… ve seksen yedi yeniçeri kollukları ve yeniçeri serdârları vardır. Ve kırk yerde
serbest
evkâf subaşılıkları vardır.
Hulâsa-i kelâm İslâmbol'un dörd mevleviyyet yerinde tâ Karadeniz Boğazının iki cânibinde olan kasabâtlarda olan cümle otuz üç hâkimdir. Ve otuz beş nâhiye kadısıdır. Ammâ Beğkoz kasabası kazâsı başka kazâdır kim müneccimbaşıların meşrûtasıdır. İnşâ’allâh bu kazâ ve hükûmetler mahallerinde ale'l-infirâd tahrîr olunup bu kazâlardan gayrı dörd mevleviyyetin cümle taht-ı hükûmetinde yüz yetmiş altı nâhiye kazâları ve üç yüz altmış subaşılıkları ve seksen yedi yeniçeri kollukları ve yeniçeri serdârları vardır. Ve kırk yerde serbest evkâf subaşılıkları vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 33b ·
metinde göster ·
… -ı mîrimîrân ve mîrilivâ hâsları vardır anı beyân eder ve her eyâletde ne kadar
serbest
ze‘âmet ve her sancakda ne kadar tîmâr ve ze‘âmet vardır ve kânûn-ı Süleymân üz …
Gerçi Ebü'l-feth Sultân Mehemmed Hân Kostantıniyye'yi feth etdi. Ammâ Süleymân Hân amâr edüp kânûn üzre Rûmeli'nde ve Anatolu'da ne kadar vezâret ve ne kadar mîrimîrânlık ve ne kadar mîrilivâlık ve her eyâlet [u] livâlarda ne kadar hâs-ı hümâyûn ve ne kadar hâs-ı vüzerâ ve hâs-ı mîrimîrân ve mîrilivâ hâsları vardır anı beyân eder ve her eyâletde ne kadar serbest ze‘âmet ve her sancakda ne kadar tîmâr ve ze‘âmet vardır ve kânûn-ı Süleymân üzre cebelüleri ile niçe kerre yüz bin asker olur anı beyân eder.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 49a ·
metinde göster ·
ü ma‘zûr ederseniz inşâ’allâh Pâdişâhımın huzûrunda meclis-i emânet olmak üzre …
"Pâdişâhım eğer afv ile mu‘âmele edüp serbest ü ma‘zûr ederseniz inşâ’allâh Pâdişâhımın huzûrunda meclis-i emânet olmak üzre nedîm-i hâslık edüp pâdişâhımı eğlendiririm" dedükde buyurdular kim,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 69b ·
metinde göster ·
… Rûm keferesi elinden üçüncü muhâsarada usret ile feth olup Kastamonu eyâletinde
serbest
ve mu‘âf ve müsellem mefrûzu'l-kalem ve maktû‘u'l-kadem ze‘âmetdir. Dizdârı ve …
{Hicretin sene 92 târîhinde Âl-i Emeviyyûn'dan Süleymân b. Abdullah fermânıyla kız karındaşı oğlu Ömer b. Abdül‘azîz İslâmbol'u muhâsara edüp bî-feth avdet edüp bu Sinop kal‘asın dahi muhâsara edüp bî-feth rücû‘ etdiler} Sinop (---) galatdır, (---) binâsıdır. Kastamonu hâkimi Ulu Beğ (---) fethidir. Andan sene 796 târîhinde Yıldırım Bâyezîd Hân fethidir. Gâyet sa‘b u metîn u kavî kal‘a olmağıla Rûm keferesi elinden üçüncü muhâsarada usret ile feth olup Kastamonu eyâletinde serbest ve mu‘âf ve müsellem mefrûzu'l-kalem ve maktû‘u'l-kadem ze‘âmetdir. Dizdârı ve serdârı ve kal‘a neferâtları ve üç yüz akçe pâyesiyle kadısı ve şeyhülislâmı ve nakîbü'l-eşrâfı ve a‘yân [u] eşrâfı vardır. Ekseriyyâ halkı tüccâr ve neccâr ve sevdâger-i berr u bihârdır. Bir fırkası avân ve bir zümresi ulemâ ve meşâyihândır. Halkı ekseriyyâ çuka ferâce ve bogasi hil‘at giyerler. Ve erbâb-ı ma‘rifetler bu şehri 17 iklîm-i örfiyyede bulmuşlar. Kıble ve şark cânibi dağları serâpâ bâğlardır. Cânib-i şarkîsinde şehr-i Kastamonu üç günlük yoldur. Bu şehr Karadeniz'in Anadolu tarafı sâhilinde Sinap Burnu demekle ma‘rûf bir burunda vâkı‘ olmuşdur kim Karadeniz'in garb tarafında (---) mil Rûmeli cânibinde bu Sinop'a mukâbil Keliğra Sultan kayaları vâkı‘ olmuşdur. Sinap ile ol Keliğra burnu mâbeyni gûyâ bir boğazdır. İslâmbol tarafı ve Tarabozan tarafı yine vâsi‘ deryâlardır. {Sinop İslâmbol'a beş yüz mildir}. Ve bu kal‘a-i Sinop, şehr-i