… mlar hidmet edüp ubûr ederler. Bu sebzehâne anların dahi kârhânesidir. Anıniçün
tavanları ve
direklerin atlas ve dîbâ ve zîbâ ile müzeyyen ederler.
Andan yine bâzârbaşının alay-ı azîmi yürüyüp pâk müsellah askerler içre kızak-ı azîm üzre muhtesib çardağın ve Yemiş İskelesi'nde sebzehâne çardağın meyve-i ibret-nümâlar ile ve niçe yüz zerdûz yasdıklar ile donadup her şâhnişînlerinde mahbûb gulâmlar hidmet edüp ubûr ederler. Bu sebzehâne anların dahi kârhânesidir. Anıniçün tavanları ve direklerin atlas ve dîbâ ve zîbâ ile müzeyyen ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 180b ·
metinde göster ·
… i yerde bozahâneleri var kim bir diyâra mahsûs değildir. Pâk kâşîli ve münakkaş
tavanlı ve
kârgîr soffalı biner âdem alır bozahâne ve buzhâneler vardır kim temmûzda zîr-i …
İslâmbol kahvehâneleri, Murâd Hân-ı Râbi‘de kadâga-i (?) şâhî ile men‘ olaldan berü Bursa kahveleri iştihâr bulup tiryâkîlerinin yüzleri gülmüşdür. Ve meşhûr-ı âfâk olan doksan yedi yerde bozahâneleri var kim bir diyâra mahsûs değildir. Pâk kâşîli ve münakkaş tavanlı ve kârgîr soffalı biner âdem alır bozahâne ve buzhâneler vardır kim temmûzda zîr-i zemînler içre bozaların buzlar üstüne koyup bozaları göğreyüp bozarup sovuk olur, cüllâb-misâl pâk bozası olur. Cümle a‘yân-ı kibârı bozahâneye girmek ayb değildir. Zirâ kahvehâneler gibi bunlarda dahi hânende ve sâzendeler vardır. Ve mahbûb boza sâkîleri var kim her biri birer pençe-i âfitâb meh-pânlardır. Bellerinde Bursa'nın kırk kalem münakkaş peştemâlları ve pâk libâslarıyla reftâr eder, elindeki ayağına âşıklar ayak bağlayup bozaya büzilüp bozadır derd-i seri olur. Ve niçe yüz yerde bu gûne cilvegâh yerleri vardır, ammâ biz ihtisâr etdik. Ve iki yerde tahte'l-kal‘ası vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 228b ·
metinde göster ·
… ra evleri münhedim olup hâlâ cemî‘i kapularının üst eşikleri ve kayadan oyulmuş
tavanları ve
yükleri ve dollâbları cümle ka‘r-ı zemîne geçüp kimi baş aşağı, kimi yan bigi y …
Mu‘cize-i enbiyâ bir kaya-yı bâlâdır. Hazret-i Sâlih asrında bu kaya içre Nâka gâ’ib olunca Cenâb-ı Bârî tarafından Hazret-i Sâlih'e hâtif-i Rabbânî ile "Yâ Sâlih! Rûh ile'ş-Şâm!" emri olunca Hazret-i Sâlih Şâm tarafına gitdikde Cenâb-ı Rabbi'l-İzzet bu kavm-i Semûd'a bir ra‘d u berk u sâ’ika azâbın verüp cümle kavm-i Semûd ol sayhadan zehreleri çâk ve dâr-ı karârları zîr-i hâk olup cümle kayalarda oyulmuş mağara evleri münhedim olup hâlâ cemî‘i kapularının üst eşikleri ve kayadan oyulmuş tavanları ve yükleri ve dollâbları cümle ka‘r-ı zemîne geçüp kimi baş aşağı, kimi yan bigi yatar kâ‘alar ve sarâylar var kim cümle Şâm huccâcı bu şehr-i Semûd içinden geçdikde temâşâ edüp gazabullah ne idiğün görüp Hûdâ-yı bîçûndan havf etmeleri ziyâde olur, ibret-nümâ harâbistândır. Andan Hazret-i Sâlih bu Akka şehrine gelüp sene (---) mu‘ammer olup merhûm oldukda bu hâk-i pâkde defn ederler. Hâlâ ziyâretgâh-ı hâs [u] âmdır. Gerçi bir binâ-yı azîm âsitânesi yokdur ammâ yine fukarâ-yı râ‘îden yedi sekiz nefer türbedârları ve hüddâmları vardır. Ammâ bu âsitâneyi dahi kum gark etmededir. Her sene cemî‘i şehir halkı cem‘ olup Hazret-i Sâlih'in rûh-ı şerîfinden istimdâd taleb edüp niçe kerre yüz bin arka yükü rimâli deryâya döküp kabr-i Hazret-i Sâlih'i tathîr ederler. Hakîr dahi hizmetimiz sebkat etsin içün dâmenimle niçe kerre kum taşıyup deryâya ilkâ edüp rûh-ı Sâlih Nebî içün bir Yâsîn-i Şerîf tilâvet edüp ziyâret-i vedâ‘ etdik.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 43a ·
