… â İşpanya {küffârı} bir iki kerre İslâmbol'a istîlâ etmişdir. Anıniçün ol beyza
İşpanya elinde
kalmışdır.
Ve bu mahalde bir sebiz-gûn amûd-ı ibret-nümûn vardır. Ol amûd üzre Meryem Ana timsâli var idi. Elinde bir şeb-çerâğ var idi kim beyza-i fâhte kadar var idi. Her şeb, bu şeb-çerâğın şu‘lesi câmi‘i münevver ederdi. Bu dahi Risâlet-penâh'ın mevlûdu gecesi ser-nigûn olup hâlâ {ol şeb-çerâğ} Kızılelma'dadır. Anıniçün Kızılelma derler kim Ayasofya'dan gitmişdir. Zîrâ İşpanya {küffârı} bir iki kerre İslâmbol'a istîlâ etmişdir. Anıniçün ol beyza İşpanya elinde kalmışdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 35b ·
metinde göster ·
Bu tüfeng Âl-i Emeviyyûn asrında Abdülmü’min bin pâre gemiyle İşpanya elinden Mağrib-zemînde Kurtuba kal‘asın feth ederken tüfeng sadâsı istimâ‘ olunup niçe guzât-ı müslimîn andan şehîd oldular. Ol zamânda nasârâda te’lîf olmuşdur. Ammâ silâh-ı mühlikdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 182a ·
metinde göster ·
… i. Ana göre niçe ammâristânı var idi. Ba‘dehû sene 891 târîhinde Bâyezîd-i Velî
İşpanya elinden
feth edüp râh-ı huccâcda bir dahi küffâr mutavattın olmasın içün kal‘asına azîm …
İbtidâ bânisi Ebû Ca‘fer el-Mansûr'dur. Aşpanya la‘în alup bin çuka kârhânesi var idi. Ana göre niçe ammâristânı var idi. Ba‘dehû sene 891 târîhinde Bâyezîd-i Velî İşpanya elinden feth edüp râh-ı huccâcda bir dahi küffâr mutavattın olmasın içün kal‘asına azîm asker koyup imâr etdi. Âhir küffâr-ı İşpanya bin pâre gemi ile leb-i deryâda dest-i Âl-i Osmân'da olan kal‘aların cümlesin harâb u yebâb edüp bu kal‘a-i Masis'i dahi berbâd edüp hâli üzre bırakdı. Bu şehrin dahı evsâfı hacca giderken cild-i (---)[de] mastûr [u] mevsûfdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 19b ·
metinde göster ·
… etmiş bir dâr-ı diyâr olup içinde niçe pâdişâhlar ve niçe hukemâlar sâkin olup
İşpanya elinden
Venedik Frengi eline girüp andan sene (---) târîhinde Âl-i Osmâniyân'dan bizzât …
Ba‘dehu İslâmbol sâhibi Kostantin dahi ziyâde amâr edüp anın cünûdu bu şehr-i Atina'ya hükm edüp medrese-i dâr-ı hukemâ olmuş idi kim bin yedi yüz yıllık kâr-ı kadîm ve bender şehr-i azîmdir. Niçe yüz aded mülûkdan mülûka intikâl etmiş bir dâr-ı diyâr olup içinde niçe pâdişâhlar ve niçe hukemâlar sâkin olup İşpanya elinden Venedik Frengi eline girüp andan sene (---) târîhinde Âl-i Osmâniyân'dan bizzât Ebü'l-feth Sultân Mehemmed Hân fethidir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 251a ·
metinde göster ·
girdi. Andan Venedik Bundukanî Frengi eline girüp dahi ma‘mûr etdi.
İbtidâ bânîsi Hazret-i Yahyâ asrında millet-i nasârâdan Koritoz nâmında bir kral-ı dâl binâ edüp Koritoz'dan galat Gördüs derler. Ba‘dehu İşpanya eline girdi. Andan Venedik Bundukanî Frengi eline girüp dahi ma‘mûr etdi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 257b ·
metinde göster ·
Ba‘dehu Bundukânî Venedik var kuvveti bâzûya getirüp yine 259b Mora cezîresin
İşpanya elinden
alup amâr ederken Venedik elinden âhır-ı kâr Ebü'l-feth Mehemmed Hân nısfın alu …
Ba‘dehu Bundukânî Venedik var kuvveti bâzûya getirüp yine 259b Mora cezîresin İşpanya elinden alup amâr ederken Venedik elinden âhır-ı kâr Ebü'l-feth Mehemmed Hân nısfın alup feth etdi. Andan dahi nısfında Moton ve Koron ve Pondikoz kal‘aların Sultân Bâyezîd-i Velî feth etdi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 259a–259b ·
metinde göster ·
… ş gibi amâr eder tâ Hazret-i Ömer radıyallâhu anh hilâfetine dek cezîre-i Girid
İşpanya elinde
dörd yüz yıl dur[ur]. Ol zamânda Endülüs ve Afrika Pâdişâhı Sultân Mansûr Mora …
Ez-în cânib ba‘dehu İşpanya kralı, kızlarının mahabbetinden niçe bin pâre gemi ile cezîre-i Girid'e gelüp kızlarının oğulların bulup Girid cezîresine cemî‘i askerin bırağup eyle ma‘mûr etdi kim gûyâ evvelde harâb olmamış gibi amâr eder tâ Hazret-i Ömer radıyallâhu anh hilâfetine dek cezîre-i Girid İşpanya elinde dörd yüz yıl dur[ur]. Ol zamânda Endülüs ve Afrika Pâdişâhı Sultân Mansûr Mora Hazret-i Ömer el-Fârûk fermânıyla Mora vilâyetin ve bu Girit adası vilâyetin bin pâre yelken ile gelüp ol cezîreleri İşpanya elinden feth edüp yetmiş yedi sene kabza-i tasarruf-ı İslâmda durur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 319b ·
metinde göster ·
… a vilâyetin ve bu Girit adası vilâyetin bin pâre yelken ile gelüp ol cezîreleri
İşpanya elinden
feth edüp yetmiş yedi sene kabza-i tasarruf-ı İslâmda durur.