Samsun'un garb tarafındadır. Sinop ile Samsun'un arası dört merhale yerdir. Ve kal‘ası bir püşte-i âlî üzre üç kat Şeddâdî rıhtım Kayser-ı Rûm oğlu Sinopa nâm kralın binâsıdır. Ammâ gâyet sedd-i metîn kal‘a-i sengîndir. Dâiren-mâdâr cirmi (---) adımdır ve cümle (---) kulle ve altı bin altı yüz bedendir ve cümle (---) kapudur. Evvelâ Kum kapusu ve Meydân kapusu ve Tershâne kapusu ve Yenicekapu ve Tabahâne kapusu ve İçhisarın Lonca kapusu cihânnümâdır. Ve Uğrunkapu ve aşağı kal‘ada Deniz kapusu. Bu merkûm kapuların cümlesi ikişer kanatlı demir kapulardır kim her biri birer bâb-ı Kahkaha'dır ve bu kal‘a bir düz yirde vâkı‘ olup iki cânibin deryâ döğer ve bu kal‘anın eşkâli şekl-i murabba‘dan tûlânîce vâki olmuşdur. Ammâ Bozdepe dağından nazar etsen gemi alboratası kesiminde üç kat bir gûne kal‘a-i metîndir. Dizdârı kal‘anın top menzilinden ba‘îd giderse şehirlilerin ellerinde olan hatt-ı şerîfleri mûcebince dizdârı katl etmeğe me’mûrlardır. Ol havfden fakîr-İ dizdâr bir top menzilinden ba‘îd gitmeğe kâdir değildir. Cümle altı yüz müsellah ve şecî‘ ve bahâdır neferâtları vardır. Sene (---) târîhinde Sultân Ahmed Hân asrında bu kal‘ayı Kazak-ı Ak ale'l-gafle bir şeb-i muzlimde nerdübânlar ile serîka edüp Vezîria‘zâm Nasıf Paşa bu Sinop kal‘asın küffâr alduğun Ahmed Hân'a i‘lâm etmeyüp ketm etdiğiyçün katl olundu. Ba‘dehû bu kal‘ayı küffârdan halâs edüp elli kul dahi aşağı kal‘aya koyup bin kantar barud-ı siyâh ve sagîr ü kebîr bin pâre top koyup cümle âlât-ı cebehânesi ve gûnâ-gûn âlât-ı silâh-ı gûnâ-gûnlar ile müzeyyen etdiler. Ol asrdan berü her şeb ikişer yüz âdem bölükbaşıları ve çavuşlarıyla tâ sabâha dek dîdebân ve nigehbân ve gafîrlik edüp ba‘de't-tabl ve nefîr nevbetciler feryâd ederler. Beyt:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 246a ·
metinde göster ·
… esinde bir vâsi‘ dereli ve depeli öz içinde yüz evli ma‘mûr müselmân köydür. Ve
serbest
ze‘âmet-i Alî Ağadır. Anda,
Menzil-i karye-i Mama Hâtûn: Erzurûm nâhiyesinde bir vâsi‘ dereli ve depeli öz içinde yüz evli ma‘mûr müselmân köydür. Ve serbest ze‘âmet-i Alî Ağadır. Anda,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 285a ·
metinde göster ·
Menzil-i karye-i Bulanık: Kars zü‘amâlarından Çalık Sefer Ağa'nın
serbest
ze‘âmeti kurâsıdır kim üç yüz hâne-i ma‘mûrdur. Andan yine cânib-i garba (---) …
Menzil-i karye-i Bulanık: Kars zü‘amâlarından Çalık Sefer Ağa'nın serbest ze‘âmeti kurâsıdır kim üç yüz hâne-i ma‘mûrdur. Andan yine cânib-i garba (---) sâ‘at gidüp diğer,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 326a ·
metinde göster ·
… lardır kim her biri beşer kîseye olur ammâ her sene beşer kîse mahsûl verir bir
serbest
ze‘âmetden a‘lâdır. Ekseriyyâ Silistre a‘yânının bir gûne kârları bu âsiyâblard …
Evvelâ iki aded dibi yassı Tuna'nın tıransa gemileri gibi gemilerdir ve ikisi birbirine azîm direklerle bend olmuşdur. Bu iki keştî mâbeyninde on arşın mikdârı enli kalın tahtalar ve amûd haşebler ile mebnî dollâbları vardır. Bu dollâbın büyük gemi tarafında gemi içre azîm çarhlar vardır. Büyük çarhın ucunda bir azîm değirmân taşı vardır kim üç çift câmûs ancak bârkeş olur. Bu değirmânlarda şeb [u] rûz ellişer Silistre kilesi un hâsıl olur. Tâ bu mertebe serî‘ deverân eder çarhlardır kim âdemin nazarı iremez. Her âsiyâbın ikişer ve üçer âdemleri ehl [ü] iyâlleriyle değirmânlarda sâkin olurlar. Her biri bir hân-misâl tahta örtülü damlardır. İçinde matbahı ve müte‘addid hücreleri ve revzenleri ve