… ünde yol aşırı bir mescidi var, üç vakit namâz edâ olunur ve cemâ‘at-i kesîreli
mesciddir
.
Eşkâl-i kal‘a-i Gazze: Kadîm-i evvelde binâ olunan kal‘asının Buhtunnasr harâb etmeğile sene (---) târîhinde kal‘asının bânîsi (---) Leb-i deryâdan cânib-i şarka bir sâ‘at ba‘îd kumistân içre şekl-i murabba‘ bir küçücük taş bina bir kal‘a-i ra‘nâdır. Dîvârının kaddi yigirmi zirâ‘-i bennâdır. Ve cümle (---) burcdur. Ve cümle (---) bedendir. Ve cânib-i kıbleye mekşûf bir demir kapusu var ammâ etrâfında handak (---) ve dâ’iren mâdar cirmi (---) adımdır. Bu kal‘anın dizdârı ve (---) aded kal‘a neferâtları dâ’ima mevcûd olup nigehbânlık ederler. Zîrâ gâyet muhâtara Urbân serhaddi olmağıla düşmanı çokdur. Ve derûn-ı kal‘ada cümle Gazze a‘yânının ve sâ’ir kurâ halkının zî-kıymet eşyâları bu kal‘ada mahfûzdur. Derûn-ı kal‘ada cümle hâk-i pâk ile mestûr bâğsız ve bâğçesiz müfîd ü muhtasar neferât hâneleri vardır. Bir câmi‘i ve buğday anbarları ve 48a cebehâne mahzenleri ve müstevfâ cebehânesi ve a‘lâ latîf şâhî topları vardır. Bu kal‘anın kıblesi tarafında şehr-i azîm varoşdur. Ve kal‘a kapusu önünde yol aşırı bir mescidi var, üç vakit namâz edâ olunur ve cemâ‘at-i kesîreli mesciddir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 47b–48a ·
metinde göster ·
Ve bu câmi‘in kıble kapusunın atebe-i süflîsı önündeki ruhâm-ı müzeyyen envâ‘-ı fusûs-ı mukavvim-i mahkûk ve gûnâ-gûn tasnî‘ât-ı ibret-nümûn-ı ma‘kûk eyle ma‘kûd kılınmış ruhâm üzre secde kılınmış bir cây-ı mesciddir kim lâ-nazîrdir. Gerçi zîr-i pây-ı vezîrdir, ammâ gâyetü'l-gâye secdegâh-ı bî-nazîr yerdir, zîrâ ol mertebe hurde ahcârât-ı zî-kıymetler ile zemîn-i harem eyle döşenmişdir kim gûyâ vâdî-i harem bir nakş-ı bûkalemûn-ı bâğ-ı İremdir. Ve bu harem kapusunın edvârı ve atebe-i ulvîsi ve atebe-i süflîsi zıh-ender-zıh burma kıvırma bozma musanna‘ ve mücellâ somâkî direciklerdir kim her biri birer harâc-ı Rûm değer.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 94b ·
metinde göster ·
… ‘adan taşra kal‘aya hâyil olmasın içün minâresi yokdur. Bir tarz-ı acîb ü garîb
mesciddir
. Mihrâbının sağ tarafında beyâz mermer üzre bu târîh tahrîr olunmuşdur.
