… kapudur. Biri dahi cânib-i şarka yine handak üzre cisrile geçilir iki kat demir
kapudur. Bu
iki kapu arasında Revân'ı feth eden on pâre balyemezler var. Bir kapu dahi câni …
Der-beyân-ı eşkâl [u] ecrâm-ı kal‘a-i Erzurûm: Mezkûr bayır üzre şekl-i murabba‘ küfegi taşlı dâiren-mâdâr iki kat hisâr-ı üstüvârdır kim iki haytın mâbeyni yetmiş adımdır. Hisârîçe derler ve dâiren-mâdâr handakı vardır. Seksen adım enli ve yigirmi zirâ‘ umkı vardır, ammâ Gürcî kapusu ve Azerbaycân kapusu tarafı handakları derin değildir ve cirmi dâiren-mâdâr kâmil sekiz bin adımdır. Ve üç kapusu vardır. Cânib-i garba Azerbaycân kapusu, handak üzre cisrden ubûr olunur, iki kat demir kapudur. Biri dahi cânib-i şarka yine handak üzre cisrile geçilir iki kat demir kapudur. Bu iki kapu arasında Revân'ı feth eden on pâre balyemezler var. Bir kapu dahi cânib-i şimâle nâzır yine handakdan cisr ile güzer olunur Gürcî kapusu dahi iki katdır. Lâkin Tebriz kapusu tarafında evce ser çekmiş iç kal‘aya muttasıl olmağıla {iç} kal‘a dîvârı bir katdır, ammâ gâyet metîn u müstahkemdir. Ve kirpi-misâl topları çokdur. Cümlesi Darağacı mahallesine ve Gümüşlükünbet tarafına nâzır toplardır. Gâyet havâlesiz iç kal‘adır. Taşra kal‘aya havâle, eflâke ser çekmiş bir tula minâre gibi kulle-i âlîsi var. Kesik kulle nâmıyla şöhre-i şehr olmuş, üstü bir tahta örtülü kasr-ı âlîdir. On aded surâhî ve ser-âmed topları var kim kal‘anın cânib-i erba‘asındaki sahrâlarda kuş uçurmaz, âdemi hod ola, bi't-tarîk gezdirmez. Zîrâ gâyet bâlâ kulle-i ser-âmeddir. Kaddi yüz zirâ’dır, derler. Bu iç kal‘a dîvârının kaddi altmış zirâ‘ âlîdir. Gayrı dîvârları kırkar ellişer zirâ‘ bâlâdır ve dâiren-mâdâr kal‘anın iki katına iki yüz on kulle-i metîn ve iki bin seksen bedendir. Ve cümle kurşum mazgallı beden-i dendânlardır. Ve bu kal‘ada cümle bin yedi yüz hânedir. Cümle toprak örtülü tarz-ı kadîm evler vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 286b ·
metinde göster ·
Andan bir kapu dahi Tophâne meydânına gider bir bâb-ı vâsi‘dir, ammâ ağaç
kapudur. Bu
kapudan Balı Paşa meydânına ve Kızılelma sarâyına gider cânib-i şarka nâzır bir …
Andan bir kapu dahi Tophâne meydânına gider bir bâb-ı vâsi‘dir, ammâ ağaç kapudur. Bu kapudan Balı Paşa meydânına ve Kızılelma sarâyına gider cânib-i şarka nâzır bir kapudur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 80b ·
metinde göster ·
… meydânı kapusuna varılır. Bir gûne balvan meşe direklerinden ağaç kanatlı metîn
kapudur. Bu
bâb-ı kavîden içeri bir pâk ü pâkîze meydân-ı azîm etrâfında toplar dökecek kâr …
Ammâ bu Ortahisâr'da mezkûr Paşa sarâyından çıkup kıble tarafına üç yüz adım gidüp Tophâne meydânı kapusuna varılır. Bir gûne balvan meşe direklerinden ağaç kanatlı metîn kapudur. Bu bâb-ı kavîden içeri bir pâk ü pâkîze meydân-ı azîm etrâfında toplar dökecek kârhâneler ve tophâneler ve kumbarahâneler ve cebehâneler imâretleri var ve damlar altında elli pâre balyemez toplar var kim her biri birer Rûm harâcı değer ve elli pâre şayka toplar var kim içlerine âdem sığar toplardır. Ve gayri kolumburuna ve zarbuzan ve havân ve şâhî ve pranka ve saçma ve kumbara toplarının hisâbın Hudâ bilür.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 81a ·
metinde göster ·
Der-hakk-ı tavsîf-i aşağı varoş-ı kebîr Budin: Evvelâ bu İskele kapusuna ahâlî-i Budin Boşnak kavmi olmağile Iskala derler. Cânib-i kıbleye mekşûf iki kat metîn kapudur. Bu bâb-ı kebîrden içeri girüp cânib-i garba çârsû-yı bâzâr içre tâ Âhûr-ı kebîr kapusuna varınca bir şâhrâh-ı vâsi‘ yol ile gidüp bir kat bölme hisârdır kim bu mahal dîvârında Âhûr kapusu derler bir hisâr kapusudur. Bu hisâr[a] âhûr bölmesi derler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 84a ·