metinde göster ·
evkâfı metînli ve cemâ‘at-i kesîreli ve kârgîr minâre-i serâmedli nev-binâ bir …
Ve cümle dörd mihrâbdır, ikisi cum‘adır ve ikisi mahalle mesâcidleridir. Evvelâ Öziçeli Hacı İbrâhîm câmi‘i, kurşum örtülü çatma münakkaş tavanlı ve evkâfı metînli ve cemâ‘at-i kesîreli ve kârgîr minâre-i serâmedli nev-binâ bir câmi‘-i ra‘nâdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 97a ·
metinde göster ·
… avanı sâfî halkârî Bursavî Fahrî Çelebi oyması gibi hayâl-i Freng-pesend oymalı
tavandır. Ve
bu orta kapunun kaddi kâmil yigirmi arşın bâlâ servi tahtası kanatlardır. Mâ-te …
Andan orta kapu mâbeyni tavanı sâfî halkârî Bursavî Fahrî Çelebi oyması gibi hayâl-i Freng-pesend oymalı tavandır. Ve bu orta kapunun kaddi kâmil yigirmi arşın bâlâ servi tahtası kanatlardır. Mâ-tekaddem kefere zamânında bu kapular cümle zer-ender-zer cevâhir ve murassa‘ât ile müzeyyen dervezeler imiş. Hâlâ cevâhir yerleri zâhir ü bâhirdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 252a ·
metinde göster ·
… mahalleler içre beş yüz adım gidüp Sultân Bâyezîd'in Fethiyye câmi‘i, harpüşte
tavanlı ve
serâpâ kiremitli ve kârgîr minâreli ma‘bedgâh-ı kadîmdir kim mâ-tekaddem kenîse …
Ve bu câmi‘den kıble tarafına mahalleler içre beş yüz adım gidüp Sultân Bâyezîd'in Fethiyye câmi‘i, harpüşte tavanlı ve serâpâ kiremitli ve kârgîr minâreli ma‘bedgâh-ı kadîmdir kim mâ-tekaddem kenîse imiş. Bu dahi yalçın kaya üzre kal‘anın bir köşesinde bir câmi‘-i rûşendir kim tûlu yüz ayakdır arzı altmış ayakdır. Bu câmi‘lerden mâ‘adâ bu kal‘a içre,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 347b ·
metinde göster ·
… lı ve bâğçeli ve gül [ü] gülistânlı, âb-ı hayâtlı ve havz u şâzrevânlı münakkaş
tavanlı ve
câm-ı cihân-nümâlı kahveleri var kim her biri birer kân-ı irfân-ı zarîfân yerid …
Ve kırk aded mükellef ü müzeyyen bâğlı ve bâğçeli ve gül [ü] gülistânlı, âb-ı hayâtlı ve havz u şâzrevânlı münakkaş tavanlı ve câm-ı cihân-nümâlı kahveleri var kim her biri birer kân-ı irfân-ı zarîfân yeridir. Ve hânende ve sâzende ve mutrıbân ve mahbûb-ı rakkâsân ve şâ‘ir-i meddâhân ve kıssahân-ı dârâtlar ile mâl-â-mâl kahâvîlerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y77a ·
metinde göster ·
üstü kireç örtülüdür. Ve iki kapusu var, biri sağ cânibde yan kapu biri kıble k …
Ve cümle otuz tokuz mihrâbdır. Cümleden cemâ‘at-i kesîreye mâlik çârsû içinde Ada câmi‘i tûlü yüz elli ayakdır ve arzı elli ayakdır. Ve derûn-ı câmi‘de on amelî pâye-i âlî üzre tâk-ı havernaklardır. Anın fevkında çam kirişler üzre sâde tavandır ve üstü kireç örtülüdür. Ve iki kapusu var, biri sağ cânibde yan kapu biri kıble kapusu üzre celî hattile:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y160a ·
metinde göster ·
Ve bu câmi‘in iki cânibi sonradan binâ olunup amelî sütûnlar üzre toloz kemer kubbelerdir. Ammâ ortasındaki kadîmî binâsı kat-ender-kat bu yed-i kudret sütûnları üzre kemerlerdir. Dahi fevkinde sütûhu harpüşte tahta tavandır. Ve yigirmi aded servi haşebi kirişler üzre nakş-ı bûkalemûn tavan ibret-nümûndur. Ve ferşden kubbeye kaddi kırk arşın bâlâdır. Ve iki cânibindeki yeni binâların kaddi yigirmişer arşın âlîdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y211a ·
metinde göster ·
… îr yüz elli sütûndur ve sağîr ü kebîr yüz elli kemerlerdir. Ve bu kemerler üstü
tavandır. Ve
gâyet münakkaşdır ki gûyâ kalem-i Bihzâd [u] Mânî'dir.