Ez-în cânib ba‘dehu İşpanya kralı, kızlarının mahabbetinden niçe bin pâre gemi ile cezîre-i Girid'e gelüp kızlarının oğulların bulup Girid cezîresine cemî‘i askerin bırağup eyle ma‘mûr etdi kim gûyâ evvelde harâb olmamış gibi amâr eder tâ Hazret-i Ömer radıyallâhu anh hilâfetine dek cezîre-i Girid İşpanya elinde dörd yüz yıl dur[ur]. Ol zamânda Endülüs ve Afrika Pâdişâhı Sultân Mansûr Mora Hazret-i Ömer el-Fârûk fermânıyla Mora vilâyetin ve bu Girit adası vilâyetin bin pâre yelken ile gelüp ol cezîreleri İşpanya elinden feth edüp yetmiş yedi sene kabza-i tasarruf-ı İslâmda durur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 319b ·
metinde göster ·
bir hîle ile Venedik Frengi alup yedi yüz yetmiş yedi yıl ellerinde durup hamd- …
Ba‘dehu İşpanya elinden bir hîle ile Venedik Frengi alup yedi yüz yetmiş yedi yıl ellerinde durup hamd-i Hudâ bin yetmiş yedi târîhinde Sultân İbrâhîm Hân asrında fethine mübâşeret olunup be-dest-i Silihdâr Gâzî Yûsuf Paşa kal‘a-i Hanya feth olduğuna târîhdir:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 319b ·
metinde göster ·
… binâsı olup anların sâye-i himâyelerinde iki yüz yıl sâkin olup tenâsül bularak
İşpanya elinden
Akke kal‘asına mutasarrıf olup etrâf [u] eknâfı gâret ederek devletleri kalı-ge …
Malta küffârı bir zamân Mısır hâkinde İskenderiyye-i atîkde sâkinler idi. Behîce ve Hannâdî kabîlesinden bir alay eşirrâ kavim idi. Pâdişâhları olan Melik Filbatır, Kıbtî'ye mutî‘ olmayup andan firâr edüp Filistîn şehri kurbunda Akke nâm kal‘a henüz İşpanya binâsı olup anların sâye-i himâyelerinde iki yüz yıl sâkin olup tenâsül bularak İşpanya elinden Akke kal‘asına mutasarrıf olup etrâf [u] eknâfı gâret ederek devletleri kalı-gelendi. Ol asırda Şâm ve Kudüs ve Nâbulus [ve] Hamâ ve Hıms ve Haleb ve Antakiye tâ Bağdâd ve Birecik ve Urfa cümle Rûm elinde idi. Husûsâ Acem ve Îrân ve Tûrân ve Türkistân vilâyetleri ve bizzât Dârâ Şâh dahi İskender-i Yûnâna harâc verir idi. Devletleri bu mertebede iken İskender'den sonra birez devletlerine rahne gelüp ol asırda Malta küffârı Hazret-i Yahyâ'nın cesed-i şerîflerin Nâbulus kurbunda, Beyt-i Sabastiyye derler bir bayır üzre bir şehr-i azîm imiş. Hâlâ üç yüz hâneli bir köydür. Andan Malta küffârı Hazret-i Yahyâ'nın cesedin alup "Bizim Akke kal‘ası ziyâretgâh olsun ve cümle nüzûrât bize gelsin" deyü cesed-i Yahyâ’yı alup Akke kal‘asında Sencovan nâmıyla hıfz ederler. Ve Hazret-i Îsâ Nebî hımârının kemiklerin dahi Remle şehrinde bulup Akke'ye getirüp iki yüz yıl anda dahi sâkin olurlar.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y118a ·
metinde göster ·
… merâhil ederek bu Kara Görgüs Y 151a kal‘asın yedi ay döğüp kuvvet-i bâzû ile
İşpanya elinden
feth edüp bilâd-ı İslâma zamm edüp âyîn-i Muhammedî olunurdu.