Buk‘a mescidi bir kubbeli ve cümle revzenleri deryâya nâzır bir mesîregâh ve ârâmgâh bir latîf zâviyedir. Ve cümle kurşum örtülüdür. Lâkin leb-i deryâ olup kal‘adan taşra kal‘aya hâyil olmasın içün minâresi yokdur. Bir tarz-ı acîb ü garîb mesciddir. Mihrâbının sağ tarafında beyâz mermer üzre bu târîh tahrîr olunmuşdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y120a ·
metinde göster ·
Hakîkat leb-i deryâda bir küçük kubbedir, ammâ yine
mesciddir
. Kendüleri kubbenin kapusu önünde bir kumsal yerde beyâz kireç ile mebnî bir me …
Hakîkat leb-i deryâda bir küçük kubbedir, ammâ yine mesciddir. Kendüleri kubbenin kapusu önünde bir kumsal yerde beyâz kireç ile mebnî bir merkad-i pür envârıyçün cümle ulemâ-yı Sayda kabr-i Yûnus oldur, derler. Ve bu Hazret-i Yûnus merkadi olduğuna bu dahi delîldir kim Cenâb-ı Bârî Hazret-i Risâlet'e Hazret-i Yûnus hakkında alâ-tarîku'l-hikâye bu âyet-i şerîfi nâzil etmişdir. El-âye[t]: Arapça buyuruşlardır kim Hazret-i Yûnus uryân balık karnından çıkup uryânen bî-tâb ü bî-mecâl şiddet-i harâretde yatırken Cenâb-ı Bârî Resûl'ün esirgeyüp ol ân cesed-i şerîfin hıfz içün kabak ağacın halk edüp ol ulu berkleri Hazret-i Yûnus üzre sâyebân olur. Hâlâ âsitânesi etrâfında ol yaktîn-i beyâbândan geçilmez. Ve cezîre-i Sakız'dan gayri diyârda sakız dırahtları olmazken niçe sakız dırahtları vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y192a ·
metinde göster ·
… eynine dizilmişdir. Ve gûnâ-gûn çerâğ ve şem‘dân ve kanâdîller ile müzeyyen bir
mesciddir
. Leyle-i isneynde ve leyle-i cum‘ada ve gayri leyle-i mübârekelerde şehrin cüml …
Bu bâbdan içeri mescid olan mağâra-yı azîmdir. Cânib-i erba‘asında def ve nakkâre ve kudüm zil [ü] bem tabıllar ile müzeyyendir. Ve mihrâbın iki cânibinde alem-i Ya‘kûbî alem-i Abbâsî var, siyâh-gûndur, ale't-tertîb mihrâbın tarafeynine dizilmişdir. Ve gûnâ-gûn çerâğ ve şem‘dân ve kanâdîller ile müzeyyen bir mesciddir. Leyle-i isneynde ve leyle-i cum‘ada ve gayri leyle-i mübârekelerde şehrin cümle meşâyihleri ve serçeşme olan şeyh Abdülkâdirü'l-Gîlânî. şeyhi cümle fukarâsıyla gelüp ol şeb deff [ü] kudüm çalarak tevhîd-i erre ederek cümle uşşâk mest [ü] medhûş olarak ihyâ ederler. Âyîn-i kadîmleri böyledir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y200a ·
metinde göster ·
… â'ya gelince 3300 sene olmuşdur. Ve âsitâneleri kubbesi önünde olan kubbe-i âlî
mesciddir
. Mihrâbı içinde secde mahallinde kademeyn-i şerîfleri bir taş Q 88aP 88a ü …
Müddet-i ömürleri be-kavli Tevârîh-i Muhammed bin İshâk (---) sene ve zamân-ı şerîflerinden velâdet-i Hazret-i Muhammedü'l-Mustafâ'ya gelince 3300 sene olmuşdur. Ve âsitâneleri kubbesi önünde olan kubbe-i âlî mesciddir. Mihrâbı içinde secde mahallinde kademeyn-i şerîfleri bir taş Q 88aP 88a üzre zâhirdir. Tûlu iki karışdır. Ve ökçeleri ve mübârek parmakları hamîre te’sîr eder gibi te’sîr etmişdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y203a ·
metinde göster ·
… ve karye-i Hovâra ve karye-i Beytâ, Hazret-i Üzeyr'in beyt-i şerîfi bunda hâlâ
mesciddir
. Anıniçün karye-i Beytâ derler, ma‘mûr câmi‘dir. Ba‘zı marîzler anda bir kaç gü …