bacaları vardır. Niçesinde furûnları olup tâze poğaça ve ekmek tablı ederler. Bu değirmânların mekânları Silistre kal‘ası önünde herkesin nişânıyla mahalleri vardır, buyurdular ile sâkin olurlar. Zîrâ kal‘a önünde nehr-i Tuna gâyet serî‘ cereyân eder bir girdâb-ı azîmdir. Ammâ bu yetmiş seksen aded değirmânların Tuna üzre ber-karâr olmaları aceb ma‘rifetdir. Meselâ iki gemi birbirine gemi direkleriyle bend olmuşdur. Yaban asmasından bir azîm sepet örüp seng-i hârâ ile sepedi leb-ber-leb edüp ağzın seddiderler. Ve yine yaban asmasından âdem beli kalınlığı avret saçı gibi elli altmış arşın ip örüp değirmân gemilerin Tuna ile cereyân etdirerek tâ değirmân sâhibinin Tuna üzre mahall-i hudûduna geldüğü mahalde mezkûr seddi memlû taş ile nehr-i Tuna'ya uçurup değirmân mahallinde karâr eder. Zîrâ asma ipin bir ucu sepetde ve bir ucu gemide makyûddur. Tamâm vakt-i şitâ karîb olup Tuna nehrinden buz akmağa başladıkda değirmânlar asmadan iplerin kesüp her bir değirmânı birer cezîre limanlarında hıfz edüp yine bahâr mevsiminde icrâ ederler. Azîm temâşâgâh ma‘rifet-i garîbe ve acîbe âsiyâblardır kim her biri beşer kîseye olur ammâ her sene beşer kîse mahsûl verir bir serbest ze‘âmetden a‘lâdır. Ekseriyyâ Silistre a‘yânının bir gûne kârları bu âsiyâblardır ve's-selâm. (---)(---)(---)(---)(---)(---).
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 121b ·
metinde göster ·
… aded tülüngi kızılbaşın başların Sultân Murâd-ı Râbi‘in önünde galtân edüp bir
serbest
ze‘âmet ihsân olunur. Ba‘dehû Koca Ken‘ân Paşa ağasından olup Silistre vâlîsi i …
Ve eş-Şeyh Pîrî Efendi: Tarîk-i Halvetî'de âşık-ı şeydâ bir cân idi. Pîrî mahlasıyla âşıkâne pâkîze eş‘ârı on iki makâmda tilâvet olunur ilâhiyatları vardır. Hamd-i Hudâ bin altmış birde Kurşumlu câmi‘de dest-i şerîfin bûs edüp şeref-i sohbetleriyle müşerref olup semâ‘ u sofâ-safâlarında hâzır olduk. Mukaddemâ yeniçeri maryolu olup Sultân Murâd-ı Râbi‘le Revân fethinde âmâde olup serdengeçdi ağalığında on bir aded tülüngi kızılbaşın başların Sultân Murâd-ı Râbi‘in önünde galtân edüp bir serbest ze‘âmet ihsân olunur. Ba‘dehû Koca Ken‘ân Paşa ağasından olup Silistre vâlîsi iken Ken‘ân Paşa'dan ayrılup ilhâm-ı Rabbânî ile kendüler Kastamonî Şa‘bân Efendi'ye varup anlardan cihâz-ı fakrı kabûl edüp irşâd olurlar. Ba‘dehû anlardan me’zûn olup Silistre'de sâhib-i seccâde iken civâr-ı rahmete semâ‘ ederek revâne oldular. Rahmetullahi aleyh.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 121b ·
metinde göster ·
… nde mefrûzu'l-kalem ve maktû‘u'l-kadem Abaza Mustafâ Ağa nâm bir gâzî-i hümâmın
serbest
ze‘âmetidir. Ve hâkim-i şer‘î üç yüz pâyesiyle şerîf kazâdır. Cümle yedi niyâbe …
Eyaletinde (---) sancağı hâkinde mefrûzu'l-kalem ve maktû‘u'l-kadem Abaza Mustafâ Ağa nâm bir gâzî-i hümâmın serbest ze‘âmetidir. Ve hâkim-i şer‘î üç yüz pâyesiyle şerîf kazâdır. Cümle yedi niyâbet hükûmetinde 124 aded âbâdân kurâlardan ber-vech-i adâlet kadıya yedi kise mâl hâsıl olur. Zu‘amâ hâkimine dahi öşr-i sultânîden ve cürm [ü] cinâyet ve bâd-ı hevâdan yedi kise hâsıl olur. Müftî ve nakîbi ve sipâh kethüdâyeri ve yeniçeri serdârı ve şehir bâcdârı ve muhtesibi vardır. Subaşısı, zâ‘im-i serbest tarafındandır. Ammâ harâcı ve emîn[i] pâdişah cânibindendir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 132b ·
metinde göster ·
… eri ve yeniçeri serdârı ve şehir bâcdârı ve muhtesibi vardır. Subaşısı, zâ‘im-i
serbest
tarafındandır. Ammâ harâcı ve emîn[i] pâdişah cânibindendir.