Anda Ümmü'l-kıyâs'ı ta‘mîr ü termîm edüp kat‘-ı menâzil ve tayy-ı merâhil ederek bu Kara Görgüs Y 151a kal‘asın yedi ay döğüp kuvvet-i bâzû ile İşpanya elinden feth edüp bilâd-ı İslâma zamm edüp âyîn-i Muhammedî olunurdu.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y150b–Y151a ·
metinde göster ·
… düşer. Hırkîl Elhem'e Cübeyle dağların verir. Andan bir gece Cübeyle kal‘asına
İşpanya elinden
şebhûn ile istîlâ edüp kal‘ayı ta‘mîr ü termîm edüp anıniçün Cebel-i Elheme'den …
Bu dahi İşpanya keferesi binâsıdır. Hazret-i Ömer hilâfetinde feth olunup yine küffâr-ı dûzah-karâr istîlâ etmişdir. Ba‘dehu Hazret-i Ömer hilâfetinde Medîne-i Münevvere içre kabâyil-i Kureyş'den Cebel-i Elheme nâm bir şeyhü'l-arab bir urbânın gözün çıkarup şer‘ile Hazret-i Ömer Cebel-i Elheme'nin gözün çıkarmak murâd edindikde bir gece Cebel-i Elheme kabîlesiyle firâr edüp Antakiye'de Hırkîl Kayser'e gelüp dâhil düşer. Hırkîl Elhem'e Cübeyle dağların verir. Andan bir gece Cübeyle kal‘asına İşpanya elinden şebhûn ile istîlâ edüp kal‘ayı ta‘mîr ü termîm edüp anıniçün Cebel-i Elheme'den galat Cübeyle kal‘ası derler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y179a ·
metinde göster ·
… bu mahalde imiş. Hâlâ âsâr-ı binâları âşikâredir. Ba‘dehu sene (---) târîhinde
İşpanya elinden
Mısır pâdişâhlarından Sultân Kalâvûn feth edüp kal‘asın yere berâber münhedim e …
Ve Âsitâne'den birer oda topçu ve cebeciler var idi, ref‘ olundu. Ve kal‘a dizdârı ve on iki bölük nefer ağavâtları ve cümle (---) altmış kal‘a neferâtlarıdır. Ammâ leb-i deryâda limana nâzır altı pâre kulle-i metînlerin ağaları ve her birinde yüzer neferâtları vardır. Azîm kullelerdir ki herbiri birer hisâr-ı metîndir, zîrâ Tarabulus limanı vâsi‘ limandır. Bin pâre barça ve karavana alır. Mâ-tekaddem kal‘a-i metîn bu mahalde imiş. Hâlâ âsâr-ı binâları âşikâredir. Ba‘dehu sene (---) târîhinde İşpanya elinden Mısır pâdişâhlarından Sultân Kalâvûn feth edüp kal‘asın yere berâber münhedim edüp leb-i deryâdan şark cânibine kâmil bin adım ba‘îd Cebelü'l-Lübnân dâmeninde bir püşte üzre şekl-i murabba‘ bir metîn ü müstahkem bir kal‘a-i sengîn binâ edüp küffâr elinden halâs olur. Ammâ Âl-i Osmâniyân'dan Selîm Şâh-ı Evvel destinden halâs olmayup hâlâ bir şehr-i mu‘azzamdır. Hafizakallâh.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y185a ·
metinde göster ·
sikke sâhibi krallık idi. Sene (---) târîhinde Süleymân Hân feth etdi, be-dest- …
Mâ-tekaddem İşpanya elinde sikke sâhibi krallık idi. Sene (---) târîhinde Süleymân Hân feth etdi, be-dest-i (---) Paşa. Hâlâ yine vezâret ile bir eyâletdir. Sikke ve hutbesi vardır. Ve hâlâ on iki bin âteş-feşân askeri vardır. Andan,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y33a ·
metinde göster ·
P 169b idi. Süleymân Hân sene (---) târîhinde feth etmişdir, be-dest-i (---) …
Bu dahi İşpanya elinde P 169b idi. Süleymân Hân sene (---) târîhinde feth etmişdir, be-dest-i (---) Paşa. Hâlâ yigirmi bin askere mâlikdir kim cümle küffâr bunlardan kan kaşanur. Hâlâ sikke ve hutbeleri tilâvet olunur. Kefere destinde iken dahi sikke sâhibi bir krallık yer idi. Sikkelerinde
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y33a ·
metinde göster ·
… el-Melikü'l-Eşref Halîl ibn Kalavân: Kırk dörd gün Akka kal‘asın muhâsara edüp
İşpanya elinden
kuvvet-i bâzû ile feth edüp ba‘de'l-feth Mısır'a gelüp merhûm oldu. Câmi‘i sâha …
Meşhed-i el-Melikü'l-Eşref Halîl ibn Kalavân: Kırk dörd gün Akka kal‘asın muhâsara edüp İşpanya elinden kuvvet-i bâzû ile feth edüp ba‘de'l-feth Mısır'a gelüp merhûm oldu. Câmi‘i sâhasında bir kubbe-i münevverde âsûdedir. Ve,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y267b ·
metinde göster ·