Karye-i Harî ve karye-i Balâta ve karye-i Avorta ve karye-i Hovâra ve karye-i Beytâ, Hazret-i Üzeyr'in beyt-i şerîfi bunda hâlâ mesciddir. Anıniçün karye-i Beytâ derler, ma‘mûr câmi‘dir. Ba‘zı marîzler anda bir kaç gün ibâdet edüp şifâ bulurlar.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y207b ·
metinde göster ·
… hu vecheh: Haremi ve minâresi yokdur. Bir müfîd [ü] muhtasar elli âdem alur bir
mesciddir
. Ve bu mescidden elli adım cânib-i kıbleye ol râh ile gidüp,
Mescid-i Hazret-i Alî kerremallâhu vecheh: Haremi ve minâresi yokdur. Bir müfîd [ü] muhtasar elli âdem alur bir mesciddir. Ve bu mescidden elli adım cânib-i kıbleye ol râh ile gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y300b ·
metinde göster ·
… eteyn'dir. Bâlâda zikri sebkat etmişdir. Hazret-i Risâlet'in üçüncü binâ etdüği
mesciddir
. Harem ve minâresiz bir mesciddir. Bundan yüz elli adım ba‘îd taş nerdübân ile …
Andan yüz adım câmi‘-i Kıbleteyn'dir. Bâlâda zikri sebkat etmişdir. Hazret-i Risâlet'in üçüncü binâ etdüği mesciddir. Harem ve minâresiz bir mesciddir. Bundan yüz elli adım ba‘îd taş nerdübân ile çıkılır,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y301b ·
metinde göster ·
… işdir. Hazret-i Risâlet'in üçüncü binâ etdüği mesciddir. Harem ve minâresiz bir
mesciddir
. Bundan yüz elli adım ba‘îd taş nerdübân ile çıkılır,
Andan yüz adım câmi‘-i Kıbleteyn'dir. Bâlâda zikri sebkat etmişdir. Hazret-i Risâlet'in üçüncü binâ etdüği mesciddir. Harem ve minâresiz bir mesciddir. Bundan yüz elli adım ba‘îd taş nerdübân ile çıkılır,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y301b ·
metinde göster ·
Mescid-i Hazret-i Alî: Bu dahi eyle sâde bir haremsiz ve minâresiz
mesciddir
. Huccâc-ı müslimîn geldikde cemâ‘atleri çok olur. Bu mesâcidlere iki kerre gelü …
Mescid-i Hazret-i Alî: Bu dahi eyle sâde bir haremsiz ve minâresiz mesciddir. Huccâc-ı müslimîn geldikde cemâ‘atleri çok olur. Bu mesâcidlere iki kerre gelüp ibâdet edüp Medîne-i münevverenin şimâl cânibinde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y301b ·
metinde göster ·
Ve bu Bi’r-i Alî'de üç nev‘ üzre niyyet edüp ihrâma girdikden sonra bu Bi’r-i Alî'de bir mescid-i Hazret-i Alî vardır. Bir hurmâ hadîkası içre on iki kubbe kârgîr binâ minâresiz mesciddir. Cümle huccâc anda ikişer rek‘at sünnet-i ihrâm kılup hukûk-ı vâlideyn içün du‘â etmek gerekdir. Y 305a Bu mescidin ne mahfili ve ne minberi ve ne döşemesi vardır. Cümle kum döşeli bir mescid-i münevverdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y304b–Y305a ·
metinde göster ·
… ı teberrüken mescid binâ etmişler. Minâresi yokdur. İki yüz âdem alur bir küçük
mesciddir
. Bu mescidin mihrâbında iki rek‘at namâz kılup bu du‘âyı kırâ’at ede:
Ve ibtidâ rûy-i arzda âteş yanup ta‘âm bişen bu Arafât'da matbah-ı Hazret-i Âdem'dir. Selef pâdişâhları teberrüken mescid binâ etmişler. Minâresi yokdur. İki yüz âdem alur bir küçük mesciddir. Bu mescidin mihrâbında iki rek‘at namâz kılup bu du‘âyı kırâ’at ede:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y319b ·
metinde göster ·
… en‘îm nâm mahalden kıbleye gelirken mescid-i Hazret-i Âyişe-i Sıddîka bir küçük
mesciddir
. Harem-i şerîf mîlleri yolunda bir ziyâretgâh-ı hâs [u] âmmdır.
