… Yine Zâl'dan yokuş yukaru Nişâncı'ya ve Topcular'a varınca üç bin adım ravza-i
İremli
şehr-i kebîrdir. Bu cirmde olan şehr-i azîmin içinde olan,
Bu şehrin tûlu Halîc kenârınca Zâlpaşa câmi‘inden tâ Kâğızhâne yolu üzre Cüvânkapucubaşı sarâyına varınca nihâyet bulup üç bin adımdır. Andan öte kiremit hânelerdir. Ve yine Zâl Paşa'dan tâ İdrîs Köşkü'ne varınca yine üç bin adımdır. Yine Zâl Paşa'dan Bülbül deresine varınca üç bin adımdır. Yine Zâl'dan yokuş yukaru Nişâncı'ya ve Topcular'a varınca üç bin adım ravza-i İremli şehr-i kebîrdir. Bu cirmde olan şehr-i azîmin içinde olan,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 119a ·
metinde göster ·
… asaba-i Kavak leb-i deryâda bir liman-ı azîmin sâhilinde sekiz yüz hâneli bâğ-ı
İremli
serâpâ müslim hâneleridir. Câmi‘i ve yedi mescidi ve bir hammâmı ve iki yüz mik …
Ve bu kal‘anın cenûb tarafında (---) adım ba‘îd kasaba-i Kavak leb-i deryâda bir liman-ı azîmin sâhilinde sekiz yüz hâneli bâğ-ı İremli serâpâ müslim hâneleridir. Câmi‘i ve yedi mescidi ve bir hammâmı ve iki yüz mikdârı 139a dükkânları ve bekârhân[e]leri ve mekteb-i sıbyânı ve bir çeşmesârı ve âb-ı hayât suları var bir kasabacıkdır. Halkı cümle keştîbân ve bâğbân ve neccârdır. Ve cümlesi Anatolu hâkidir. Hâkimleri Üsküdar mollâsının nâ’ibi ve kal‘a dizdârı hükûmet eder ve şeb [u] rûz bostâncıbaşı kayıkları ile gezüp hükûmeti serbestdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 138b–139a ·
metinde göster ·
… --) tarafından subaşılıkdır. Cümle (---) aded mahalle ve cümle (---) aded bâğ-ı
İremli
kârgîr-binâ evlerdir kim cümle kiremitlidir. Ve cümle (---) aded mihrâbdır. Evv …
Bu dahi Üsküdar mollâsı hükmünde olup (---) tarafından subaşılıkdır. Cümle (---) aded mahalle ve cümle (---) aded bâğ-ı İremli kârgîr-binâ evlerdir kim cümle kiremitlidir. Ve cümle (---) aded mihrâbdır. Evvelâ (---) câmi‘i
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 141a ·
metinde göster ·
… yâl cümle yigirmi dörd pâre âvâdân câmi‘ ve hân ve hammâm [ve] çârsûlu ve bâğ-ı
İremli
kendlerdir.
