102 ḳaçan bolsaŋ olar içinde aḍaḳın ḳılsa sen olarḳa namaznı tursun bir ögür olardın seniŋ birle alsunlar uruş sazlarını ḳaçan secde ḳılsalar bolsunlar siziŋ kiḍinleriŋizdin kelsün taḳı bir güruh taḳı bir güruh kim namaz ḳılmadılar taḳı namaz ḳılsunlar seniŋ birle alsunlar tolumlarını hem sazlarını arzu ḳılur anlar kim tandılar eger osansa sizler sazlarıŋızdın metaʿlarıŋız[dın] emitseler siziŋ üze bir emitmek irinçü yoḳ siziŋ üze eger bolsa sizke emgek yaġmurdın azu bolsa siz iglig kim ḳoḍsa sizler sazlarıŋıznı alıŋlar tolumlarıŋıznı bütünlükin taŋrı anuttı kafirlerḳa ḳın ḫ˅arlaġlı
… kim namaz ḳılmadılar taḳı namaz ḳılsunlar seniŋ birle alsunlar tolumlarını hem
sazlarını
arzu ḳılur anlar kim tandılar eger osansa sizler sazlarıŋızdın metaʿlarıŋız[dın …
102 ḳaçan bolsaŋ olar içinde aḍaḳın ḳılsa sen olarḳa namaznı tursun bir ögür olardın seniŋ birle alsunlar uruş sazlarını ḳaçan secde ḳılsalar bolsunlar siziŋ kiḍinleriŋizdin kelsün taḳı bir güruh taḳı bir güruh kim namaz ḳılmadılar taḳı namaz ḳılsunlar seniŋ birle alsunlar tolumlarını hem sazlarını arzu ḳılur anlar kim tandılar eger osansa sizler sazlarıŋızdın metaʿlarıŋız[dın] emitseler siziŋ üze bir emitmek irinçü yoḳ siziŋ üze eger bolsa sizke emgek yaġmurdın azu bolsa siz iglig kim ḳoḍsa sizler sazlarıŋıznı alıŋlar tolumlarıŋıznı bütünlükin taŋrı anuttı kafirlerḳa ḳın ḫ˅arlaġlı
… nlar tolumlarını hem sazlarını arzu ḳılur anlar kim tandılar eger osansa sizler
sazlarıŋızdın
metaʿlarıŋız[dın] emitseler siziŋ üze bir emitmek irinçü yoḳ siziŋ üze eger bol …
102 ḳaçan bolsaŋ olar içinde aḍaḳın ḳılsa sen olarḳa namaznı tursun bir ögür olardın seniŋ birle alsunlar uruş sazlarını ḳaçan secde ḳılsalar bolsunlar siziŋ kiḍinleriŋizdin kelsün taḳı bir güruh taḳı bir güruh kim namaz ḳılmadılar taḳı namaz ḳılsunlar seniŋ birle alsunlar tolumlarını hem sazlarını arzu ḳılur anlar kim tandılar eger osansa sizler sazlarıŋızdın metaʿlarıŋız[dın] emitseler siziŋ üze bir emitmek irinçü yoḳ siziŋ üze eger bolsa sizke emgek yaġmurdın azu bolsa siz iglig kim ḳoḍsa sizler sazlarıŋıznı alıŋlar tolumlarıŋıznı bütünlükin taŋrı anuttı kafirlerḳa ḳın ḫ˅arlaġlı
102 ḳaçan bolsaŋ olar içinde aḍaḳın ḳılsa sen olarḳa namaznı tursun bir ögür olardın seniŋ birle alsunlar uruş sazlarını ḳaçan secde ḳılsalar bolsunlar siziŋ kiḍinleriŋizdin kelsün taḳı bir güruh taḳı bir güruh kim namaz ḳılmadılar taḳı namaz ḳılsunlar seniŋ birle alsunlar tolumlarını hem sazlarını arzu ḳılur anlar kim tandılar eger osansa sizler sazlarıŋızdın metaʿlarıŋız[dın] emitseler siziŋ üze bir emitmek irinçü yoḳ siziŋ üze eger bolsa sizke emgek yaġmurdın azu bolsa siz iglig kim ḳoḍsa sizler sazlarıŋıznı alıŋlar tolumlarıŋıznı bütünlükin taŋrı anuttı kafirlerḳa ḳın ḫ˅arlaġlı
… klerler ve çöğür ve tanbura ve karadüzen ve ıklığ ve ravza ve karadüzen şekilli
sazlar
çalup sohbet ederler.