Ve bu haremin cânib-i erba‘ası kırk iki sommâkî ve beyâz mermer sütûnlardır. Ve yigirmi dördü çâr-kûşe amelî sütûnlardır. Ve bu sütûnların mâbeynleri dâ’iren-mâdâr yan soffalardır. Ve bu soffa sütûnlarının kemerleri üzre birer kat dahi rakîk hurde sütûncuklardır. Kimi sommâkî ve kimi tûtyâ ve ba‘zısı beyâz şeşhâne mermer ve yerekânî zıhlı amûdcuklardır ki her birinde birer gûne burma ve münakkaş san‘atlar vardır. Bu amûdcuklar üzre dahi otuz iki hurde kemercikler vardır kim üstâd-ı mebânî binâ sakîl olmasın içün otuz iki sütûn ve otuz iki kemer etmişdir. Bu hisâb üzre haremin cânib-i erba‘asının zîr [ü] bâlâsında sağîr ü kebîr yüz elli sütûndur ve sağîr ü kebîr yüz elli kemerlerdir. Ve bu kemerler üstü tavandır. Ve gâyet münakkaşdır ki gûyâ kalem-i Bihzâd [u] Mânî'dir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y243b ·
metinde göster ·
… e cümle otuz altı beyâz mermer sütûnlar üzre olan kemerler üstü serâpâ münakkaş
tavandır. Ve
cümle silu ve lâcüverd ve lâ‘lî elvân boyalar ile halkârî mînâ tavandır. Ammâ s …
Ve bu câmi‘in haremi etrâfındaki soffalar üzre cümle otuz altı beyâz mermer sütûnlar üzre olan kemerler üstü serâpâ münakkaş tavandır. Ve cümle silu ve lâcüverd ve lâ‘lî elvân boyalar ile halkârî mînâ tavandır. Ammâ serâpâ sekizer köşe çukur çukur münakkaş tavandır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y99a ·
metinde göster ·
Ve cümle kırk beş beyâz mermer sütûnlar üzre münakkaş
tavandır. Ve
bir kapusu var. Ve haremi serâpâ ruhâm döşelidir. Ve evkâfı kavî olmağile bu câ …
Ve cümle kırk beş beyâz mermer sütûnlar üzre münakkaş tavandır. Ve bir kapusu var. Ve haremi serâpâ ruhâm döşelidir. Ve evkâfı kavî olmağile bu câmi‘in huddâmları çokdur ve gâyet pâk dutarlar, gûyâ dürr-i beyzdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y101a ·
metinde göster ·
… hr-i Mısır pâymâl nümâyân pür-kemâldir. İçinde sütûnları yok bir latîf münakkaş
tavanlı ve
üç tabaka bir mevzûn minâre-i âlîsi var.
Bâbü'l-vezîr hâricinde başka bir püşte üzre cihân-nümâ bir câmi‘-i rûşen-binâdır. Cümle şehr-i Mısır pâymâl nümâyân pür-kemâldir. İçinde sütûnları yok bir latîf münakkaş tavanlı ve üç tabaka bir mevzûn minâre-i âlîsi var.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y101b ·
metinde göster ·
hareminde Hanefî lüleleri ve birkaç nahl-i hûrmâsı vardır. Ve kendüleri tarîk-ı …
Ammâ nûr-ı mahzdır, cümle der-i dîvârı yeşim harkânî ve sommâkî ve mermer-i ebrîler ile kaplıdır. Mihrâbı ve minberi sihr-i mübîndir. Lâkin kârgîr toloz-binâ değildir, cümle tavandır. Ve hareminde Hanefî lüleleri ve birkaç nahl-i hûrmâsı vardır. Ve kendüleri tarîk-ı âm üzre bir kubbe-i âlîde âsûdedirler. Ve bir minâre-i şîrînkârî ile münakkaşdır. Cemî‘i minârelerden birer şemme ma‘rifet bu minârede mevcûd üç tabaka bir serâmed minâre-i ra‘nâdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y103a ·
metinde göster ·
… i yokdur, zîrâ bir tarafı şehir içinden cereyân eden halîcdir. On iki amûd üzre
tavandır. Ve
mihrâbı ve minberi müfîd [ü] muhtasardır. Ve bir musanna‘ üç tabaka minâresi va …
