25 kimnüŋ kim yaraġı bolmasa sizdin artuḳluḳḳa nikah ḳılmaḳḳa azad müʾmine uraġutlarnı yime andın kim erklendi eligleriŋiz yinçke ḳızlarıŋızdın müʾmineler ol taŋrı bilgen ol imanıŋıznı amarıŋız amarıdın nikah ḳılıŋ olarnı iḍileri desturı birle bėriŋler olarḳa terlerini eḍgülük birle küḍezgenler zina ḳılmaġanlar yime tutmaġlılar örtügli oynaş yana ḳaçan beglig bolsalar eger keldürseler bir yawuz iş anlar üze ol kim anıŋ yarımı azad tişiler üze ḳındın ol aŋar ol kim ḳorḳsa yazuḳdın sizdin eger serse sizler yaḫşı sizke ol taŋrı örtgen yarlıḳaġan ol
… kim bittiler tutmaŋ atalarıŋıznı ḳarındaşlarıŋıznı dostlar eger sewseler küfrni
iman
üze kim kim dost tutsa olarnı sizdin bu ögür olar zalimler
23 ey anlar kim bittiler tutmaŋ atalarıŋıznı ḳarındaşlarıŋıznı dostlar eger sewseler küfrni iman üze kim kim dost tutsa olarnı sizdin bu ögür olar zalimler
ḳaçan kim körseler biziŋ ḳınımıznı taŋrınıŋ sünneti ol kim rastlıḳın keçti ḳull …
85 asıġ ḳılmaz olarḳa olarnıŋ imanları ḳaçan kim körseler biziŋ ḳınımıznı taŋrınıŋ sünneti ol kim rastlıḳın keçti ḳulları içinde ziyan ḳıldı anda kafirler
… daġuḳ yarlıġ ıḍtımız saŋa ruhnı yarlıġımız birle bilmez erdiŋ nė ol bitig nė ol
iman
ançası bar ḳıldımız anı nur köndürür men köni yol[ḳa] kimni tilese-miz ḳullarım …
52 mundaġuḳ yarlıġ ıḍtımız saŋa ruhnı yarlıġımız birle bilmez erdiŋ nė ol bitig nė ol iman ançası bar ḳıldımız anı nur köndürür men köni yol[ḳa] kimni tilese-miz ḳullarımızdın hem sen köndrür sen köni yolḳa
4 ol taŋrı kim indürdi amruşmaḳnı müʾminler köŋül--leri içinde artursun tėp
imanlarnı
imanlarıŋa ol taŋrı[ḳa] kök süleri hem yerlerniŋ erür taŋrı bilgen bütün işlig
4 ol taŋrı kim indürdi amruşmaḳnı müʾminler köŋül--leri içinde artursun tėp imanlarnı imanlarıŋa ol taŋrı[ḳa] kök süleri hem yerlerniŋ erür taŋrı bilgen bütün işlig
… aŋrı kim indürdi amruşmaḳnı müʾminler köŋül--leri içinde artursun tėp imanlarnı
imanlarıŋa
ol taŋrı[ḳa] kök süleri hem yerlerniŋ erür taŋrı bilgen bütün işlig
4 ol taŋrı kim indürdi amruşmaḳnı müʾminler köŋül--leri içinde artursun tėp imanlarnı imanlarıŋa ol taŋrı[ḳa] kök süleri hem yerlerniŋ erür taŋrı bilgen bütün işlig
… olardın til ėtmeŋler bir ikindike ündemeŋler at yawuzı bile nėme yawuz füsuḳ at
imanda
kiḍin kim kim yanmasa olar anlar zalimler
11 ey anlar kim taptılar füsus tutmasun boḍun boḍundın bolġay kim bolsalar yaḫşı olardın ap uraġutlar uraġutlardın bolġay [kim] bolsalar yaḫşı olardın til ėtmeŋler bir ikindike ündemeŋler at yawuzı bile nėme yawuz füsuḳ at imanda kiḍin kim kim yanmasa olar anlar zalimler
… urlar: ey iḍimiz yarlıḳaġıl bizni hem ḳadaşlarımıznı anlar kim üstendiler bizke
iman
birle ḳılmaġıl köŋülleri içre ḫıyanet anlarḳa kim taptılar ey iḍimiz sen ked ra …
10 anlar kim keldiler olarda kiḍin ayurlar: ey iḍimiz yarlıḳaġıl bizni hem ḳadaşlarımıznı anlar kim üstendiler bizke iman birle ḳılmaġıl köŋülleri içre ḫıyanet anlarḳa kim taptılar ey iḍimiz sen ked rahim sen
… l ve yemîn almaz, hemân akçedür" deyince "Bre âdem, işte şu âdemler şâhid olsun
imanım
sana verdim" dermiş. Balıkçı da "Ben, kendim namâzlı îmânımdan bezdim, al benim …
Mâhîlerinin memdûhâtların beyân eder: Evvelâ cümleden levrek balığı ve kefâl balığı gâyet kalaklı balıkdır ve kalkan balığının kalağı yokdur. Ammâ âh cânım kalkan balığı gâyet lezîzdir. Nisâ tâ’ifesi yiseler elbette hâmile kalır. Devr-i Âdem'den beri nef‘i tecrübe olunmadadır. Ve birer karışdan ziyâde kırmızı başlı kızılca tekir balığı kızılbaşlı olmağıla bu dahi lezizdir. Ve kaloz balığı ve erba‘înde uskumru balığı ve niçe bin elvân mâhîleri vardır. Ammâ memdûh olan zikr olunan balıklardır. Bunlardan ziyâde muhabbet edüp üzerine bin cân ile kurbân olup bey‘ [u] şirâsı mahallinde ceng [ü] cidâl edüp kan etdikleri mâhî cânım hapsi balığıdır. Rûz-ı