… rak eyle tur‘alar kazarak Ferhâdî külünkler ile kûh-ı bâlâları kırarak derelere
kantaralar
ihdâs ederek İslâmbol kurbünde Azatlı nâm mahalle Tuna'yı getirdiler. Andan neh …
Cereyân-ı Nehr-i Tuna be-himmet-i Kıral Yanvan: Yanvan Kıral deryâ-misâl cüyûş-ı küffâr ummâllar ile Nehr-i Tuna'nın mâh-ı temmûz'da tenezzülde olduğu mahal üzerine gelüp İslâmbol ile Tuna'nın ilm-i hendese üzre irtifâ‘ın alup Tuna sâhilinde Feth-i İslâm kal‘ası kurbünde Severin ve Siverin kal‘alarına karîb mahallin arzın âlî bulup ol mahalde Tuna kenârın hafr edüp niçe kerre yüz bin ırgat u bennâlar ile Nehr-i Tuna'nın cereyânı üzre yararak eyle tur‘alar kazarak Ferhâdî külünkler ile kûh-ı bâlâları kırarak derelere kantaralar ihdâs ederek İslâmbol kurbünde Azatlı nâm mahalle Tuna'yı getirdiler. Andan nehr-i Tuna içre azîm seng-i hârâlar ile bir rasîf-i şeddâdî binâ edüp ol mahalle bir demir kapu inşâ etdiler, hâlâ nehr-i Tuna tenezzülde oldukda mezkûr demir kapu zâhir olup hakîr ol semtlerde ehl-i hidmet iken mezkûr demir kapuyu üç def‘a görmek vâkı‘ olmuşdur. Hâlâ ol câ-yı merkûma Tuna Demirkapusu derler. Tuna keştîbânları ol rasîf sedde geldikde havf edüp ba‘zı gemilerin yüklerin çıkarup gemiler sebükbâr oldukda bî-bâk [u] bî-pervâ ol Demirkapu mahallinden ubûr ederler. Ve nehr-i Tuna içre bir sedd dahi inşâ edüp ana hâlâ Tahtalu seddi derler. Her sene niçe keştîler bu sedde 11b pârelenüp helâk olurlar.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 11a–11b ·
metinde göster ·
… leb-ber-leb deryâdır ve bataklıkdır. Ve kapuların önlerinde cisirleri makaralı
kantaralar
olup her gece cisirleri kaldırup kal‘a kapularına zencîrler ile bağlayup kapuya …
Ve cümle iki aded kapuları bu dervezelerin mâbeynleri sâfî cebehâne-i gûnâ-gûnlar memlûdur. Ve şeb [ü] rûz nigâhbânları ve dîdebânları mevcûdlardır. Bir kapusu şarka ve bir bâbı taraf-ı garba nâzırdır. Ve dâ’iren-mâdâr taşra handağı ellişer adım enli olup içi leb-ber-leb deryâdır ve bataklıkdır. Ve kapuların önlerinde cisirleri makaralı kantaralar olup her gece cisirleri kaldırup kal‘a kapularına zencîrler ile bağlayup kapuya siper ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 361b ·
metinde göster ·
… unda cümle yedi yerde taş binâ cisr-i musanna‘lar vardır ammâ eyle binâ-yı azîm
kantaralar
değildir. Evvelâ şehir içinde Ermenî mahallesinden aşağı, (---)(---)(---) (-- …
Der-cüsûr-ı memerr-i nâs-ı hayvânât: Şehrin enderûn [u] bîrûnunda cümle yedi yerde taş binâ cisr-i musanna‘lar vardır ammâ eyle binâ-yı azîm kantaralar değildir. Evvelâ şehir içinde Ermenî mahallesinden aşağı, (---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 382b ·
metinde göster ·
… ve mühim hizmetdir kim Mısır'ın iç kal‘asına bu sâkıyelerden üç yüz altmış göz
kantaralar
ile Nîl suyu gidüp iç kal‘ada olan ibâdullâh def‘-i atşân edüp Sultân Gavrî ale …
Başka sâkıye emîni vardır. Taht-ı hükûmetinde on bir mahalde cümle 36 dollâblardır. Ve cümle üç yüz sığır ve iki yüz huddâmları vardır. Senevî mâl-ı pâdişâhîden yüz elli kîse masrafı vardır. Azîm hayrât ve mühim hizmetdir kim Mısır'ın iç kal‘asına bu sâkıyelerden üç yüz altmış göz kantaralar ile Nîl suyu gidüp iç kal‘ada olan ibâdullâh def‘-i atşân edüp Sultân Gavrî aleyhi rahmetü'l-Bârî hazretlerine du‘â ederler. Sekiz sene bu hakîr dahi hayrât [u] hasenâtı âb-ı nâbından nûş etdik. Rûhiyçün Fâtiha. Ve bu,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y144b ·
metinde göster ·
ya‘nî köprüler vardır, altından Nîl cereyân edüp bir kurâya dahi giden Nîl yolu …
Ve ba‘zı yerlerde kantaralar ya‘nî köprüler vardır, altından Nîl cereyân edüp bir kurâya dahi giden Nîl yoluna tur‘a derler, ya‘nî ırmak demekdir, ol arklardan Nîl cereyân edüp vilâyeti sıvarır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y158a ·
metinde göster ·
var kim herbiri beşer ve altışar gözdür. Nehrin iki cânibindeki mahallelere ve …
Ve bu şehr içre mezkûr halîc üzre beş yerde kantaralar var kim herbiri beşer ve altışar gözdür. Nehrin iki cânibindeki mahallelere ve esvâklara (---) ubûr olunur. Ve ba‘zı cisrler üzre iki câniblerinde kırkar ellişer dükkânlar vardır. Her berber dükkânlarının ve kahvehânelerinin pençereleri suya nâzırdır. Bu gûne metîn ve âlî cisrlerdir. Ve cümle hânelerde sâkıyeler ile sular çekilüp hammâmları ve bâğ u bâğçeleri rey ederler. Ve havz u fıskıyye ve selsebîllere ve şâzrevânlara sular revân olup taraf taraf sakâlar(?) olunur gûnâ-gûn maksûreler vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y450b ·
metinde göster ·