On bir kademe nerdübân ile urûc olunur fevkânî câmi‘dir, altı cümle dükkânlardır. Ol kadar vâsi‘ câmi‘ değildir ve haremi yokdur, zîrâ bir tarafı şehir içinden cereyân eden halîcdir. On iki amûd üzre tavandır. Ve mihrâbı ve minberi müfîd [ü] muhtasardır. Ve bir musanna‘ üç tabaka minâresi var. Şeyh Şa‘râvî hazretleri bu câmi‘de medfûndur. Y 105a Üç yüz mücelled kitâb te’lîfâtları vardır. Andan halîcin karşu tarafında hemân kenârında,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y104b–Y105a ·
metinde göster ·
… aşında fevkânî bir şîrîn ü latîf binâ-yı zîbâ câmi‘dir. Çâr kemer üzre münakkaş
tavanlı ve
murassa‘ mihrâblı ve mukarnaz haşeb minberli ve bir ibret-nümâ mü’ezzin mahfill …
Bir köşe başında fevkânî bir şîrîn ü latîf binâ-yı zîbâ câmi‘dir. Çâr kemer üzre münakkaş tavanlı ve murassa‘ mihrâblı ve mukarnaz haşeb minberli ve bir ibret-nümâ mü’ezzin mahfilli cânib-i erba‘a dîvârı elvân hacerler ile kaplı üç tabaka minâreli bir câmi‘-i dilküşâdır, ammâ haremi yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y105a ·
metinde göster ·
… irine biner âdem sığar iki cânibi soffalardır. Ve kârgîr kemerler üzre münakkaş
tavanlardır. Ve
bu kâ‘aların ferşi serâpâ gûnâ-gûn ruhâm ile döşenmişdir kim gûyâ nakş-ı Erjeng …
Ve bu havuz kenârında bir musallâsı var. Ol havz-ı azîm üzre on iki sütûn-ı mevzûn üzre münakkaş tavanlı bir kubbesi var. Ve bu haremin cânib-i erba‘asında birer kâ‘a-ı azîm vardır kim her birine biner âdem sığar iki cânibi soffalardır. Ve kârgîr kemerler üzre münakkaş tavanlardır. Ve bu kâ‘aların ferşi serâpâ gûnâ-gûn ruhâm ile döşenmişdir kim gûyâ nakş-ı Erjeng'dir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y119b ·
metinde göster ·
Câmi‘-i Sultân Kayıtbay: Cümleden ma‘mûr [u] âbâdân ve müzeyyen câmi‘dir. Ve sekiz ayak taş nerdübân ile çıkılır fevkânî bir câmi‘-i rûhânîdir. İçinde aslâ sütûnları yokdur, çâr tâklar üzre münakkaş ve zerkeş tavanlı ve câmlı nûr-ı mübîn câmi‘dir. Cânib-i erba‘asında der-i dîvârları serâpâ ebrî yeşim harekânî ve mermer gûnâ-gûn sommâkîdir, biçilmiş mücellâ ve musaykal taşlar kaplıdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y136a ·
metinde göster ·
… e mermer sütûn-ı âlîler üzre tâk-ı Kisrâ'dan nişân verir kemerler üzre münakkaş
tavanlıdır. Ve
hareminin Y 259b ortasında birkaç nahl-i hûrmâ ve bir azîm nâbıka dırahtı var …
Ve kabr-i şerîfinin kıble cânibinde bir kubbe-i azîm zâviyesi var. Ve hareminin cânib-i etrâfında yan soffaları üzre mermer sütûn-ı âlîler üzre tâk-ı Kisrâ'dan nişân verir kemerler üzre münakkaş tavanlıdır. Ve hareminin Y 259b ortasında birkaç nahl-i hûrmâ ve bir azîm nâbıka dırahtı vardır. Ve harem kapusunun cânib-i erba‘ası yekpâre yeşil sommâkî mücellâ taşdır. Ve kapunun kanadı dahi yekpâre yeşil sommâkî mücellâ taşdandır. Aslâ bir diyârda nazîri görülmemiş bir yekpâre bâb-ı mu‘allâ ve atebe-i âlîdir. Cümle seyyâhân-ı cihânbân mâbeyninde meşhûr-ı âfâkdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y259a–Y259b ·
metinde göster ·
Ulu Câmi‘: Cemâ‘at-ı kesîreye mâlikdir. Kırk amûd-ı müntehâ üzre münakkaş
tavandır. Ve
bir minâresi var. Ve câmi‘in üç kapusu var. Ve hareminde iki hûrmâ ağacları var …
Ulu Câmi‘: Cemâ‘at-ı kesîreye mâlikdir. Kırk amûd-ı müntehâ üzre münakkaş tavandır. Ve bir minâresi var. Ve câmi‘in üç kapusu var. Ve hareminde iki hûrmâ ağacları var kim eyâlet-i Mısır'da nazîrleri yokdur, gâyet mücessem ve âlî nahillerdir. Ba‘zı müsin kimesneler nakl etdiler kim bu hûrmâları Fir‘avn'dan evvel Delûke diküp sâyesinde dîvân edermiş, deyü nakl etdiler. Ve çârsû içinde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y283b ·