Eyaletinde (---) sancağı hâkinde mefrûzu'l-kalem ve maktû‘u'l-kadem Abaza Mustafâ Ağa nâm bir gâzî-i hümâmın serbest ze‘âmetidir. Ve hâkim-i şer‘î üç yüz pâyesiyle şerîf kazâdır. Cümle yedi niyâbet hükûmetinde 124 aded âbâdân kurâlardan ber-vech-i adâlet kadıya yedi kise mâl hâsıl olur. Zu‘amâ hâkimine dahi öşr-i sultânîden ve cürm [ü] cinâyet ve bâd-ı hevâdan yedi kise hâsıl olur. Müftî ve nakîbi ve sipâh kethüdâyeri ve yeniçeri serdârı ve şehir bâcdârı ve muhtesibi vardır. Subaşısı, zâ‘im-i serbest tarafındandır. Ammâ harâcı ve emîn[i] pâdişah cânibindendir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 132b ·
metinde göster ·
… eli vâlîleri mollaların tasallutundan çokluk müdâhale edemezler. Gâyet müstakil
serbest
şerîf Mevleviyyetdir.
Ve cümle Mevleviyyetinde üç yüz altmış pâre kasaba-misâl hân ve câmi‘ ve hammâm ve çârsû-yı bâzârlı kurâlarından mollaya senevî kırk kise-i Rûmî hâsıl olur. Zîrâ Rûmeli vâlîleri mollaların tasallutundan çokluk müdâhale edemezler. Gâyet müstakil serbest şerîf Mevleviyyetdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 134a ·
metinde göster ·
… âr olacak hıyâbân [u] ormanların hıfz [u] hırâset eder. Mütekellim koru ağalığı
serbest
hâkimdir. On üçüncü zâbiti şehir içre ayak nâ’ibidir kim cümle sûk-ı sultânîde …
Onbirinci hâkimi taraf-ı pâdişâhîden harâccı develerinin çayır, alefzâr [u] çemenzârların ve sayd [u] şikâr olacak hıyâbân [u] ormanların hıfz [u] hırâset eder. Mütekellim koru ağalığı serbest hâkimdir. On üçüncü zâbiti şehir içre ayak nâ’ibidir kim cümle sûk-ı sultânîde terâzû dutup bey‘ [u] şirâ edenlere hâkimdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 134a ·
metinde göster ·
mîr-i mîrânlık pâyesiyle hâkimlerdir, ammâ yine vezîrleriyle sefer eşmeğe me’mû …
Bu beş aded hükûmet serbest mîr-i mîrânlık pâyesiyle hâkimlerdir, ammâ yine vezîrleriyle sefer eşmeğe me’mûrlardır. Bu beş hükûmetile cümle-i cümele yigirmi beş aded Diyârbekir sancakları olmuş olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 199b ·
metinde göster ·
… olup miftâhları her şeb [ü] rûz hânda durur. Mefrûzu'l-kalem ve maktû‘u'l-kadem
serbest
hükûmetdir ve hayli vâsi‘ eyâleti vardır.
Van eyâletinde başka hükûmetdir. Taraf-ı pâdişâhîden hâss-ı hümâyûnu yerine eyâletinin ebvâb-ı mahsûlâtı kendiye hâs olmuşdur. Beher yevm eyâletinden hâna bir kîle-i mevik akçe hâsıl olur. Pâyede Van eyâleti pâyesidir. İki bin asker ile hükm-i hükûmât edüp bir sefer iktizâ ederse yahûd Van kal‘ası dezengi ta‘mîr ü termîmine da‘vet olunursa Van serdârıyla sefer eşer. Ve şehir içre gelen kârbânın bâc-ı bâzârı kendüye hâs kayd olunmuşdur. 223b Ammâ bu şehrin içinde olan Ermenî Ya‘kûbîlerin ve re‘âyâ-yı Arabîlerin cizyesi Van kulu aklâmıdır. Her re’s-i senede Van'dan bir ağa gelüp mezkûr Arabî re‘âyâlardan harâcları tahsîl edüp Van kuluna ulûfe verilir. Hânın bu harâcda alâkası yokdur ammâ Muş sahrâsı harâcı cümle hânın kayd-ı hayâtıyla ocaklık hâssıdır kim senevî yigirmi altı bin guruş hâsıl olur. Fâtih-i Revân Sultân Murâd Hân, ba‘de'l-fethi Revân bu Bitlîs hânı sarâyında mihmân olup hizmeti mukâbelesinde hatt-ı şerîf ile hâna Muş harâcın ihsân etmişdir. Hân dahi ol harâcdan Bitlîs kal‘ası dizdârının ve iki yüz aded neferâtlarının vazîfe-i mu‘ayyenelerin mezkûr hâsdan ve mahsûlât-ı bâc-ı bâzârdan verüp kal‘a hânın taht-ı tasarrufunda olup miftâhları her şeb [ü] rûz hânda durur. Mefrûzu'l-kalem ve maktû‘u'l-kadem serbest hükûmetdir ve hayli vâsi‘ eyâleti vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 223a–223b ·
metinde göster ·
… çobracısıdır. Gerçi kırk oda yeniçeri çobracıları dahi vardır ammâ hükûmetleri
serbest
değildir. Ancak kendi neferâtlarına zâbitlerdir.