Hakîr de teşelşül bahânesiyle odadan odaya tâ dîvânhâneye çıkup anı gördüm. Haydar Ağa, kethüdâ katl olundukdan sonra hân-ı cedîde kethüdâ olan Kara Mehemmed Kethüdâ dîvânhânede beş yüz tüfeng-endâz ile keşik bekler, ya‘nî sabâha dak nöbet beklerler ve çöğür ve tanbura ve karadüzen ve ıklığ ve ravza ve karadüzen şekilli sazlar çalup sohbet ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 12b ·
metinde göster ·
hâsıl olup bu buhayre etrâfında olan re‘âyâ vü berâyâ ol sazları mevsiminde kop …
Ve bu Manyas gölünün kenârlarında serâmed sazları hâsıl olup bu buhayre etrâfında olan re‘âyâ vü berâyâ ol sazları mevsiminde koparup ve terbiye etdikden sonra gûnâ-gûn münakkaş hasırdan seccâdeler ve mak‘adlar ve döşemeler dokurlar kim âdem hayrân olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 88b ·
metinde göster ·
… arında serâmed sazları hâsıl olup bu buhayre etrâfında olan re‘âyâ vü berâyâ ol
sazları
mevsiminde koparup ve terbiye etdikden sonra gûnâ-gûn münakkaş hasırdan seccâde …
Ve bu Manyas gölünün kenârlarında serâmed sazları hâsıl olup bu buhayre etrâfında olan re‘âyâ vü berâyâ ol sazları mevsiminde koparup ve terbiye etdikden sonra gûnâ-gûn münakkaş hasırdan seccâdeler ve mak‘adlar ve döşemeler dokurlar kim âdem hayrân olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 88b ·
metinde göster ·
… zî-kıymet bî-kıymet ü bî-minnet bulunur. Ve halkı cümle tüccâr ve ankâ kefere-i
Sazları
vardır.
Nehr-i Saz batağı kenârında bir varoş-ı azîmdir kim cümle on bin aded Şeddâdî ve kârgîr şaran[pav]lı ve cümle elvân kiremitli ve şindire tahta 19a örtülü evlerdir. Ve on bir aded serâmed çanlı manastırlar var kim her biri birer kral-ı dâllin binâsıdır kim cümlesi beyâz kalaylı tenekeler ile mestûrdur. Ve gûnâ-gûn hücreler ve dâr-ı it‘âm ve müsâfirhâneler ile ma‘mûrdur. Müte[‘a]ddid hânları ve bir hammâmı ve bilâ-teşbîh tekyeleri ve medrese şekilli bıtrîkhâneleri var, ammâ çârsû-yı bâzârı gâyet hemvâr tertîb üzre binâ olunmuş bir sûk-ı müzeyyeni var kim ta‘bîr olunmaz. Ve yine cümle ehl-i hırefi bâkire ve şâkire ve dûşîze zenânlar(ın) dükkânlarda oturup metâ‘ların fürûht ederler. Cemî‘i dâr-ı diyârların gûnâ-gûn zî-kıymet metâ‘ları bu şehirde mevcûddur, zîrâ şimâlinde Leh diyârının Bahr-i Muhît kenârında Daniska iskelesi karîbdir ve kıble cânibinde Boğdan tahtı Yaş şehri ve Eflak'in Tirkoviş ve Bükreş şehirleri onar konak yakındır. Anıniçün bu Megeşvar'da her metâ‘-ı zî-kıymet bî-kıymet ü bî-minnet bulunur. Ve halkı cümle tüccâr ve ankâ kefere-i Sazları vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 18b–19a ·
metinde göster ·
Ve cemî‘i putları ve nâkûs ve erganon ve torompete nâm Deccâl
sazların
ve cümle salîbe ve çelipa ve esnâm-ı haşeblerin pâre pâre edüp kerâhet-i bed-ây …
Ve cemî‘i putları ve nâkûs ve erganon ve torompete nâm Deccâl sazların ve cümle salîbe ve çelipa ve esnâm-ı haşeblerin pâre pâre edüp kerâhet-i bed-âyîn ve kıssîs [ü] ruhbândan cümle düyûrları tathîr edüp mihrâb-ı münhariflerin Mekke-i Mükerreme'ye doğru etdiler kim sûre-i Bakara'da âye[t]: Arapça nassı üzre mihrâb ve minberler olup ibtidâ hutbe-i şerîfi Hünkâr imâmı olan Ebussu‘ûd Efendi telâmîzi Nûrullâh Efendi tilâvet edüp teberrüken imâmeti ol asırda kadıasker olan Ebussu‘ûd Efendi Hünkâr câmi‘i ki hâlâ ana Fethiyye câmi‘i derler, anda imâmet eder.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 77b ·
metinde göster ·