metinde göster ·
… Ve cümle elli sütûn-ı müntehâlar üzre tâk-ı Kisrâ'dan nişân verir kemerler üzre
tavandır. Ve
sütûhu kireç ile sıvalıdır. Ve üç tabaka bir minâre-i serâmedi. Ve üç kapusu. V …
Câmi‘ü'l-kebîr: şehrin cânib-i şarkîsinde yine şehre muttasıldır, ammâ cemâ‘ati azdır. Tûlen ve arzan ikişer yüz ayak câmi‘-i kebîrdir. Ve cümle elli sütûn-ı müntehâlar üzre tâk-ı Kisrâ'dan nişân verir kemerler üzre tavandır. Ve sütûhu kireç ile sıvalıdır. Ve üç tabaka bir minâre-i serâmedi. Ve üç kapusu. Ve minberinin sağ tarafındaki bucakda çâr-gûşe bir beyâz mermer üzre celî hat ile böyle terkîm olunmuş:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y297a ·
metinde göster ·
câmi‘ içi tûlen ve arzan yüz yigirmişer adımdır. Ve cânib-i erba‘asında cümle b …
Tahtânî ve bir minârelidir. Bir vâcibü's-seyr câmi‘-i atîk-ı zîbâ ve musanna‘ ibret-nümâ imâretdir. Ve derûn-ı câmi‘ cümle yüz otuz iki mermer sütûn üzre tâk-ı pâkleri fevkânîsinde müzehheb nakş-ı bûkalemûn ibret-nümûn münakkaş tavandır. Ve câmi‘ içi tûlen ve arzan yüz yigirmişer adımdır. Ve cânib-i erba‘asında cümle billûr ve necef ve moran altmış dörd câmdır, ammâ etrâfında pençereleri yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y322a ·
metinde göster ·
… e dükkânlar ve tarîk-ı âmdır. Derûn-ı câmi‘de on iki mermer sütûn üzre münakkaş
tavandır. Ve
iki kapusu vardır. İki kapu üzre bu târîh merkûmdur:
el-Hacı Cemâleddîn Ağa câmi‘i: Fevkânîdir. İki tarafdan yigirmişer kademe Y 334a taş nerdübân ile çıkılır câmi‘-i âlîdir. Altı mahzenler ve dükkânlar ve tarîk-ı âmdır. Derûn-ı câmi‘de on iki mermer sütûn üzre münakkaş tavandır. Ve iki kapusu vardır. İki kapu üzre bu târîh merkûmdur:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y333b–Y334a ·
metinde göster ·
… 'z-Zemîn: Tahtânî bir cemâ‘at-ı kesîreye mâlik on iki amelî sütûn üzre münakkaş
tavanlı ve
üç kapulu ve bir alçak minâreli bir küçük câmi‘dir. Ve,
Câmi‘u'z-Zemîn: Tahtânî bir cemâ‘at-ı kesîreye mâlik on iki amelî sütûn üzre münakkaş tavanlı ve üç kapulu ve bir alçak minâreli bir küçük câmi‘dir. Ve,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y334a ·
metinde göster ·
… [A]‘râkî: Beş kademe taş nerdübân ile çıkılır ve on aded sütûnlar üzre münakkaş
tavandır. Ve
minberi ağacdır. Üç kapusu ve bir alçak minâresi var. Haremsiz bir câmi‘dir. A‘ …
Câmi-i [A]‘râkî: Beş kademe taş nerdübân ile çıkılır ve on aded sütûnlar üzre münakkaş tavandır. Ve minberi ağacdır. Üç kapusu ve bir alçak minâresi var. Haremsiz bir câmi‘dir. A‘râkî hazretleri mihrâbın solunda medfûndur, kuddise sırruh. Ve,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y334a ·
metinde göster ·
… da dörd tâk-ı Kisrâ'dan nişân verir kemerler üzre kubbe-i âlîdir. Ammâ münakkaş
tavandır. Ve
câmi‘in ortası açıkdır, bârân-ı rahmet nüzûl etdükde câmi‘in vasatında kuş gözü …