Bu hâkimlerden aşağı yigirminci hâkim yeniçeri ocağından paşa yanında muhzır ağa çobracısıdır. Gerçi kırk oda yeniçeri çobracıları dahi vardır ammâ hükûmetleri serbest değildir. Ancak kendi neferâtlarına zâbitlerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 338b ·
metinde göster ·
Sitâyiş-i hâkimân-ı kal‘a-i Akra: Evvelâ kânûn-ı kadîm-i kavânîn-ı Âl-i Osmâniyân'dan Süleymân Hân tahrîri üzre bu kal‘a-i Akra eyâlet-i Bağdâd-ı behişt-âbâdda İmâdiyyeyi serbest hükûmetinde hâlâ kal‘a-i Akra sancak beği hükmünde kal‘a-i kadîmdir. Lâkin beği Âl-i Osmân tarafından değildir. Kânûn-ı Süleymân Hân üzre İmâdiyye hâkiminden Akra beği hil‘at giyüp tabl u alem sâhibi olup İmâdiyye hâkimiyle Bağdâd seferine ve muhâfaza ve mahâsarasına me’mûr bir mîr-i Behdinânura'dır. Taraf-ı pâdişâhîden hâss-ı hümâyûnu olmayup evâmirleri elkâbında mîr-i mükerrem tahrîr olunup Âl-i Osmân hâs-ı harâc ü bâc u revâclarına müdâhale etmeyüp livâsı hükmünde aslâ timâr u ze‘âmet yokdur ve kal‘ası ve cemî‘i hükûmâtları beğinin kabza-i tasarrufundadır. Aslâ bir ferd-i âferîde müdâhale edemez. Hatta kadıları dahi İmâdiyye tarafından bir âbid ü zâhid ü fâzıl kimesne olur. Ve beği üç bin mikdârı Humeydî Ekrâd bahâdır askerine mâlikdir. Ve sancağı hâkinde yigirmi bin mikdârı tüfeng-endâz Ekrâd re‘âyâsına mâlikdir. Cümleden melik hâkimdir. Şimâlinde dörd konak Hakkarî hâkiyle müşâdır. Cânib-i şarkîsinde şehr-i (---) Acem ile çetdeşdir. Cenûb tarafında şehr-i Şehrezûl hâkiyle hudûddeşdir. Cânib-i garbında beş konak İmâdiyye ile hem-hâkdir. Selâmetle bu kal‘aya dâhil oldukda mîr-i muhteremi Sultân Hüseyin ibn Sultân {Seyyid} idi. Murtezâ Paşa Kethudâsı Köle Yûsuf Ağa ile bu Akra kal‘asına dâhil olurken Akra beği alây-ı azîm ile istikbâlimize çıkup şehde girerken ka‘adan toplar atılup sarâyında ni‘met-i nefîseler tenâvül olunup Murtezâ Paşa'nın mektûb-ı muhabbet-uslûbun ve bir eğerli raht u bahtlı küheylân atın hedâyâ verüp cihân kadar pek hazzedüp sarâyında mihmân olduk.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 375b ·
metinde göster ·
vakfullâhdır. Hâkim-i örfîsi kızlar ağası tarafından bir âdem dörd yüz âdemiyle …
Maktû‘-ı kalem ve mefrûzü'l-kadem serbest vakfullâhdır. Hâkim-i örfîsi kızlar ağası tarafından bir âdem dörd yüz âdemiyle hükm-i hükûmât edüp üzerine (---) kîse mâl ile iltizâm bir mansıb-ı âlîdir ve bir hâkimi dahi gümrük emînidir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 34b ·
metinde göster ·
… ba‘de'l-inkırâz utekaya meşrûta, altı bin guruş iltizâmlı tevliyetdir. Subaşısı
serbest
salb u siyâset sâhibidir kim yüz aded huddâmlarıyla zabt u rabt edüp hıfz [u] h …
Bu imârâtın cümleden melik hâkim-i örfîsi taraf-ı evkâfdan Hasan Paşazâde Hasan Beğ ve Mehemmed Beğ ve İbrâhîm Beğ vekîli Ömer Ağa'dır, zîrâ bu kal‘a ve hân ve câmi‘ ve imâret ve hammâm ve çârsû-yı bâzâr cümle anların pederleri Hasan Paşa merhûmun hayrât [u] hasenâtlarıdır kim tevliyetleri evlâd evlâda ve ba‘de'l-inkırâz utekaya meşrûta, altı bin guruş iltizâmlı tevliyetdir. Subaşısı serbest salb u siyâset sâhibidir kim yüz aded huddâmlarıyla zabt u rabt edüp hıfz [u] hırâset eder. Cümle re‘âyâsı Eflâk ve Boğdan ve Rûm Ermeni ve Bulgar kefereleridir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 109a ·
metinde göster ·
… n-ı Latince (---)(---) demekdir. Beş yüz hâneli ma‘mûr u müzeyyen ve mahsûldâr
serbest
ze‘âmet köyüdür. Andan yine cânib-i şarka gidüp,
Menzil-i karye-i Dobroten: Lisân-ı Latince (---)(---) demekdir. Beş yüz hâneli ma‘mûr u müzeyyen ve mahsûldâr serbest ze‘âmet köyüdür. Andan yine cânib-i şarka gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 169a ·
metinde göster ·
… âmi‘li ve bir hammâmlı ve bir hânlı ve yigirmi dükkânlı Tophâneli Kadrî Ağa'nın
serbest
ze‘âmetidir. Andan 2 sâ‘atde,
Kasaba-i Sagîr Na‘lband: Ayn-ı (---) kenârında bir vâsi‘ fezâ içre yüz elli hâneli ve bir câmi‘li ve bir hammâmlı ve bir hânlı ve yigirmi dükkânlı Tophâneli Kadrî Ağa'nın serbest ze‘âmetidir. Andan 2 sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 179b ·
metinde göster ·
Karye-i Balvan: Müselmân Yörükân köyüdür. Bir zîbâ mescidi var. Bu köy
serbest
ze‘âmetdir. Andan yine taraf-ı şimâle 4 sâ‘at Kıratova şehri kazâsı köylerinden …
Karye-i Balvan: Müselmân Yörükân köyüdür. Bir zîbâ mescidi var. Bu köy serbest ze‘âmetdir. Andan yine taraf-ı şimâle 4 sâ‘at Kıratova şehri kazâsı köylerinden,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 38a ·
metinde göster ·
… ded saz örtülü Macar re‘âyâsı evleri ve bir kenîseleri var. Bu varoş re‘âyâları
serbest
ze‘âmetdir.