metinde göster ·
… sokakdır. Ve bu Martolos kapusu Egre'nin batı tarafına nâzır bir metîn iki kat
kapudur. Bu
dahi asma cisrli bâb-ı kavîlerdir. Ve bu semtde cümle kefereler sâkin olup gâye …
Andan bu Hatvan kapusundan içeri cânibe gidüp Yeni Kapu, bu dahi iki kat bâb-ı kavîler ve asma cisrlerdir. Ve bu kapunun iç yüzünde tâ Martolos kapusuna varınca tahta döşeli bin beş yüz adım enli pâk şâhrâh sokakdır. Ve bu Martolos kapusu Egre'nin batı tarafına nâzır bir metîn iki kat kapudur. Bu dahi asma cisrli bâb-ı kavîlerdir. Ve bu semtde cümle kefereler sâkin olup gâyet ma‘mûrdur. Ve cümle Martolosân kefereleridir kim vazîfe-i mu‘ayyeneli kal‘a neferâtlarıdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 37b ·
metinde göster ·
… nak yerde istimâ‘ olunur kârgîr kulle ve şimâle nâzır kârgîr binâ kemerli demir
kapudur. Bu
kapunun önünde taşra büyük varoşa geçecek kapu üzre bir kârgîr-binâ kulle-i sem …
Ve bu varoşda cümle yüz mikdârı şindire tahta örtülü hâneler vardır. Ve bu kat kal‘a kapusunun üstünde sâ‘at kullesi var kim nâkûsunun sadâsı bir konak yerde istimâ‘ olunur kârgîr kulle ve şimâle nâzır kârgîr binâ kemerli demir kapudur. Bu kapunun önünde taşra büyük varoşa geçecek kapu üzre bir kârgîr-binâ kulle-i semender var kim âteş-feşân kirpi tüğü gibi dizilmiş topları hâzır u müheyyâdır. Bu mezkûr kulle ve kapu önünde taşra mezkûr büyük varoşa geçecek nehr-i Kiriş üzre yüz adım enli bir haşeb cisr ile mezkûr taşra büyük varoşa geçilir cisr-i kavîdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 83b ·
metinde göster ·
… tâ iç kal‘a kapusu cânib-i cenûba nâzırdır. Bir kapu dahi taraf-ı şimâle meftûh
kapudur. Bu
dahi iç kal‘a kapusudur. Bir kapu dahi aşağı kat kapudur kim çömlekçiler tarafı …
Ve cümle üç aded kapulardır. Biri tâ iç kal‘a kapusu cânib-i cenûba nâzırdır. Bir kapu dahi taraf-ı şimâle meftûh kapudur. Bu dahi iç kal‘a kapusudur. Bir kapu dahi aşağı kat kapudur kim çömlekçiler tarafına açılır, ammâ bu mezkûr kapular hünkârlara mahsûs kapulardır kim yukaruda pâdişâh sarâyı vardır. Bir kapu dahi cânib-i garba nâzır Köprü kapusu derler. Bir kapu dahi semt-i kıbleye nâzır Çârsû kapusu derler, iki kat metîn ve kavî kapulardır, cümle halk bundan girüp çıkarlar, ammâ bu iki kat kapu mâbeyni dahi bir bölme küçük hisârcık gibi vâki‘ olmuşdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 205b ·
metinde göster ·
… lmek emr-i muhâldır, illâ bu büyük kal‘anın demir kapusundan geçilir. Hâlâ sa‘b
kapudur. Bu
kapunun iki tarafında evce ser çekmiş taç kulleleri vardır. Andan bu kapu içre …
Ve hâlâ cümle bu kal‘anın der-i dîvârları ma‘mûr olan Kavala kal‘asın ihâta edüp bir tarafından geçüp ma‘mûr Kavala'ya gelmek emr-i muhâldır, illâ bu büyük kal‘anın demir kapusundan geçilir. Hâlâ sa‘b kapudur. Bu kapunun iki tarafında evce ser çekmiş taç kulleleri vardır. Andan bu kapu içre giren üç sâ‘atde kal‘a-i Kavala'ya gelir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 216b ·
metinde göster ·
… mesdûd olan kapuları bin iki yüz adımda geçüp küçük liman kapusudur, ya‘nî Kum
kapudur. Bu
bâb-ı vâsi‘ yıldız rûzgârı tarafına mekşûf olup iskelesine ba‘zı gemiler yanaşı …
Ammâ leb-i deryâda niçe kapular vardır, ammâ çoğu mesdûd olan kapuları bin iki yüz adımda geçüp küçük liman kapusudur, ya‘nî Kum kapudur. Bu bâb-ı vâsi‘ yıldız rûzgârı tarafına mekşûf olup iskelesine ba‘zı gemiler yanaşırlar. İki kat büyük kapulardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 310a ·
metinde göster ·
Ve cümle üç kapudur. Biri şarka nâzır, aşağı çârsûya nüzûl olunur üç kat demir