… a götürüp birkaç katırların cümle semerlerin endirüp meğer mukaddemâ semerlerin
sazları
içre arpa doldurup her semerden birer at yemi arpa çıkarup,
Ammâ hakîr bu mahalde atlarıma Sadrıa‘zamın harbendebaşısından birer altuna at yemi alup on bir altun verdim. Hamd-i Hudâ altun var, ammâ yenmez, ikişer altun dese verirdim, ammâ hüddâm-ı hîlekârı gör kim efendilerinin mâllarına nice hıyânet edüp katır hayvânâtlarından kesüp nice satarlar. Çünki harbendebaşı hakîrden on bir altunu alup bir ormanda hakîri katırların yanlarına götürüp birkaç katırların cümle semerlerin endirüp meğer mukaddemâ semerlerin sazları içre arpa doldurup her semerden birer at yemi arpa çıkarup,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 24b ·
metinde göster ·
… bnî müfîd [ü] muhtasar evlerdir kim cümle yedi yüz evlerdir. Ve cümle dîvârları
sazlardan
örülüdür. Gerçi evleri sazdır, ammâ hevâsı yazdır ve ekseriyyâ halkı beyâzdır, …
Ve bu varoşun cümle evleri dahi serâpâ toprak örtülüdür. Ekseriyyâ kamışdan ve çalaş malaşdan mebnî müfîd [ü] muhtasar evlerdir kim cümle yedi yüz evlerdir. Ve cümle dîvârları sazlardan örülüdür. Gerçi evleri sazdır, ammâ hevâsı yazdır ve ekseriyyâ halkı beyâzdır, ammâ güzelleri azdır. Ve cânib-i erba‘ası kumsaldır. Ve halkı cümle müslim Çerkesdir. Ve kâr [u] kisbleri balık avlamakdır ve tokmak kayışından Çerkes kamçıları yapmakdır. Gerçi mahbûbları azdır, ammâ uzdur. Hattâ Temrik güzeli deyü vilâyet-i Kazan'da ve vilâyet-i Alatır [ve] vilâyet-i Ejderhân ve şehr-i Sarây'da meşhûr.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 145b ·
metinde göster ·
Ve kırk pâre kadırga-misâl Urus şaykaları gibi küpeşteleri
sazlar
ile örtülü firkateleri var. Demirkapu'ya ve Bakü kal‘asına ve Gîlân şehrine (-- …
Ve kırk pâre kadırga-misâl Urus şaykaları gibi küpeşteleri sazlar ile örtülü firkateleri var. Demirkapu'ya ve Bakü kal‘asına ve Gîlân şehrine (---)(---)(---)(---)(---) ve Maskov kralı vilâyetlerinde bin mîl mesâfe-i ba‘îde (---) nehr-i (---)(---)(---)(---) gider gemileri bâzergân götürüp getirir şaykaları var. Nehr-i Edil'e bu gemiler girüp Maskov'un (---) nâm tahtına gider. Gâyet yaraklı pür-silâh gemilerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 167a ·
metinde göster ·
… şorlu suları var. Bu mahalle gelince Kalmık havfinden kâmil on üç sâ‘at yürüyüp
sazlar
ve kamışlar içinde konduk. Andan yine cânib-i kıbleye gidüp,
Menzil-i Vâdî-i Yey: Bu dahi bir sığınacak yerdir ammâ şorlu suları var. Bu mahalle gelince Kalmık havfinden kâmil on üç sâ‘at yürüyüp sazlar ve kamışlar içinde konduk. Andan yine cânib-i kıbleye gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 189a ·
metinde göster ·
… düp bu mahalle gelince Kalmık havfinden aslâ âteşler yakmayup dururduk. Bu gece
sazlara
ve kamışlara âteşler edüp semiz dombay kebâbları pişirüp ve Azak'dan getirdiğim …
Ba‘dehu bu Cibilli nâm mahalde ol gece niçe yaban donbaylarını sayd u şikâr edüp bu mahalle gelince Kalmık havfinden aslâ âteşler yakmayup dururduk. Bu gece sazlara ve kamışlara âteşler edüp semiz dombay kebâbları pişirüp ve Azak'dan getirdiğimiz söğüş koyun etleri ve ekmekleri cümle buz olmuşdu, baltalarla pişmiş koyunları pâreleyüp kimin kazanda yine pişirüp kimini âteşde yine kebâb edüp ıssı edüp ekmeklerin de küllere gömüp ol gece bir zevk u safâlar etdik. Ammâ ale's-sabâh yine de’b-i kadîmimiz üzre etrâf-ı erba‘aya karavullar koyup cümle arabaları küren çatup ve Kalmık esîrlerin atlarıyla ortaya alup yorta yorta giderken bir kar yağmağa başlayup ol gün kıble cânibine seğirdüp vakt-i asrda,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 189a ·