Nâhiye-i sâlis Dîdeher'dir: Tebrîz'den dörd fersah garbî ve cenûbî tarafına meyyâl cümle yigirmi dörd pâre âvâdân câmi‘ ve hân ve hammâm [ve] çârsûlu ve bâğ-ı İremli kendlerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 301a ·
metinde göster ·
… ebrîz'den bir fersahdır. Ve cümle yüz pâre ma‘mûr [u] âbâdân kasaba-misâl bâğ-ı
İremli
kend-i azîmlerdir. Ve
Nâhiye-i pencüm Rûdkat'dır ki kûh-ı Sürhâb'ın ardında ve Tebrîz'in şimâli tarafındadır. Ve bu nâhiyenin evveli Tebrîz'den bir fersahdır. Ve cümle yüz pâre ma‘mûr [u] âbâdân kasaba-misâl bâğ-ı İremli kend-i azîmlerdir. Ve
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 301b ·
metinde göster ·
Kend-i Meküçüvür: Kür kenarında yedi yüz hâneli ve câmi‘ ve hân ve hammâmlı hadîka-i İremli müselmân kendidir. Aslâ kefere yokdur. Bunın dahi ipeği memdûhdur. Kür’ün karşu tarafında Kendere nâm bir azîm kend, cümle keferelerdir. Kayıklarla beri Meküçü[vü]r kendine geçüp hafta bâzârı ederler. Bu kendler Gence hudûdudur. Andan kalkup Kuşlunca 310b belin aşup (---) sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 310a–310b ·
metinde göster ·
… yâra Acem istîlâ etdikde yine İmâm Rızâ'ya vakf ederler. Bir vâsi‘ fezâda bâğ-ı
İremli
ve üç bin 300a hâneli ve kelenterli ve mihmândârlı ve mütevellîli ve müte‘add …
Kend-i İmâm Rızâ: Mukaddemâ Rûmiyye ve Tebrîz Osmânlı elinde iken bu kend Tebrîz'de Ca‘fer Paşa câmi‘i vakfı imiş. Ba‘dehû bu diyâra Acem istîlâ etdikde yine İmâm Rızâ'ya vakf ederler. Bir vâsi‘ fezâda bâğ-ı İremli ve üç bin 300a hâneli ve kelenterli ve mihmândârlı ve mütevellîli ve müte‘addid câmi‘li ve kifâyet mikdârı dükkânlı kend-i azîmdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 299b–300a ·
metinde göster ·
Menzil-i karye-i Karabaş: Hazzo beği hükmünde beş yüz hâne-i
İremli
Yezîdî Ekrâdı köyüdür. Hatta bin altmış beş târîhinde bu köy Yezîdîleri bizi Va …
Menzil-i karye-i Karabaş: Hazzo beği hükmünde beş yüz hâne-i İremli Yezîdî Ekrâdı köyüdür. Hatta bin altmış beş târîhinde bu köy Yezîdîleri bizi Van'a giderken Diyârbekir karşısında Çöldepe nâm mahalde bir şeb bu mel‘ûn Yezîdîler bizi şebhûn ile urup arbede-i azîm edüp hele hamd-i Hudâ serîka etdikleri eşyâları ve atları bırakdırup harâmîlerin ta bu Karabaş köyüne dek kovup birkaçın katl etmişdik. Hamd-i Hudâ sıhhatle yine geldik, bir kend-i ma‘mûrdur ammâ kavmi Yezîdî mağrûrdur. Anda dahi bir şeb hâb-âlûd olup andan avdet edüp cânib-i kıbleye 4 sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 390a ·
metinde göster ·
… nlerdir. İki tarafı bayırlar arası bir vâsi‘ vâdîde bir ma‘mûr u müzeyyen bâğ-ı
İremli
bir şîrîn şıralı kasaba-i şîrînkârlı amâr rabta-i ra‘nâdır kim der-i devlet bos …
