olunup sâ’irlerin Kalga Sultân ve Nûreddîn Sultân ve şîrînli ve Mansûrlu vesâ’ir kara halkları tabur içindekin yağma etdiler, ammâ Âl-i Osmân içün cümle cebehâneleri ve kırk aded balyemez topları ve yüz elli pâre şâhîleri ve altı aded havân topları cümle Hân, Akkirmân'da Melek Ahmed Paşa'ya gönderdi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 44a ·
metinde göster ·
… ve kapukulu ve sipâhdan ulûfeciyân-ı yesâreynden ve gurebâ-yı yemîneynden bölük
halklarından
ve topçu ve cebeci askerlerinden ve niçe mîr-i mîrân ve mîr-i livâlardan bâ-hus …
Pertev Paşa dahi Erdel kralı i‘ânetiyle ve kapukulu ve sipâhdan ulûfeciyân-ı yesâreynden ve gurebâ-yı yemîneynden bölük halklarından ve topçu ve cebeci askerlerinden ve niçe mîr-i mîrân ve mîr-i livâlardan bâ-husûs Tımışvar vâlîsi Mustafâ Paşa ve Tatar Hân ve Eflak ve Boğdan askerlerinin cümlesiyle serdâr-ı mu‘azzam Pertev Paşa Göle kal‘asın kâmil otuz altı gün muhâsara edüp hâh-nâ-hâh derûn-ı kal‘adan küffâr amân deyüp kal‘a miftâhların vere ile vermişken yine küffâr vereyi bozup cümle küffârları guzât-ı müslimîn seyf-i Muhammedî'den geçirüp Seğitvar kal‘ası fethinden üç gün mukaddem bu Göle kal‘asın Pertev Paşa feth etdiği gün beri tarafda Süleymân Hân da merhûm olmuşdu.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 174b ·
metinde göster ·
… âf [u] eknâfın murâd [u] merâmı üzre meteris yerlerin görüp ba‘dehu cemî‘i ocak
halklarıyla
ve umûr-dîde ihtiyârlar ile Arapça nass-ı kâtı‘ı üzre müşâvere-i tâm etdiler, …
Hemân Köpürlüzâde Fâzıl Ahmed Paşa bu kal‘a-i metîni bu hâlde görüp hemân ol ân iş görmüş muhâsaralar derdin çekmiş kimesneler ile "Bu kal‘anın ne cânibinden meterise girilmesi emr-i seheldir" deyü kal‘ayı alarkadan seyr [ü] temâşâ edüp etrâf [u] eknâfın murâd [u] merâmı üzre meteris yerlerin görüp ba‘dehu cemî‘i ocak halklarıyla ve umûr-dîde ihtiyârlar ile Arapça nass-ı kâtı‘ı üzre müşâvere-i tâm etdiler, lâkin sene-i mâzîde Uyvar muhâsarasında cemî‘i halkın gözleri havf etdiklerinden bu Yenikal‘a'ya sarılmayup "Küffârın eli vilâyetin bu sene nehb ü gâret edelim" dediklerinde Sadrıa‘zam eydir:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 183a ·
metinde göster ·
… şânlar her kankı görünüşün tahtgâhında karâr etse cemî‘i kapu kulları ve karaçı
halkları
el kavşurup âdâb üzre herkes yerlü yerlerinde sâkin olup Hân-ı Cem-cenâbın sağ …
Evvelâ hân-ı âlîşânlar her kankı görünüşün tahtgâhında karâr etse cemî‘i kapu kulları ve karaçı halkları el kavşurup âdâb üzre herkes yerlü yerlerinde sâkin olup Hân-ı Cem-cenâbın sağ tarafında kalga sultân oturur kim anın bu Kırım ülkesinde tahtgâhı Akmescid şehridir. Andan tâ Kırım'ın cânib-i şarkî nihâyetinde Kiriş kal‘asına ve Güleç köyleri nâhiyelerine varınca üç yüz pâre kurâlara hükm eder.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 125a ·
metinde göster ·
… beş yerden kol kalınlığı âb-zülâlden nişân verir çeşmesârları var. Cümle şehir
halkları
bu uyûn-ı câriyelere muhtâclardır.