Câmi‘ü'l-Kebîr: Hâce Emînü'd-dîn el-Mu‘înî binâsıdır. Serâpâ kârgîr taş binâlı ve kubbe-i âlîli fevkânî bir câmi‘-i rûşen-âbâddır. İki kapusundan dahi sekizer kademe taş nerdübân ile çıkılır bir câmi‘i Kahkahâ-vâr binâ-yı metîn Cennet-misâl ma‘bed-i kadîmdir. Ve şeb [ü] rûz cemâ‘atdan hâlî değildir. Gûyâ Mısır'da Âdiliyye yolunda Sultân Berkûk câmi‘idir. İçinde aslâ sütûnları yokdur. Cânib-i erba‘asında dörd tâk-ı Kisrâ'dan nişân verir kemerler üzre kubbe-i âlîdir. Ammâ münakkaş tavandır. Ve câmi‘in ortası açıkdır, bârân-ı rahmet nüzûl etdükde câmi‘in vasatında kuş gözü gûnâ-gûn ruhâmlar döşenmişdir kim çeşm-i insân nazar etdükde hîrelenir. Ve cânib-i erba‘asında tâklar altında birer soffa-i azîmi var kim herbiri beşer yüz cemâ‘at alur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y346a ·
metinde göster ·
… h'indir. Tûlen ve arzan yüz seksen kademe ve seksen amûd-ı mermer üzre münakkaş
tavanlı ve
üç tabaka bir minâreli ve iki yan ve bir kıble kapulu câmi‘dir. Sağ yan kapu ke …
Câmi‘ü'l-Kebîr: Sultân Sâlih'indir. Tûlen ve arzan yüz seksen kademe ve seksen amûd-ı mermer üzre münakkaş tavanlı ve üç tabaka bir minâreli ve iki yan ve bir kıble kapulu câmi‘dir. Sağ yan kapu kemeri üzre,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y353a ·
metinde göster ·
… hrâb ve üçü hutbedir. İskelesindeki câmi‘i fevkânîdir. On dörd sütûn üzre levha
tavandır ve
üç kapusu ve bir meksûr u münhedim minâresi. Ve bir hânı ve bir hammâmı ve altı …
Garbiyye'de Mahalletü'l-Kebîr iskelesidir. Garbiyye zabtında sâhil-i Nîl'de bin üç yüz hâneli iltizâm bir şîrîn ü müzeyyen kasabadır. Ammâ zamân-ı kadîmde şehr-i azîm imiş, Câlût kavminin âsâr-ı binâları zâhirdir. Ve yüz elli akçe kazâdır, Mahalle-i Kebîr kadısına arpalık sadaka olunup nâ’ibi hükm edüp senevî beş kîse hâsıl eder. Nâhiye kurâları kırk yedi ma‘mûr u mutî‘ beledleri vardır. şehrinde altı aded mihrâb ve üçü hutbedir. İskelesindeki câmi‘i fevkânîdir. On dörd sütûn üzre levha tavandır ve üç kapusu ve bir meksûr u münhedim minâresi. Ve bir hânı ve bir hammâmı ve altı kahvesi ve elli aded dükkânları var. Ve yedi sebîli ve on iki mektebi ve Nîl kenârında bir teferrücgâh mahkemesi var.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y355b ·
metinde göster ·
Murâd Çorbacı câmi‘i: Sekiz mermer direk üzre bî-nakş
tavandır. Ve
bu câmi‘ içinde evlâd-ı Sahâbe-i kirâmdan Seyyid Abdullâh ibn Hazret-i Zübeyr h …
Murâd Çorbacı câmi‘i: Sekiz mermer direk üzre bî-nakş tavandır. Ve bu câmi‘ içinde evlâd-ı Sahâbe-i kirâmdan Seyyid Abdullâh ibn Hazret-i Zübeyr hazretleri medfûndur. Anıniçün bu câmi‘i binâ olunup ziyâret-i azîmdir kim i‘tikâd-ı tâm ile ziyâret eden murâdına vâsıl olur. Ve,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y356b ·
metinde göster ·
beyâz mermerden bir gûne alçacık minberi vardır, misli bir diyârda yokdur. Ve b …
Câmi‘ü's-Simsâr: On sütûn üzre tavandır. Ve beyâz mermerden bir gûne alçacık minberi vardır, misli bir diyârda yokdur. Ve bir minâresi var, yüz on yedi kademe, ve her kademesi birer arşındır, urûc olunmasında usret çekilir bir serâmed minâredir. Câmi‘in zemîni dahi âlî yere vâki‘ olmağın hakîr bu minâreye çıkup şehre im‘ân-ı nazar ile nigerân etdim. Sevâd-ı mu‘azzam İremezâtü'l-imâd misilli bir şehr-i azîmdir. Ve cümle kırk yedi minâre nümâyândır. Ve uzun çârsû-yı Attârîn içinde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y356b ·
metinde göster ·
… da cümle yüz aded mermer ü sommâkî sütûnlar üzre tâklar fevkında münakkaş levha
tavandır. Ve
hareminin sol köşesinde iki kat kulle misâli bir minâre-i kadîmi var.