kapudur. Bu
kapunun taşrasının iki tarafında beyâz mermerlerden mehîb arslan sûretleri vard …
Ve cümle üç kapudur. Biri şarka nâzır, aşağı çârsûya nüzûl olunur üç kat demir kapudur. Bu kapunun taşrasının iki tarafında beyâz mermerlerden mehîb arslan sûretleri vardır. Bu kapu önünde dîdebânlar soffalarından cümle aşağı şehr-i azîm nümâyândır. Ve bir kapu dahi cânib-i cenûba Sultân bâğı tarafına mekşufdur ve gâyet metîndir. Ve bir bâbı dahi aşağı yeni kal‘aya enilir. Bu dahi şarka nâzırdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y9b ·
metinde göster ·
… ın liman kapusu vardır. Gâyet izdihâm bâb-ı kebîrdir. Şarka nâzır iki kat demir
kapudur. Bu
kapudan içeri girüp iki kapu mâbeyninde on aded babuccı dükkânları vardır. Anla …
Ve yine bu kal‘a kapusundan taşra çıkarken sol tarafda handak kenârında bir çınâr-ı azîm vardır kim vâcibü's-seyrdir. Anı ubûr edüp çârsûya revâne olunur. Ve çârsû içine mekşûf kal‘anın liman kapusu vardır. Gâyet izdihâm bâb-ı kebîrdir. Şarka nâzır iki kat demir kapudur. Bu kapudan içeri girüp iki kapu mâbeyninde on aded babuccı dükkânları vardır. Anları ubûr edüp ikinci kapu cenûba açılır. Bu kapudan ubûr edüp ana dîvârı ile iskele kapusu mâbeyninde gûnâ-gûn âlât-ı harbler ile müzeyyen olmuş bir dîvârhâne-i âlîdir. Şeb [u] rûz cemî‘i kal‘a neferâtları ve dîdebânlar bu mahalde mevcûdlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y57a ·
metinde göster ·
… lîdir kim kaddi kâmil on beş arşındır. Ve kâr-ı kadîm kalemkârı bir pirinç mînâ
kapudur. Bu
bâbın yemîn [ü] yesârında bundan alçak üç kapular vardır. Anlar dahi vâcibü's-s …
Ve bu câmi‘de cümle on kapudur. Yedisi kıbleye mekşûfdur. Bu yedi kapunun vasatındaki bir bâb-ı âlîdir kim kaddi kâmil on beş arşındır. Ve kâr-ı kadîm kalemkârı bir pirinç mînâ kapudur. Bu bâbın yemîn [ü] yesârında bundan alçak üç kapular vardır. Anlar dahi vâcibü's-seyr birer üstâd-ı kâmil kârıdır. Ve sol cânibinde Hazret-i Hızır kapusu ve sağ tarafda bâb-ı Mâlikî ve minber dibinde bâb-ı Medrese ve kıble kapularından taşra altı amelî sütûn üzre kubbelerdir. Bu kapulardan taşra gûyâ dehlîzdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y211b ·
metinde göster ·
çârsûdan içeri Bâb-ı Selâm-ı Kebîr. Bu dahi cânib-i şarka mekşûf bir bâb-ı kebî …
Ve bu bâb-ı evvel cânib-i şarka nâzır bir kapudur. Bu çârsûdan içeri Bâb-ı Selâm-ı Kebîr. Bu dahi cânib-i şarka mekşûf bir bâb-ı kebîrdir ve eşiği bir neftî taş atebedir. Efvâh-ı nâsda "(---)(---) nâm la‘înin vücûdun Cenâb-ı Bârî taş edüp Y 315a Hazret-i Ömer ol taşı bu âsitâneye kodu" derler. Ammâ hakîr bir siyerde mahallin görmedim. İllâ bu taşı gördüm ki hakkâ zamân-ı kadîmde zî-rûh idiği müşâhede olunur. Ve batın vechi tarafı hâk-âlûddur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y314b–Y315a ·
metinde göster ·
… ütûh: Cânib-i şarka mekşûf iki kat demir kapulardır ve yigirmi arşın bâlâ vâsi‘
kapudur. Bu
kapudan taşra bir varoş-ı azîm olmağile kesret-i nâs olup izdihâm-ı benî âdem k …
Bâb-ı Fütûh: Cânib-i şarka mekşûf iki kat demir kapulardır ve yigirmi arşın bâlâ vâsi‘ kapudur. Bu kapudan taşra bir varoş-ı azîm olmağile kesret-i nâs olup izdihâm-ı benî âdem kapudur. Ve andan yine cânib-i garba kal‘a dîvârı dibinden bin adım gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y86b ·
metinde göster ·
kapudan içeri girüp mahalle içinden ubûr edüp câmi‘-i Cebî'ye Habbe'ye Habbe'ye …
Bâb-ı Sakâniyye: Garba nâzır ağaç kapudur. Bu kapudan içeri girüp mahalle içinden ubûr edüp câmi‘-i Cebî'ye Habbe'ye Habbe'ye varınca iki yüz adımdır. Ve Bulak yolunda,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y87a ·
metinde göster ·