metinde göster ·
… r fetâlar keskin araklar ve bal suları ve keskin bozalar nûş edüp ağaçlardan ve
sazlardan
ve kamışlardan ve iri kurumuş ağaçlardan botlar ve sallar çatup niçe arabaları …
Âhır-ı kâr birkaç nefer bahâdır fetâlar keskin araklar ve bal suları ve keskin bozalar nûş edüp ağaçlardan ve sazlardan ve kamışlardan ve iri kurumuş ağaçlardan botlar ve sallar çatup niçe arabaları ve niçe yüz seyishâne yüklerin karşuya geçirüp ve herkes atların botlar üzre koyup ve niçe 191a yüz re’s atları nehr-i Kuban'dan yıldırup karşu tarafa geçirüp Çerkez evlerinde ve Noğay kavmi evlerinde âhûrlar içre atların kodular.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 190b–191a ·
metinde göster ·
… a] Karadeniz'e mahlût olurlar. Ve bu nehr-i Kiçi Piçigız'ı sulap bulup niçe yüz
sazlar
ve kamışlardan potlar yapup atların kuyruklarına potları bağlayup suyu yaldayup …
Nehr-i Kiçi Piçigız: Bu dahi Büyük Piçigız'dan ayrılup yine aslı olan nehr-i Kuban ile Adahon boğazınd[a] Karadeniz'e mahlût olurlar. Ve bu nehr-i Kiçi Piçigız'ı sulap bulup niçe yüz sazlar ve kamışlardan potlar yapup atların kuyruklarına potları bağlayup suyu yaldayup karşu tarafa yüz bin renc-i anâ çekerek geçüp 3 sâ‘at bir çölistân içre gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 192b ·
metinde göster ·
… rı ve hâs tavla atlarıyla iki gece Kılburun'da kalup cümle evlerin üstlerindeki
sazları
ve kamışları atlara yedirdik, zîrâ bir derbend-i calender-i bî-emân yerdir. Özü …
Ba‘dehu bu Kılburun'da bu kadar Özü nehri gemileri gelüp cümle mâlı ve hayvânâtları ol karşuya ubûr etdirüp ancak paşa kendüsi ve iç ağaları ve hâs tavla atlarıyla iki gece Kılburun'da kalup cümle evlerin üstlerindeki sazları ve kamışları atlara yedirdik, zîrâ bir derbend-i calender-i bî-emân yerdir. Özü nehri hod ne buz idi ve ne dürüst su idi. Gemiler birkaç günde gidüp gelince Kılburun'da burnumuzun kılları açlıkdan fırıl fırıl ötüp atlar evlerin sazların yedi. Bizler bâzların ölülerin yedik. Bunda dahi bir acâ’ib sunkur kuşum ölüp üç doğan kuşum kaldı. Ve bu Kılburun ka[l‘a]sında bir at yemi bir guruşa oldu. Ve bir etmek bir altuna çıkdı, zîrâ dörd bin kadar âdem böyle kal‘acıkda ne bulsunlar ve ne yesinler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 200b ·
metinde göster ·
yedi. Bizler bâzların ölülerin yedik. Bunda dahi bir acâ’ib sunkur kuşum ölüp ü …
Ba‘dehu bu Kılburun'da bu kadar Özü nehri gemileri gelüp cümle mâlı ve hayvânâtları ol karşuya ubûr etdirüp ancak paşa kendüsi ve iç ağaları ve hâs tavla atlarıyla iki gece Kılburun'da kalup cümle evlerin üstlerindeki sazları ve kamışları atlara yedirdik, zîrâ bir derbend-i calender-i bî-emân yerdir. Özü nehri hod ne buz idi ve ne dürüst su idi. Gemiler birkaç günde gidüp gelince Kılburun'da burnumuzun kılları açlıkdan fırıl fırıl ötüp atlar evlerin sazların yedi. Bizler bâzların ölülerin yedik. Bunda dahi bir acâ’ib sunkur kuşum ölüp üç doğan kuşum kaldı. Ve bu Kılburun ka[l‘a]sında bir at yemi bir guruşa oldu. Ve bir etmek bir altuna çıkdı, zîrâ dörd bin kadar âdem böyle kal‘acıkda ne bulsunlar ve ne yesinler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 200b ·
metinde göster ·