Ve Ten‘îm nâm mahalden kıbleye gelirken mescid-i Hazret-i Âyişe-i Sıddîka bir küçük mesciddir. Harem-i şerîf mîlleri yolunda bir ziyâretgâh-ı hâs [u] âmmdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y350a ·
metinde göster ·
… yt-i Hazret-i Alî ibn Ebî Tâlib Y 353a radıyallâhu anh: İki kubbeli bir küçük
mesciddir
. Ve bir küçük hareminde bir azîm nâbıka dırahtı vardır. Bunun dahi beyt-i Fâtım …
Beyt-i Hazret-i Alî ibn Ebî Tâlib Y 353a radıyallâhu anh: İki kubbeli bir küçük mesciddir. Ve bir küçük hareminde bir azîm nâbıka dırahtı vardır. Bunun dahi beyt-i Fâtıma-misâl minâresi yokdur. Ve sağ tarafdaki kubbe içinde yine minber külâhı gibi levha-i münakkaş bir sivri kubbecik vardır. Serâpâ bu dahi zerbâf ile mestûrdur. Anın içinde Hazret-i Alî ibn Ebî Tâlib mevlûd-ı Nebî'nin sene 30 târîhinde vücûda geldi. Sene 36 târîhinde Mu‘âviye bin Ebî Süfyân ile hilâfet husûsunda azîm ceng [ü] cidâlleri olması sebebi ile Medîne'den Kûfe'ye hicret edüp anda sâkinler idi. Bilâd-ı Irâk'da nâm-ı şerîflerine "Esedullâhi'l-Gâlib Alî ibn Ebî Tâlib kerremallâhu vecheh" dediler. Mesnevî:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y352b–Y353a ·
metinde göster ·
… u âsitânenin huddâmlarına Acemler çok ihsân etdiklerinden gâyet müzeyyen ve pâk
mesciddir
. Ve bu âsitânenin şimâlinde üç yüz adım ba‘îd,
İbtidâ hilâfetleri sene 35'de emîrü'l-mü’minîn oldu. Ve müddet-i hilâfetleri 3 sene ve şehr 9 oldu. Ve târîh-i şehâdetleri fî sene 40 ba‘de Hicreti'n-nebeviyyeti. Ve müddet-i ömrleri 63 sene oldu. Be-dest-i Abdurrahmân ibn Mülcem nâm şakî Kûfe câmi‘inde ibâdet ederken ale'l-gafle şehîd etdi. Rahmetullâhi aleyh. Q 144b Ulu âsitâne-i kadîmdir. Cümle Acem huccâcı bu hâne-i latîfi ziyâret etmeseler hacları nâkıs olur. Bu âsitânenin huddâmlarına Acemler çok ihsân etdiklerinden gâyet müzeyyen ve pâk mesciddir. Ve bu âsitânenin şimâlinde üç yüz adım ba‘îd,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y353a ·
metinde göster ·
ve bir havuzu vardır. Hazretin mesîregâhıdır. Anda dahi ibâdet edüp sâlimîn ü g …
Ziyâret-i Bûzâ‘a: Bir mesciddir ve bir havuzu vardır. Hazretin mesîregâhıdır. Anda dahi ibâdet edüp sâlimîn ü ganîmîn maskat-ı re’simiz olan mahmiyye-i İslâmbol'a vâsıl olmamız ricâ eyledik. Andan yola revâne olup Medîne'den kıbleye 2 sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y369a ·
metinde göster ·
Beş kademe nerdübân ile urûc olunur kâr-ı kadîm câmi‘ gibi
mesciddir
, ammâ ol kadar müzeyyen değildir. Y 103a Ammâ sûk-ı sultânî içre olduğundan c …
Beş kademe nerdübân ile urûc olunur kâr-ı kadîm câmi‘ gibi mesciddir, ammâ ol kadar müzeyyen değildir. Y 103a Ammâ sûk-ı sultânî içre olduğundan cemâ‘ati çokdur. Revzenleri tarîk-ı âmma nâzırdır. Bir minâre-i bâlâsı iki tabakadır. Ve yine Derbü'l-Ahmer'de,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y102b–Y103a ·
metinde göster ·