hamsînde zâhir olduğiyçün hamsi balığı derler ve hamsîn gününde çıkmasının sebebi İskender-i Kübrâ asrında bir üstâd-ı kâmil gelüp ruhbân ve bıtrîklere gıda olsun içün Moloz kapusundan taşra derya içinde bir amûd üzre bir hamsi balığı sıfatında bir tuç balık tılsım edüp rûz-ı hamsînde ol mâhîden bir sadâ zâhir olunca Karadeniz'de olan cümle hamsi balıkları Tarabefzûn limanına gelüp sâhil-i bahre düşerler. Ba‘dehû Hazret-i Risâlet-penâh sa‘âdetle rahm-i mâderden rûy-ı dünyâya kadem basdıkda niçe bin mutalsamât u âteş-gede-i Nemrûd sönüp mutalsamlar münhedim olup bu hamsi tılsımı dahi yıkılup deryâya düşer. Lâkin deryâya müte‘allık tılsımât olmağıla hâlâ ameli nâfiz olup her sene yevm-i hamsînde hapsi mâhîleri karaya düşdükde yâhûd meneksile nâm kayıklarla mâl-â-mâl iskeleye geldikde balık dellâlları vardır, bu lisân ile nidâ eder: "Ey muhterûn, ey muhterûn. Esi çıfata zûn, den hurdesin, samur bâdâ taraşa, ey lefte karûn, ahnı kulup ipsarya, ala pamun, ey ümmet-i Muhammet ala pamun" deyüp bir gûne mürver ağacından boruları var. Bir kere sûr urunca azamet-i Hudâ eğer cemâ‘atle namâzı kılar istimâ‘ ederse ol ân namâzı bırağup hamsi balığına segirdirler. "Namâz bulunur ammâ hapsi bulunmaz" deyü câmi‘de imâm ve mü’ezzin dahi namâzı bozup "Ahçacuğumla bir makrama hapsi var" deyü ol nâzik sırmalı makramalara balığı koyup reftâr ederek balığın suyun akıdup giderken ba‘zılar balığın suyu akdığına acıyup "Bre palığın suyın ya ne akıdırsın, suyına bir pilavcık salsana" deyü birbirlerine 253a latîfe ederler. Yine murâd olan latîfedir. Bir kerre Çiço Hüseyin nâm bir kimesne ehliyle halet-i muhammışda ala-vere safâsında iken {balık dellâlının boru çalduğun istimâ‘ edüp} ehlinden balığın çeküp alıp uçkurun bağlayarak iskele başına gelüp hapsi balığı aldığı meşhûrdur, ammâ hakîr görmedim. Lâkin bir kerre balık meneksile borusu çalınınca (---)(---) hammâmından beş dâne uryân âdemler arak-âlûd olup har har soluyarak balık kayığına cân atup bellerindeki peştemâllarına balığı doldurup avret yerleri zâhir olur. Balıkçı bunlardan akçe isteyüp uryân âdemde akçe olmamağla balıkçıya kefîl vermiş. Balıkçı "Balık emîni kefîl ve yemîn almaz, hemân akçedür" deyince "Bre âdem, işte şu âdemler şâhid olsun imanım sana verdim" dermiş. Balıkçı da "Ben, kendim namâzlı îmânımdan bezdim, al benimki de senin olsun" demiş. Bu gûne hapsi balığı latîfeleri Tarabefzûn şehir oğlanları zurefâsı mâbeyninde darb-ı mesel olmuş latîfeler vardır. Ve yine Tarabuzun zurefâları Çiço re‘âyâlarına ulaşup derler kim, Tekerleme:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 252b–253a ·
metinde göster ·
… dünya kime ḳaldı gelimlü gidimlü dünya son uçı ölümlü dünya ecel geldüginde aru
imandan
ayırmasun ḳādir
imdi ḳanı didügüm big erenler dünya menüm diyenler ecel aldı yir gizledi fāni dünya kime ḳaldı gelimlü gidimlü dünya son uçı ölümlü dünya ecel geldüginde aru imandan ayırmasun ḳādir
ayırmasun aġ alnuŋda biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl olsun günahuŋuzı adı görklü m …
aġ pürçeklü anaŋ yiri behişt olsun aḫır ṣoŋı aru imandan ayırmasun aġ alnuŋda biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl olsun günahuŋuzı adı görklü muḥammed mustafa yüzi ṣuyına baġışlasun ḫanum hey
… kime ḳaldı gelimlü gidimlü dünya ṣoŋ uçı ölümlü dünya ölüm vaḳtı geldüginde aru
imandan
ayırmasun ḳādir seni nāmerde muḥtaç itmesün biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl olsun …
fāni dünya kime ḳaldı gelimlü gidimlü dünya ṣoŋ uçı ölümlü dünya ölüm vaḳtı geldüginde aru imandan ayırmasun ḳādir seni nāmerde muḥtaç itmesün biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl olsun āmin āmin diyenler dīẕār görsün günahuŋuzı adı görklü muḥammed musṭafa ḥörmetine baġışlasun ḫanum hey