Kal‘ası nehr-i Tise kenârında bir küçücük çâr-kûşe palankadır, ammâ iç kal‘ası yine çâr-kûşe bir küçük kârgîr binâ kulledir, ammâ taşra büyük varoşu yüz elli aded saz örtülü Macar re‘âyâsı evleri ve bir kenîseleri var. Bu varoş re‘âyâları serbest ze‘âmetdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 80b ·
metinde göster ·
… karye-i Sidirkin: Göle sancağı hâkinde ma‘mûr Eflak ve Macar re‘âyâsı köyü olup
serbest
ze‘âmetdir. Bu köyde Orta Macar katanası kâfiri havfinden damlar üzre mu‘temed …
Menzil-i karye-i Sidirkin: Göle sancağı hâkinde ma‘mûr Eflak ve Macar re‘âyâsı köyü olup serbest ze‘âmetdir. Bu köyde Orta Macar katanası kâfiri havfinden damlar üzre mu‘temed karavullar koyup atlarımıza yem kesdirüp sehel istirâhat edüp tâ nısfu'l-leylde yine atlanup pür-silâh hâzır-bâş olup mahûf u muhâtara çölleri ve kâfir yatağı kâfirin pusu yerleri içre kâmil 8 sâ‘at giderek,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 82b ·
metinde göster ·
… e karye-i Sofîli ve karye-i Karabınar: Bunlar kefere ve müslim köyleri ve cümle
serbest
ze‘âmetlerdir. Andan,
Karye-i Karayenli ve karye-i Hisârcık ve karye-i Saltık ve karye-i Mandıra ve karye-i Sofîli ve karye-i Karabınar: Bunlar kefere ve müslim köyleri ve cümle serbest ze‘âmetlerdir. Andan,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 206a ·
metinde göster ·
… sı Rûm ve Bulgar kefereleridir, ammâ müselmânları azdır nasârâsı gâlibdir, zîrâ
serbest
vüzerâ hâssıdır. (---)(---)
Bu gölde gûnâ-gûn semekler sayd etdik. Gâyet lezîz mâ’ideleri olur. Husûsan turna balığı ve sazan balığı ve niçe bin elvân mâhîleri olur. Ve bu buhayrenin dâ’iren-mâdâr cirmi on üç mîldir. Ve âb-ı bâridi gâyet lezîzdir. Ve bu kasaba-i ma‘mûre bu buhayrenin sâhilinde vâki‘ olup cümle isti‘mâl etdikleri âb-ı rahmet bu göldendir. Cümle re‘âyâsı Rûm ve Bulgar kefereleridir, ammâ müselmânları azdır nasârâsı gâlibdir, zîrâ serbest vüzerâ hâssıdır. (---)(---)
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 213b ·
metinde göster ·
… li cümlesi yedi aded mahalle ve kamusu yedi mihrâblı bir küçük kasabacıkdır kim
serbest
ze‘âmetdir.