Leb-i deryâda bir mesîregâh-ı mecma‘u'l-irfân bir kurşum örtülü kubbe-i âlîli câmi‘-i rûşen binâdır. Hattâ haremi altında beş yerden kol kalınlığı âb-zülâlden nişân verir çeşmesârları var. Cümle şehir halkları bu uyûn-ı câriyelere muhtâclardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 142b ·
metinde göster ·
… r, ammâ bu gârlarda eyyâm-ı bahûrda âdemler kürksüz oturamazlar. Ve cümle şehir
halkları
suların ve bâdelerin ve hoşâbların bu serdâb mağârâlarda sovudurlar. Mâh-ı Temm …
Der-ibret-nümâ-yı garîbât: Bu kal‘a içre Yahûdî ve Rûm mahallâtları içre ve gayri yerlerde cümle yigirmi tokuz aded yerde bâdgîr nâmında azîm mağârâlar ve kehf-i yetîmânlar var kim her biri biner âdem alır. Mâh-ı Temmûz'da cümle şehrin ahbâbı ve harâbât erenleri bu mağârâlarda istirâhat edüp tarab u ayş [u] işret ederler, ammâ bu gârlarda eyyâm-ı bahûrda âdemler kürksüz oturamazlar. Ve cümle şehir halkları suların ve bâdelerin ve hoşâbların bu serdâb mağârâlarda sovudurlar. Mâh-ı Temmûz'da sovukdan du[ru]lmaz bir garîb temâşâgâh mağârâlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 275a ·
metinde göster ·
Ve bu kasabadan şimâle bir ok menzili ba‘îd bir düz yerde Süleymân Hân'ın otağı yeri vardır. Kal‘a-misâl bir meydân-ı azîmdir. Andan Süleymân Hân Rodos fethine ubûr ederken anda meks edüp bu kurâ ve kasabât halkları vâfir hedâyâ ile istikbâle çıkarlar. Süleymân Hân safâ edüp buyururlar kim:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y100b ·
metinde göster ·
… -vech-i adâlet mollâya kırk kîse hâsıl olur. Ammâ paşaya üç yüz kîse olur. Eğer
halkla
hüsn-i ülfet ederse dahi ziyâde olur. Ve beş yüz akçe mevleviyyet pâyesiyle şey …
Ve eyâlet-i Tarabulus beş yüz akçe mevleviyyetdir ve (---) nâhiyedir. Ve ber-vech-i adâlet mollâya kırk kîse hâsıl olur. Ammâ paşaya üç yüz kîse olur. Eğer halkla hüsn-i ülfet ederse dahi ziyâde olur. Ve beş yüz akçe mevleviyyet pâyesiyle şeyhülislâmı vardır. Ve nakîbüleşrâfı ve ulemâ-yı a‘yânı çokdur. Ve mezheb-i Hanefî'den gayri mezâhib-i selâsede müftîleri vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y185a ·
metinde göster ·
… nup kurâlar karaltısı Y 261b gördükleri yerlere dek gitdiler. Yine cümle kurâ
halkları
zabt edüp kimi uryân ve kimi mecrûh yine sâhiblerine getirdiler. Hemân ol gün p …
Yine ol gün ol gece bir kar yağmur yağdı kim aslâ ârâm vermeyüp Tûfân-ı Nûh'dan nişân verir bir günler oldu. Bu gece cümle devâblar yine boşanup kurâlar karaltısı Y 261b gördükleri yerlere dek gitdiler. Yine cümle kurâ halkları zabt edüp kimi uryân ve kimi mecrûh yine sâhiblerine getirdiler. Hemân ol gün paşa hazretleri cümle iç ağalarına def‘-i belâ içün bin En‘âm-ı şerîf tilâvet etmek fermân etdi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y261a–Y261b ·
metinde göster ·
… bî‘at edüp Yenibâğçe'de bî‘ate muntazır olanlar haberdâr olup gürûh gürûh bölük
halkları
gelüp bî‘at etdikde yeniçeri ocağına nevbet gelüp Eski odalılar gördüler kim od …
Aslâ cihâz-ı fakrı üzerinden çıkarmayup şeyhülislâm ve yedi vezîr ve cümle ulemâ ve sulehâ ve a‘yân-ı devlet ol üslûb üzre bî‘at edüp Yenibâğçe'de bî‘ate muntazır olanlar haberdâr olup gürûh gürûh bölük halkları gelüp bî‘at etdikde yeniçeri ocağına nevbet gelüp Eski odalılar gördüler kim odalarında ta‘âm yiyüp yemîn veren ışık pâdişâhdır. Akılları başlarından gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y45a ·
metinde göster ·