Hattâ "Bu kal‘a-i İrem-âbâdın fethinde Hazret-i Hacı Bektaş Velî bile idi" deyü yazmışlar, ammâ Rûm keferesi bu kal‘ada ceng-i azîm etmeğile ba‘de'l-feth kal‘asın câ-be-câ yıkmışlar. Kal‘ası leb-i deryâda bir boğaz körfezi ağzında bir püşte-i âlî üzre şeddadî çâr-kûşe taş binâ bir sûr-ı ra‘nâ imiş. Murâd olunsa sehel şey ile amâr olmak mümkündür. İçinde Rûm keferesi fukarâları sâkinlerdir. İki tarafı bayırlar arası bir vâsi‘ vâdîde bir ma‘mûr u müzeyyen bâğ-ı İremli bir şîrîn şıralı kasaba-i şîrînkârlı amâr rabta-i ra‘nâdır kim der-i devlet bostâncıbaşısı defteri üzre cümle yigirmi altı bin bâğ u bâğçe tahrîr olunmuşdur kim sicilde dahi mastûrdur, zîrâ beher sene bostâncıbaşı izniyle terekecibaşı tarafından beş on nefer bostâncılar gelüp sa‘âdetlü pâdişâh-ı âlem-penâhın kilâr-ı âmiresi içün bu Gemleyik şehrinin yetmiş yedi bin dölüm bâğlarından pâdişâh içün yüz bin aded âdem kellesi kadar narların güzîdesin alırlar kim gûyâ her biri diyâr-ı Bağdâd kurbunda şehribân'ın feyz narlarıdır. Andan vezîre ve şeyhülislâma ve kadıaskereyne ve vâlide sultâna ve hasekilere el-hâsıl Der-i devletde ser-i kârda olanlara dahi yüz bin aded kelle kadar lüffân narları koparırlar ve niçe bin aded narları dâne dâne edüp pâdişâh içün cenderelerde sıkup la‘lgûn şıra-i rümmân olup fıçılar ile pâdişâha gidüp defter ile cemî‘i nârları hâliyetü'l-hâliye olan yerlere bezl ederler. Bundan gayrı İslâmbol'a beher sene bin pâre gemi nâr gelüp rümmân-ı Gemleyik gelüp İslâmbol'u vakt-i şitâda nâr ile ganîmet ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 84a ·
metinde göster ·
Ve cümle üç bin aded kiremitsiz Eflak tahtasıyla örtülü bâğ-ı
İremli
ve cümle avluları çam tahta dîvârlı hâne-i zîbâlardır. Kârgîr binâ dîvârlı evle …
Ve cümle üç bin aded kiremitsiz Eflak tahtasıyla örtülü bâğ-ı İremli ve cümle avluları çam tahta dîvârlı hâne-i zîbâlardır. Kârgîr binâ dîvârlı evler ve taş binâ sarâylar katı nâdirdir. Ekseriyyâ tahta ile mebnî büyût-ı ra‘nâlardır, zîrâ dağları cümle dırahtistân olmak ile tahtası çokdur, ammâ ba‘zı mükellef hâneleri vardır, ammâ nehr-i Osma kenârında olan evlerin cümle pençereleri ve şâhnişînleri suya nâzırdır. Ba‘zı hâne revzenlerinden hâne sâhibleri balık sayd ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 55b ·
metinde göster ·
… r u müzeyyendir. Cümle sekiz bin aded tahtânî ve fevkânî kârgîr binâlı ve bâğ-ı
İremli
şehr-i müzeyyendir. Lâkin kal‘ası yokdur, ammâ kal‘adan sarp cânib-i erba‘ası g …
Bu şehrin bir hâkimi dahi taşra varoşundadır. Gâyet ma‘mûr [u] âbâdân şehr-i mu‘azzam ve ma‘mûr u müzeyyendir. Cümle sekiz bin aded tahtânî ve fevkânî kârgîr binâlı ve bâğ-ı İremli şehr-i müzeyyendir. Lâkin kal‘ası yokdur, ammâ kal‘adan sarp cânib-i erba‘ası gemi direklerinden ve sâ’ir dıraht-ı müntehâlardan kazıklı metîn şaranpavlardır. Dahi taşrası handak-ı amîklerin içinden nehr-i Kansi(?) Küçük Alman dağlarından gelüp bu Fişevar handakın dolaşup bu mahalle karîb Tuna nehrine mahlût olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 75a ·
metinde göster ·
… ü kebîr dörd bin aded tahtânî ve fevkânî kârgîr binâlı ve porta kapulu ve bâğ-ı
İremli
kârgîr binâlı serâpâ la‘l-gûn kırmızı kiremitli ma‘mûr u âbâdân hânedân-ı zîbâl …