Bu dahi Tırhala hâkinde voyvadalık olup Yenişehir nâ’ibi hükm eder. Cümle (---) aded nâhiye kurâlarıdır. Yeniçeri serdârı ve kethudâyeri ve birkaç a‘yânı vardır. İmâreti bir vâsi‘ sahrâya vâki‘ olup bâğlı ve bâğçeli cümlesi yedi aded mahalle ve kamusu yedi mihrâblı bir küçük kasabacıkdır kim serbest ze‘âmetdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 242b ·
metinde göster ·
… yvadanın olup kırk elli bin guruş hâsıl olur maktû‘u-ı kalem ve mefrûzu'l-kadem
serbest
vakfullâhdır. Hâkimü'l-vakti olan gümrük emîni Hasan Ağazâde sarâyında mihmân o …
Ve Medîne-i Münevvere vakfı olmak ile dâru's-sa‘âde ağası 246a tarafından voyvadası iki yüz âdem ile zabt edüp salb [u] siyâset ve cürm [ü] cinâyet cümle voyvadanın olup kırk elli bin guruş hâsıl olur maktû‘u-ı kalem ve mefrûzu'l-kadem serbest vakfullâhdır. Hâkimü'l-vakti olan gümrük emîni Hasan Ağazâde sarâyında mihmân olup safâlar etdik.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 245b–246a ·
metinde göster ·
… e câmi‘i kurbunda sâkin Defterdârzâde Mehemmed Paşazâdesi Ahmed Beg efendimizin
serbest
ze‘âmetidir. Ammâ bu köyde bir ibret-nümâ bir tasvîrâtlı nakş-ı bûkalemûn kenîs …
Menzil-i kazâ-yı Ropoz: Ağrıboz toprağı nâhiyesidir. Ve cümle (---) aded nâhiye kurâları vardır. Leb-i deryâdan bir mîl alarka bir kayalı sırt başında iki yüz evli bir kâfir köyüdür. İslâmbol'da Süleymâniyye câmi‘i kurbunda sâkin Defterdârzâde Mehemmed Paşazâdesi Ahmed Beg efendimizin serbest ze‘âmetidir. Ammâ bu köyde bir ibret-nümâ bir tasvîrâtlı nakş-ı bûkalemûn kenîsesi var kim her suver-i timsâlleri gûyâ nakş-ı Mânîdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 250b ·
metinde göster ·
… n hal‘i günü Atmeydânı'nda hezâr-pâre etdikleri Ahmed Paşa'nın oğlu Bâkî Beğ'in
serbest
ze‘âmeti köyüdür kim bir vâsi‘ öz içinde bâğlı ve bâğçeli ve yü[z] elli evli se …
Vezîria‘zam iken Sultân İbrâhîm'in hal‘i günü Atmeydânı'nda hezâr-pâre etdikleri Ahmed Paşa'nın oğlu Bâkî Beğ'in serbest ze‘âmeti köyüdür kim bir vâsi‘ öz içinde bâğlı ve bâğçeli ve yü[z] elli evli serâpâ kiremit örtülü ma‘mûr kârgîr binâlı ve bir câmi‘li bir şîrîn karyedir, ammâ kasaba olmağa müsta‘id zemîn-i mahsûldâr[dır].
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 265b ·
metinde göster ·
ze‘âmet kefere köyüdür. Bir kûh-ı serbülend mesîregâh-ı ibret-nümâ yerde olmaği …
Karye-i Vorilya: Serbest ze‘âmet kefere köyüdür. Bir kûh-ı serbülend mesîregâh-ı ibret-nümâ yerde olmağile beş sâ‘atlik yerde Misistre şehri nümâyândır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 332a ·
metinde göster ·
… dahi Karlıeli sancağı hâkinde ve Lahor kazâsı nâhiyesidir. Ve (...) kimesnenin
serbest
ze‘âmetidir.
Sebeb-i tesmiyesi 342a lisân-ı (---) Urûm (---)(---) demekdir. Bu dahi Karlıeli sancağı hâkinde ve Lahor kazâsı nâhiyesidir. Ve (...) kimesnenin serbest ze‘âmetidir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 341b–342a ·
metinde göster ·
ze‘âmetdir. Kasabası bir vâsi‘ öz içinde (---) deresi cereyân eder. Bir vâsi‘ y …
Ohri toprağında niyâbetdir ve serbest ze‘âmetdir. Kasabası bir vâsi‘ öz içinde (---) deresi cereyân eder. Bir vâsi‘ yerde cümle yüz seksen aded kiremitli ma‘mûr bâğçeli evlerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 371b ·
metinde göster ·
… . Bir mahallesi paşa hâssıdır ve bir mahallesi Sofyalı Şeyhzâde Mustafâ Ağa'nın
serbest
ze‘âmetidir. Cümle bir câmi‘i ve cümle bir mescidi ve cümle bir sûhtevât hücrel …
Cümle iki mahalledir. Bir mahallesi paşa hâssıdır ve bir mahallesi Sofyalı Şeyhzâde Mustafâ Ağa'nın serbest ze‘âmetidir. Cümle bir câmi‘i ve cümle bir mescidi ve cümle bir sûhtevât hücreleri ve cümle bir mektebi ve cümle bir aded fukarâ tekyesi ve cümle iki aded hânı ve cümle bir aded kesîf hammâmı ve cümle elli mikdârı dükkânı var. Ol kadar ma‘mûr kasaba değildir, zîrâ kûhistân ve dağıstân içinde vâki‘ olmağile cânib-i erba‘asında dağları evc-i âsımâna ser çekmişdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 376a ·
metinde göster ·
ze‘âmetidir kim bir değirmenli ve bâğ u bâğçeli ma‘mûr köydür. Bu köyleri ubûr …
