… kebîr}: Ve bu Vezendo Kıral'ın bir duhter-i pâkîze-ahteri Makdona şehirlerinden
Sofya şehrinde
mütevellid olup babasının İslâmbol'u binâ etdüğin istimâ‘ edüp iki bin milyon m …
{Der-beyân-ı bânî-i Ayasofya-yı kebîr}: Ve bu Vezendo Kıral'ın bir duhter-i pâkîze-ahteri Makdona şehirlerinden Sofya şehrinde mütevellid olup babasının İslâmbol'u binâ etdüğin istimâ‘ edüp iki bin milyon mâl-ı hazâyinleri Sirem ve Semendire arabalarına tahmîl edüp İslâmbol'da Ayasofya deyrine mübâşeret etdükde Hazret-i Hızır gelüp
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 11a ·
metinde göster ·
… a musarrahdır. Ol Fezendon'un bir duhter-i pâkîze-ahteri Makdonya şehirlerinden
Sofya şehrinde
mütevellide olmağile ismine Ayasofya derlerdi. Babasının İslâmbol kal‘asının câ …
Ba‘dehu hübût-ı Âdemden sonra beş bin elli iki senesi ubûr edüp Yanko ibn Mâdyân'ın nebîresinden Vezendon nâm bir kıral-ı hümâm zuhûr edüp İslâmbol'u yedinci kerresinde anlar dahi amâr edüp cihân-ârâ bir pâdişâh-ı zîşân olduğu bâlâda yedinci fasılda musarrahdır. Ol Fezendon'un bir duhter-i pâkîze-ahteri Makdonya şehirlerinden Sofya şehrinde mütevellide olmağile ismine Ayasofya derlerdi. Babasının İslâmbol kal‘asının cânib-i erba‘asın müceddeden binâ etdüğin istimâ‘ edince iki bin milyon hazîne ile babası Fezendon'a gelüp Hazret-i Süleymân'ın ibâdethânesin tevsî‘ etmeğe mübâşeret edüp bezl-i mâl ederken Hazret-i Hızır gelüp;
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 33b ·
metinde göster ·
… erkûm-ı sa‘îd Kosova'da şehîd Gâzî Hudâvendigâr'ın binâsıdır. Bu bana sebebîçün
Sofya şehrinde
ancak iki hammâm vardır. Ammâ cümle halk müft [ü] meccânen banaya girerler, ve' …
Diğer hüsn-i âde ola: Her hâne-i a‘yânda beşer ve onar ekall-i mâ-yekûn birer ikişer Bulgar Voynuk kızları huddâmeleri var ammâ gâyet mahbûbe kızlardır. Anlara bu şehirde orfene derler, ya‘nî hizmetkâr derler. Ammâ gayri diyârda orfene fâhişeye derler. Bu şehrin makbûle cevârîleri şeklinde anlardır. Çarsû-yı bâzârda ve hânelerinde yüzü açık beyne'n-nâs hizmet ederler ve her hizmete cân bâş ile hizmete müsta‘idlerdir. Hâsıl-ı kelâm bu şehrin tarz-ı kadîmleri böyle ola gelmişdir. Ammâ banaya gitmeleri gâyet kabîhdir. Mezkûr bana ılıcaların sâhibü'l-hayrâtı merkûm-ı sa‘îd Kosova'da şehîd Gâzî Hudâvendigâr'ın binâsıdır. Bu bana sebebîçün Sofya şehrinde ancak iki hammâm vardır. Ammâ cümle halk müft [ü] meccânen banaya girerler, ve's-selâm. Ammâ a‘yân-ı vilâyetin takrîrleri üzre derûn-ı şehirdeki sarâylarda yetmiş hammâm vardır, derler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 140b ·
metinde göster ·
Paşa sarâyı önünde Çelebi câmi‘i nâm bir ma‘bedgâh-ı kadîmin kurşumlu sakfı üzr …
Ve mine'l-acâ’ib ibret-nümâyı temâşâgâh: Sofya şehrinde Paşa sarâyı önünde Çelebi câmi‘i nâm bir ma‘bedgâh-ı kadîmin kurşumlu sakfı üzre bir çift leylek kuşu âşiyân edüp yumurtlamışlardı. Bir gün Debbâğoğlu nâm bir şakî-i benâm câmi‘in sütûhu üzre çıkup leylek murgunun beyzaların alup yerine zâğ-ı siyâh yumurtası kor. Vakt [ü] sâ‘ati geldikde iki dâne zâğ piçesi zâhir olup beyt:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 143a ·