Der-aded-i hânedân-ı a‘yân-ı kibâr: Cümle sağîr ü kebîr dörd bin aded tahtânî ve fevkânî kârgîr binâlı ve porta kapulu ve bâğ-ı İremli kârgîr binâlı serâpâ la‘l-gûn kırmızı kiremitli ma‘mûr u âbâdân hânedân-ı zîbâlardır kim her büyût-ı ra‘nâlarda birer âb-ı hayât sular cereyân edüp fıskiyye ve havz u selsebîllerinden ve fevvârelerinden pertâb edüp bâğ-ı İremlerin mâ-i cârîler rey eder. Cümleden (---) Ağanın sarâyı ve (---) sarâyı ve (---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---) Meşhûr sarâylar bunlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 219a ·
metinde göster ·
… l-i taşra varoş: Kal‘anın hârici kıblesinde bir düz vâsi‘ fezâda serâpâ [bâ]ğ-ı
İremli
kârgîr binâlı tahtânî ve fevkânî ve kiremit örtülü cümle iki yüz aded evlerdir, …
Der-terkîm-i eşkâl-i taşra varoş: Kal‘anın hârici kıblesinde bir düz vâsi‘ fezâda serâpâ [bâ]ğ-ı İremli kârgîr binâlı tahtânî ve fevkânî ve kiremit örtülü cümle iki yüz aded evlerdir, ammâ ekseriyyâ Rûm keferesi hâneleri olup Ermenî ve Yahûdî yokdur. Ve cümle bir mahalle mescidi ve cümle bir hân-ı müsâfirîn ve cümle on beş aded dükkân-ı mücâvirîni var. Hammâmı ve gayri hayrâtları yokdur. İllâ cümle bir aded mesîregâh mesken-i fukarâ-yı hânkâh vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 268a ·
metinde göster ·
ve müşebbek bostânlı kal‘a-misâl kârgîr binâlı fevkânî ve tahtânî evleri var. V …
Üç yüz aded kiremitli ve bâğ-ı İremli ve müşebbek bostânlı kal‘a-misâl kârgîr binâlı fevkânî ve tahtânî evleri var. Ve iki manastırı ve yedi aded kenîseleri ve yetmiş aded âb-ı hayât su kuyuları var. Ordu-yı İslâmın nısfı bu mahalde meks edüp azîm çârsû-yı bâzâr olunmuşdu. Bu mahalden kal‘aya niçe bin eşek yükü âb-ı hayât sular taşınırdı.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 334a ·
metinde göster ·
… dâlaşup kethudâsıyla bizi aşağı Sakız şehrindeki sarây-ı azîmine gönderüp bâğ-ı
İremli
ve gül [ü] gülistân bostânlı âbâdân kurâlar ubûr ederek bir sâ‘atde,
Hamd-i Hudâ bu hakîr iki haftada bu cây-i müferrihde Dârâ-vâr dârât [u] azametle fakîrânece zevk [u] safâ edüp Hakk'ın ihsânına hamd [ü] senâ ederek ibâdet edüp pâdişâhâne safâlar etdim. Ba‘dehu Mühürdâr Paşa efendimizden âhirü'l-emr müfârakat mukarrer oldukda hüsn-i rızâları ile me’zûn olup hakîre iki yüz bundukanî Venedik altunu ve yine bir semmûr paçası serhaddî yol kürkü ve bir kat esvâb ve yine bir Alman sâ‘ati ve bir Cezâyir kürdesi kılıç ve bir Cezâ’ir tüfengi ve bir eğerli küheylân at ve huddâmlarıma serâpâ onar guruş ve birer saya çuka ve birer Sakız atlası ihsân edüp dest-i şerîfin bûs edüp feza‘ [u] çeza‘ ile birbirimiz ile vedâlaşup kethudâsıyla bizi aşağı Sakız şehrindeki sarây-ı azîmine gönderüp bâğ-ı İremli ve gül [ü] gülistân bostânlı âbâdân kurâlar ubûr ederek bir sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y55a ·
metinde göster ·
… der-kat beşer altışar tabaka ma‘mûr u âbâdân ve müzeyyen kârgîr binâlı ve bâğ-ı
İremli
evlerdir.