Karye-i Büyük Arnavudlu: Koca Mevlevî Vezîria‘zam Mehemmed Paşazâde Süleymân Beğ'in serbest ze‘âmetidir kim bir değirmenli ve bâğ u bâğçeli ma‘mûr köydür. Bu köyleri ubûr ederken Filibe şehri şimâl tarafında dağların ardında kalup hakîr andan yine şarka niçe ma‘mûr [u] âbâdân kurâlar geçerek,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 377b ·
metinde göster ·
Ve şehr-i Gedüs, Germiyan hâkinde Kütâhiyye eyâletinde
serbest
ze‘âmetdir. Bir kaç kerre Dârü's-sa‘âde kapu ağalarına hâs olmuşdur. Hâlâ ze‘âm …
Ve şehr-i Gedüs, Germiyan hâkinde Kütâhiyye eyâletinde serbest ze‘âmetdir. Bir kaç kerre Dârü's-sa‘âde kapu ağalarına hâs olmuşdur. Hâlâ ze‘âmet subaşılığıdır. Vâlî-i vilâyet vaz‘-ı yed edemez.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y20a ·
metinde göster ·
… yüz ile sadâka olunur âlâ kazâ-i ra‘nâdır. Ve nâhiyesi (---) kurâdır. Ve hâkimi
serbest
ze‘âmet sâhibidir. Ve şeyhülislâmı ve nakîbi ve kethudâyeri ve serdârı ve a‘yân …
Kütâhiyye sancağında yüz elli akçe şerîf kazâdır. Ba‘zı ulemâya üç yüz ile sadâka olunur âlâ kazâ-i ra‘nâdır. Ve nâhiyesi (---) kurâdır. Ve hâkimi serbest ze‘âmet sâhibidir. Ve şeyhülislâmı ve nakîbi ve kethudâyeri ve serdârı ve a‘yânı vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y21b ·
metinde göster ·
… cağında yüz elli akçe kazâdır. Ve nâhiyesi yetmiş sekiz pâre kurâdır. Ve hâkimi
serbest
ze‘âmet sâhibidir. Kethudâyeri ve serdârı vardır. Müftîsi ve nakîbi yokdur.
Kütâhiyye eyâletinde Sarhan sancağında yüz elli akçe kazâdır. Ve nâhiyesi yetmiş sekiz pâre kurâdır. Ve hâkimi serbest ze‘âmet sâhibidir. Kethudâyeri ve serdârı vardır. Müftîsi ve nakîbi yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y27b ·
metinde göster ·
… alaybeğisi ve çeribaşısı ve sancağında altı yüz erbâb-ı tîmârı ve yigirmi altı
serbest
gediklı zü‘amâsı vardır. Kânûn üzre bu cümle erbâb-ı tîmâr cebelüleri ile iki b …
Ayasuluk hâkinde ve Cezâyir eyâleti kaleminde Sığla sancağı paşasının tahtıdır. Sığla bir cezîre yer olmak ile paşa ve kâ’immakâmı bu vilâyet-ortası Söke'de sâkindir. Paşalara mahsûs sarây vardır. Paşasının taraf-ı pâdişâhîden hâssı sekiz yük akçedir. İki pâre kadırga ile paşası kapudan paşa ile rûy-i deryâda sefer eşer. Ve alaybeğisi ve çeribaşısı ve sancağında altı yüz erbâb-ı tîmârı ve yigirmi altı serbest gediklı zü‘amâsı vardır. Kânûn üzre bu cümle erbâb-ı tîmâr cebelüleri ile iki bin pâk müsellah asker olup mîrlivâlarının sancağı altında sefere me’mûrlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y73a ·
metinde göster ·
… yüz elli evli ve bâğ u bâğçeli ve bir câmi‘li ve cümle saz örtülü evlerdir. Ve
serbest
ze‘âmetdir.
Karye-i Yuvalı: Siyek dağı dibinde Teke sancağı hükmünde yüz elli evli ve bâğ u bâğçeli ve bir câmi‘li ve cümle saz örtülü evlerdir. Ve serbest ze‘âmetdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y129a ·
metinde göster ·
ze‘âmet ve 119 tezkerelü tîmârdır. Bunlar dahi kânûn üzre cebelüleri ile iki bi …
Ve sancağında 9 serbest ze‘âmet ve 119 tezkerelü tîmârdır. Bunlar dahi kânûn üzre cebelüleri ile iki bin asker olup alaybeğisi ve çeribaşısı sancağı altında mevcûd bulunmak şartıyla sefer eşerler. Ve paşasının ordusunda konup göçerler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y163a ·
metinde göster ·
P 216b hâkimin biri dahi bu gece ve sâ’ir günler muhtesib beğdir. Elinde mutl …
Ve Mısır içre serbest P 216b hâkimin biri dahi bu gece ve sâ’ir günler muhtesib beğdir. Elinde mutlak emri olmamak ile katl edemez, ammâ cemî‘i esnâfa hükm edüp siyâset ve örf edüp habs ü tecrîm etmeğe kâdirdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y165a ·
metinde göster ·
… maz, deyü havflerinden pes ü perdeden yine muhtesibe ağaya imdâd verirler. Zîrâ
serbest
hâkimdir, korkarlar. Ve cümle ehl-i hıref muhtesibin alayı masrûfuna imdâd eder …
Ammâ paşanın hîn-i azlinde şâtırbaşı ve aşçıbaşıdan dermân olmaz, deyü havflerinden pes ü perdeden yine muhtesibe ağaya imdâd verirler. Zîrâ serbest hâkimdir, korkarlar. Ve cümle ehl-i hıref muhtesibin alayı masrûfuna imdâd ederler, kânûn-ı Mısır böyledir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y176b ·
metinde göster ·