metinde göster ·
"Evliyâm, hakkâ ki merdsin ve akrabâ-yı yâr-ı sâdıkım ve mahrem-i râzımsın, ey mahallinde yetişdin" deyüp hakîre ol ân bir kat libâs-ı merdân ve bir serâser hil‘at-i sultân geydirüp bir kîse guruş-ı Bundukan in‘âm u ihsân edüp niçe gûne hayr du‘âlar edüp hüddâmlarıma onar altun ve birer çuka ve kumaş ihsânlar edüp dest bûsiyle şeref-yâb olup Ya‘kûb Çavuş nâm benâm-ı hümâm velî-ni‘am hânesinde mihmân olup üç gün Sofya şehrinde mukîm olup hamd-i Hudâ yüzümüz ağıyla emâneti teslîm etdiğimde gûyâ kûh-ı Demâvend bârından halâs olup mesrûr [u] handân oldum ve beyne'l-akrân efendimiz yanında mümtâz oldum. Üçüncü gün Sofya'dan İslâmbol'a gidecek mahalde efendimiz raht u bahtıyla hakîre bir küheylân mu‘teber at, misâl-i sâfinâtü'l-ciyâd esb-i sabâ-sür‘at ihsân edüp süvâr oldum. Andan,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 40b ·
metinde göster ·
… rindeki Ayasofya dahi bu kadardır. Bu üç Ayasofya câmi‘leri Yanko ibn Madyan'ın
Sofya şehrinde
olan Aysof kızının binâları olduğundan Ayasofya câmi‘leri derler. Lâkin bu Selâ …
Câmi‘-i Ayasofya-yı Kebîr: İslâmbol'daki Ayasofya câmi‘ine benzer ammâ bu andan küçükdür. Ve Tarabefzûn şehrindeki Ayasofya dahi bu kadardır. Bu üç Ayasofya câmi‘leri Yanko ibn Madyan'ın Sofya şehrinde olan Aysof kızının binâları olduğundan Ayasofya câmi‘leri derler. Lâkin bu Selânik Ayasofyasının kıble kapusundan mihrâba varınca tûlu yüz yetmiş beş ayakdır, arzı yüz yigirmi beş ayakdır. Ammâ ibret-nümâ-yı iberdir kim bu câmi‘ içinin sol tarafında yek-pâre yeşil somâkîden yine kendüden altı ayak nerdübân ile çıkılır bir zümürrüd gibi mücellâ yeşil kürsî var kim bu cihânda misli yokdur. Gâyetü'l-gâye vâcibü's-seyr san‘at-ı garîbe vü acîbedir kim rûy-ı arzda seyyâhân-ı berr [ü] bihârân-ı cihân-bîn içre meşhûr-ı âfâkdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 225b ·
metinde göster ·
… asabasında ve Köstendil şehrinde ve Dobniçse kasabasında ve Samakov şehrinde ve
Sofya şehrinde
sayd olunan kâfirleri cümle köşe köşe salb edüp gazâlar etdik.
Husûsan sene 1062 târîhinde Melek Ahmed Paşa efendimizle Sofya-i sâfiye vâlîsi iken Kemalî Halîl Ağa ile ol dağlara on bin aded re‘âyâlar ile pür-silâh olup hayduk kâfirleri şikâr ederken bu dağlarda 376b günde kırk elli aded sığır kadar sığınlar ve karacalar ve tablalı ve yağmu[r]calar ve bu kadar tavşanlar sayd [u] şikârlar edüp kanlı kebâblar yeyerek beher yevm kırk elli mikdârı hayduk kâfirleri dahi davulları ve zurnaları ile kefereleri sayd edüp mezkûr Petriç kasabasında ve Köstendil şehrinde ve Dobniçse kasabasında ve Samakov şehrinde ve Sofya şehrinde sayd olunan kâfirleri cümle köşe köşe salb edüp gazâlar etdik.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 376a–376b ·
metinde göster ·