Der beyân-ı imârât-ı varoş-ı İremezât: Bu kal‘anın taşrasında keşişleme ve garbî ve yıldız ve poyraz rûzgârları tarafında bir varoş-ı azîmdir kim yigirmi bin kiremit ile örtülmüş kat-ender-kat beşer altışar tabaka ma‘mûr u âbâdân ve müzeyyen kârgîr binâlı ve bâğ-ı İremli evlerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y59a ·
metinde göster ·
… ⟧ latîf ve binâ-yı nazîf câmi‘-i rûşen ve bir vâsi‘ haremli ve mihrâb önü bâğ-ı
İremli
ve hareminin cânib-i erba‘ası medrese hücreli ve cümle âsârları nîlgûn kurşum ö …
Ve bu şehrin enderûn [u] bîrûnunda cümle (---) mihrâbdır. On biri cum‘adır. Cümleden Y 135b latîf ve binâ-yı nazîf câmi‘-i rûşen ve bir vâsi‘ haremli ve mihrâb önü bâğ-ı İremli ve hareminin cânib-i erba‘ası medrese hücreli ve cümle âsârları nîlgûn kurşum örtülü kubbe-i âlîler ile ârâste ve bir minâre-i mevzûn ile pîrâste fâtih-i celâlî Kuyucu Murâd Paşa câmi‘i, bir hevâdâr, dâru'l-karâr câmi‘-i dilküşâdır. Ve kıble kapusu üzre üzre târîhi budur:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y135a–Y135b ·
metinde göster ·
varoşu tokuz 9 ve(?) mahalledir. Meşhûru bunlardır: Meydân mahallesi ve Kâhta m …
Ve aşağı bâğ-ı İremli varoşu tokuz 9 ve(?) mahalledir. Meşhûru bunlardır: Meydân mahallesi ve Kâhta mahallesi ve Orta mahalle ve Aşağı mahalle ve Kızılca mahalle ve Yüz Mekân mahallesi. Ve bu mahallelerde cümle bin mikdârı toprak örtülü evlerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y161b ·
metinde göster ·
ve bir câmi‘ ve hammâmlı ve Ayn-ı Zerka sulu, ma‘mûr karyedir. Anı dahi ubûr ⟦P …
Karye-i (---): Bu dahi iki yüz hâneli bâğ-ı İremli ve bir câmi‘ ve hammâmlı ve Ayn-ı Zerka sulu, ma‘mûr karyedir. Anı dahi ubûr P 128b edüp yine çölistân içre gidüp tâ sahrâ-yı Meymûne sebîlinden 18 sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y307b ·
metinde göster ·
… hücreler ve havz u şâzrevânlı sarây-ı âlîlerdir, ve bu halîcin sâhilinde bâğ-ı
İremli
maksûrelerde herkes yârân-ı bâ-safâları ile ayş u işret edüp şeb [ü] rûz hânend …
Evvelâ her sene âdetullâh bunun üstüne cârîdir kim mâh-ı Temmûz'da cemî‘i dünyâda sular tenezzülde olur, ammâ bu Mısır'da Nîl-i mübârek mâh-ı Temmûz'un (---)Q 206b gününde Kıbtî senesi başında Tût ta‘bîr etdikleri günde Nîl cûş [u] hurûşa gelüp deryâ-misâl temevvüc ederek gelüp Tût'dan yetmiş gün sonra Ümmü'l-kıyâs'da yigirmi (---) arşın mîle Nîl berâber oldukda cemî‘i Mısır'ın a‘yân [u] eşrâfı ve ulemâ ve sulehâsı ve vüzerâsı ve mîrimîrânları Sultân Gavrî sâkıyesi dibinde Ebü'l-mencâ nâm bir göz cisir başında kırk elli bin âdem cem‘ olup du‘â ve senâ ile Kıbtî meliklerinden Melik Mukavkıs'ın binâ etdüği halîcin sedd olan toprağın kaldırup azametullâh Nîl-i mübârek deryâ gibi cûş [u] hurûşa gelüp katı yaydan ok çıkar gibi çıkup şehir subaşısının kayığın şehir içine götürüp şehir içinden cereyân edüp üç sâ‘atlik yer tâ Gavriyye köşküne varınca P 204b Mısır şehri içre bu cereyân eden halîcin iki tarafı kat-ender-kat kâ‘alar ve müte‘addid hücreler ve havz u şâzrevânlı sarây-ı âlîlerdir, ve bu halîcin sâhilinde bâğ-ı İremli maksûrelerde herkes yârân-ı bâ-safâları ile ayş u işret edüp şeb [ü] rûz hânende ve sâzendegân ile sohbet perçîn edüp Hüseyin Baykara meclisleri olup bu halîc kâmil üç ay cereyân edüp Mısır halkı sudan müstağnî olurlar.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y129b ·
metinde göster ·
… 205b⟧ arz-ı hâliye yeri yokdur, kat-ender-kat kâ‘a ve fıskıyye havuzlu ve bâğ-ı
İremli
hânedânlardır. Ve havâsı gâyet latîfdir. Cenûbdan şimâle tûlânî vâki‘ olmuş bir …
İkinci, Fîl bürkesidir: Bu bürke Özbekiyye bürkesinden sehel küçükdür, ammâ cânib-i erba‘ası ol kadar ma‘mûr [u] âbâdândır kim bir zirâ‘-ı Mekkî P 205b arz-ı hâliye yeri yokdur, kat-ender-kat kâ‘a ve fıskıyye havuzlu ve bâğ-ı İremli hânedânlardır. Ve havâsı gâyet latîfdir. Cenûbdan şimâle tûlânî vâki‘ olmuş bir bürke-i azîmdir. Ve bunda âyende vü revende kayıkları girüp çıkacak yeri yokdur, Nîl'den suyu Yenikapu Q 207b tarafında zîr-i zemînden gelir, bürke içinde hânedân sâhiblerinin Y 132b kendilere mahsûs firkate ve filika ve kayıkları vardır, birbirlerinin sarâylarına kayıklarla varup gelirler. Gâyet ehl-i ırz yeri bürkedir kim şehr-i Mısır'ın müzdehim ma‘mûr [u] âbâdân yerinde vâki‘ olmuşdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y132a–Y132b ·
metinde göster ·
vilâyetlerdir. Ammâ bu İbrîm'de ne bâğçe ve bâğ ve ne halkının yüreğinde yağ yo …
Âl-i Osmân'ın cenûb tarafında intihâ-i hudûdu bu İbrîm'dir. Şimâl cânibinde âhirü'l-hudûdu kal‘a-i Azak'dır. Cânib-i şarkda nihâyet haddi Bağdad'dır. Cânib-i garbda hadd-ı nihâyeti Ustolni Belgrad'dan altı konak içeri Çavga kal‘asıdır. Y 392a Ammâ anların âb [u] havâları latîf bâğ-ı İremli vilâyetlerdir. Ammâ bu İbrîm'de ne bâğçe ve bâğ ve ne halkının yüreğinde yağ yokdur, ancak kara dağ çokdur. Lâkin câ-be-câ hûrmâsı vardır. Ve bostânlarında kavunu ve karpuzu çok olur. Ve bir kîle darısı yüz elli kîle fâ’iz darı verir, gâyet mahsûlü olur. Anıniçün gayrı hubûbât zirâ‘at etmeyüp serâpâ beyâz darı ekerler. Cümle hayvânâtları dahi darı yerler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y391b–Y392a ·
metinde göster ·