Câmi‘ü'l-Kebîr: İbtidâ bânîsi şeyh Ebûbekr-i Tarbahî binâsıdır, kendüler yine câmi‘in sâhasında yatır. Ba‘dehu Melik et-Tâhir tevsî‘ edüp câmi‘-i kebîr olmuşdur. Tûlen ve arzan ikişer yüz ayakdır. Minberi ve mihrâbı tarz-ı kadîmdir. Harem-i kebîrinin Y 357a ortasında bir ağac kubbeli ve cânib-i erba‘ası ağac kafesli bir sebîli var. Câmi‘in enderûn [u] bîrûnunda cümle yüz aded mermer ü sommâkî sütûnlar üzre tâklar fevkında münakkaş levha tavandır. Ve hareminin sol köşesinde iki kat kulle misâli bir minâre-i kadîmi var.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y356b–Y357a ·
metinde göster ·
Eski câmi‘: Cemâ‘at-i kesîreli ve cümleden kebîrdir. Kırk sütûn üzre
tavandır. Ve
üç tabaka bir minâre-i serâmedi var. Gayrı câmi‘leri manzûrumuz olmadı. Yigirmi …
Eski câmi‘: Cemâ‘at-i kesîreli ve cümleden kebîrdir. Kırk sütûn üzre tavandır. Ve üç tabaka bir minâre-i serâmedi var. Gayrı câmi‘leri manzûrumuz olmadı. Yigirmi mektebi ve sekiz hânı ve yedi kahvehânı ve iki yüz dükkânı var, şîrîn kasabadır. Anı temâşâ edüp yine zevrakımıza gelüp süvâr oldukda Nîl ile yine baş yukaru yedi mîl gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y359b ·
metinde göster ·
… harem yeri küşâdedir. Üç kapusu ve bir alçak minâresi ve kemerler üzre münakkaş
tavanlı ve
cümle pençereleri Nîl'e nâzırdır. Mihrâbı bir köşeye münharif vâki‘ olup minber …
Hazret-i Ömer câmi‘i: Zîrâ bu şehri Hazret-i Ömer hilâfetinde Amr ibnü'l-Âs Kıbtî destinden feth edüp Hazret-i Ömer içün bu câmi‘i inşâ edüp ibâdetgâh-ı kadîmdir. Lâkin ferâ‘ineler asrında deyr imiş. Nîl kenârında Y 364b bir âlî sed üzre vâki‘ olmuş bir mesîregâh câmi‘-i rûşendir. Tûlü toksan adımdır, arzı altmış adımdır. Ve derûn-ı câmi‘de cümle amelî ve gayrı mermer sütûn ve pâyeler elli iki adeddir. Ve ortası harem yeri küşâdedir. Üç kapusu ve bir alçak minâresi ve kemerler üzre münakkaş tavanlı ve cümle pençereleri Nîl'e nâzırdır. Mihrâbı bir köşeye münharif vâki‘ olup minberi musanna‘ oyma haşebdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y364a–Y364b ·
metinde göster ·
… n altmışar adımdır. Ve derûn-ı câmi‘de cümle otuz aded küfeke taş sütûnlar üzre
tavandır. Ve
mihrâbı minberi sâdedir. Ve hareminin etrâfında yigirmi iki sütûndur. Ve üç kap …
Yûsuf Beğ câmi‘i: Altı kademe taş nerdübânlı câmi‘dir. Tûlen ve arzan altmışar adımdır. Ve derûn-ı câmi‘de cümle otuz aded küfeke taş sütûnlar üzre tavandır. Ve mihrâbı minberi sâdedir. Ve hareminin etrâfında yigirmi iki sütûndur. Ve üç kapusu ve bir minâresinden gayrı bu şehirde minâre yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y365b ·
metinde göster ·
… l-Hımsî: On sekiz mermer pâyeler üzre tâklardır. Dahi fevkında levhalı münakkaş
tavan ve
iki yan kapu ve iki tabakalı bir minâre-i mevzûnu var. Ve,
Câmi‘ü'l-Hımsî: On sekiz mermer pâyeler üzre tâklardır. Dahi fevkında levhalı münakkaş tavan ve iki yan kapu ve iki tabakalı bir minâre-i mevzûnu var. Ve,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y368b ·
metinde göster ·
es-Sultân Aybeğ et-Türkmânî câmi‘î: Yedi aded kuş gözü sütûn üzre münakkaş
tavanlı ve
minâresi münhedim olmuş câmi‘-i köhnedir. Ammâ minâresinin ortasındaki çam dire …
es-Sultân Aybeğ et-Türkmânî câmi‘î: Yedi aded kuş gözü sütûn üzre münakkaş tavanlı ve minâresi münhedim olmuş câmi‘-i köhnedir. Ammâ minâresinin ortasındaki çam direği mîli üzre minârenin külâhı hâlâ turur, bir acâyib turfa minâredir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y372a ·
metinde göster ·
… le enderûn-ı câmi‘de otuz iki amûd-ı mevzûnlar üzre nakş-ı ibret-âsâr kalemkârî
tavandır. Ve
üç ibret-nümâ mihrâbı ve bir musanna‘ doğrama haşeb minberi kapusu üzre târîhi …
Sultân Muhammed-i Ekrâd câmi‘i: Tûlen ve arzan kırkar adımdır. Ve haremi etrâfındaki sütûnlar ile enderûn-ı câmi‘de otuz iki amûd-ı mevzûnlar üzre nakş-ı ibret-âsâr kalemkârî tavandır. Ve üç ibret-nümâ mihrâbı ve bir musanna‘ doğrama haşeb minberi kapusu üzre târîhi budur:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y372b ·
metinde göster ·
… dımdır. Ve derûn-ı câmi‘de cümle elli iki amelî pâyeler ve mermer sütûnlar üzre
tavandır. Ve
hareminin ortasında bir kökden hâsıl olmuş beş aded hûrmâ dırahtları var kim cü …
Câmi‘ü'l-kebîr: Cemâ‘at-i kesîre ile memlû bir câmi‘-i selâtîn-i atîkdir. şehrin tâ aynü'l-fi‘ilinde vâki‘ olmuş. Câmi‘-i Emîrü'l-mü‘minîn dahi derler, zîrâ Amr ibnü'l-Âs bu şehri feth etdükde bu câmi‘[i] Hazret-i Ömer içün inşâ etmişdir. Tûlen ve arzan altmış germe adımdır. Ve derûn-ı câmi‘de cümle elli iki amelî pâyeler ve mermer sütûnlar üzre tavandır. Ve hareminin ortasında bir kökden hâsıl olmuş beş aded hûrmâ dırahtları var kim cüssedâr eflâke serçeküp ber-karâr nahillerdir, bizzât Hazret-i Amr dikmişdir. Ve mihrâbı sâde ve minberi haşeb-i musanna‘dır. Minberin alemi yerine mermerden bir yeşil boyalı bir ulemâ örfü timsâli komuşlar. Ve minber kapusu üzre târîhi:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y380a ·
metinde göster ·
… miş. Ve derûn-ı câmi‘de on beş mermer sütûnlar üzre kemerleri fevkında münakkaş
tavandır. Ve
hareminin tâ vasatında bir azîm nâbıka dırahtı var, ceviz kadar âbdâr ve dânedâ …
İbâdethâne-i kadîmdir ve gâyet rûhâniyyet vardır. İki kapusu var, biri sağ cânibinde ve biri kıble kapusudur. Ve üç tabaka bir minâresi var. Ve mihrâbı bir bucağa münharif vâki‘ olmuş; gûyâ zamân-ı evvelde kenîse imiş. Ve derûn-ı câmi‘de on beş mermer sütûnlar üzre kemerleri fevkında münakkaş tavandır. Ve hareminin tâ vasatında bir azîm nâbıka dırahtı var, ceviz kadar âbdâr ve dânedâr nâbıka verir, acîb ü garîb vâcibü's-seyr şecere-i tayyibedir. Ve andan,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y450b ·
metinde göster ·
… âlâ tâklar üzre halkârî ve müzehheb ve gûnâ-gûn silu ve lâjüverd ile nakş olmuş
tavandır. Ve
iki cânibinde yan kapuları var. Sol tarafı yan kapusundan on sekiz kademe taş n …
On sekiz sütûn-ı hamrâ üzre kaddi bâlâ tâklar üzre halkârî ve müzehheb ve gûnâ-gûn silu ve lâjüverd ile nakş olmuş tavandır. Ve iki cânibinde yan kapuları var. Sol tarafı yan kapusundan on sekiz kademe taş nerdübân ile çıkılup enilüp bahr-i Yûsuf'dan âbdest alınur. Ve kıble kapusu bahr-i Yûsuf üzre vâki‘ olan cisr üzre kıble kapusudur. Ve hareminde iki hûrmâ dırahtı vardır. Ve bir alçak minâresi var. Sûk-ı kantara-i Kınâvî civârında,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y450b ·
metinde göster ·
