Evsâf-ı Menzil-i kal‘a-i Kara Yalova : Kal‘ası ve şehri
tekür
kral kızı (---)(---) nâm bir krâle binâsıdır. Sene târihinde Osmân Gâzî fermân …
Evsâf-ı Menzil-i kal‘a-i Kara Yalova : Kal‘ası ve şehri tekür kral kızı (---)(---) nâm bir krâle binâsıdır. Sene târihinde Osmân Gâzî fermânıyla Kara Yalvac oğlu feth etmeğile Yal[o]va derler. Feth etmede usret çekmeğile kal‘ası münhedim olup ba‘zı yerlerde eser-i esâsları nümâyândır. Zamân-ı Yıldırım Hân'da Bursa sancağı hükmünde tahrîr olmuşdur. Yüz elli akçe kazadır ve yeniçeri serdâr ve subaşısı vardır. Şehri cümle yedi yüz evdir, serâpâ kiremit örtülü bâğlı ve bâğçeli ma‘mûr hâne-i fukarâlardır. Ve yedi mihrâbdır, çârsû içinde bir minâreli ve kiremit örtülü cemâ‘at-i kesîreye mâlik câmi‘dir. (---)(---) binâsıdır. Bir hammâmı ve üç hânı ve kırk elli dükkânı var. Leb-i deryâdadır, ammâ âb [u] hevâsı sakîl, istemekânı (?), yoğurdlu, bir kasaba-i ma‘mûrdur. Ve meyve-i gûnâ-gûnu gâyet memdûhdur. Bu kasabayı seyr ü temâşâ edüp anda arabalara süvâr olup kıble cânibine 5 sâ‘at gidüp,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 244a ·
metinde göster ·
… o oğlu Aline krala hibe eyleyüp ol kadar ma‘mûr oldu kim Aline kral İslâmbol'da
tekür
sarâyında sâkin olurdu. Kâhice bu Pürgaz'da meştâ edüp eyyâm-ı bahârda Istıranc …
Sebeb-i tesmiyyesi, Rûm lisânı üzre kal‘alara "pirgaz" derler. Ol isim ile müsemmâ bir kal‘a-i zîbâ idi. Sene (---) İdrivne kralı binâ edüp Yanko oğlu Aline krala hibe eyleyüp ol kadar ma‘mûr oldu kim Aline kral İslâmbol'da tekür sarâyında sâkin olurdu. Kâhice bu Pürgaz'da meştâ edüp eyyâm-ı bahârda Istıranca dağına yaylağa çıkardı. Bu Pürgaz böyle bir sevâd-ı mu‘azzam idi. Hâlâ âsâr-ı binâları nümâyândır. Ekseriyyâ bu şehri Selîm Hân-ı Sânî'nin Sokollu Mehemmed Paşa'sı imâr etdükde âsâr-ı binâların münhedim edüp şehr-i Bürgaz'ı imâr etdi. Ammâ ibtidâ fâtihi sene 720 târîhinde Gâzî Hudâvendigâr feth etmede usret çeküp "Bre gâzîler şu Bürgaz'ı feth edüp münhedim edelim" deyüp ba‘de'l-feth esâsından münhedim etmişdir. Câ-be-câ niçe yüz yerde âsâr-ı binâları ma‘lûmdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 107b ·
metinde göster ·
… lıp yine üç kral Edirne'yi "Kuds-i Şerîf vakfıdır" deyü İslâmbol tekürüne verüp
tekür
oğluna Edirne'yi verüp zabt etdirdi. Ammâ Cenâb-ı Bârî kâdirdir. İzâ erâde şey’ …
Ba‘dehû Belgrad'ın Sırf kralı ve Sofya'nın Bulgar kralı ve Filibe'nin Destpot kralları bu Edirne'de Monuka kralın Muhammed dînine tapduğun istimâ‘ edüp yer götürmez küffâr-ı hâksârlar ile Edirne üzre gelüp Kuds-i Şerîf vakfı iken ahîd-şikenlik edüp Edirne'de ceng-i azîm edüp âhiru'l-emr emân ile Edirne'yi istîlâ edüp derûn-ı Edirne'de keşf [u] kerâmet-i Sefer Şâh ile İslâm ile müşerref olan cânlar Gelibolu'ya ve İpsala'da Gâzî Süleymân Paşa'ya 151a gidüp anda kaldılar. Mürted olanlar ve îmâna gelmeyenler Edirne'de kalıp yine üç kral Edirne'yi "Kuds-i Şerîf vakfıdır" deyü İslâmbol tekürüne verüp tekür oğluna Edirne'yi verüp zabt etdirdi. Ammâ Cenâb-ı Bârî kâdirdir. İzâ erâde şey’en heyyi’en esbâbehû.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 150b–151a ·
metinde göster ·
… dâr-ı gâzîyân oldu. Ba‘dehû hicret-i nebeviyyenin iki yüz otuz dokuzunda Alina
Tekür
Malatıyye'ye istîlâ edüp sene-i mezbûrda hulefâ-yı Abbâsiyân'dan Yahyâ b. Alî h …
Ba‘dehû Seyyid Battâl Ca‘fer Gâzî bu şehirde vücûda gelüp dâr-ı gâzîyân oldu. Ba‘dehû hicret-i nebeviyyenin iki yüz otuz dokuzunda Alina Tekür Malatıyye'ye istîlâ edüp sene-i mezbûrda hulefâ-yı Abbâsiyân'dan Yahyâ b. Alî halîfe iken Hüseyin Gâzî hayâtda idi ve oğlu Battâl Ca‘fer Gâzî bile idi. Cümle elli bin askerle yine Malatıyye'yi ceng-i azîm ile feth edüp kal‘asına bir dahi küffâr tama‘ etmesin içün esâsından münhedim etdiler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 192b ·
metinde göster ·
… im niçe kerre yüz bin elvân balıkları çıkar. Bâ-husûs üç vukıyye gelir la‘l-gûn
tekür
balıkları ve kalkan ve kefal ve sazan ve levrek ve uskumru ve fıçıda ve palamıd …
Ve sekiz aded rûzgâr-ı zorkârdan emîn olup her cânibinde âb-ı hayât suları vefret üzredir. Akdeniz mellâhânlarının mâbeynlerinde bu Suda limanı meşhûr olup memdûh olan limanın biri dahi bu Suda limanıdır kim niçe kerre yüz bin elvân balıkları çıkar. Bâ-husûs üç vukıyye gelir la‘l-gûn tekür balıkları ve kalkan ve kefal ve sazan ve levrek ve uskumru ve fıçıda ve palamıd ve alakerde ve ülüfer ve kolyoz balıkları olur kim bir limana mahsûs değildir. İllâ bu Suda limanında olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 285b ·
metinde göster ·
… dânı sahrâsı içre güzer etdiği yerler zâhir ü bâhirdir. İslâmbol kal‘ası içinde
Tekür
sarâyı nâm mahalde Tekür Kral bu karada yelkenlerin açup gelen gemileri görünce …
Ve bir rivâyetde İslâmbol muhâsara olduğu günlerde Ebü'l-feth Sultân Mehemmed Levend çiftliği nâm mahalde iki yüz pâre firkate inşâ edüp Okmeydânı'ndan darı üzre gemiler bâdbânların küşâde kılarak azebistân askeri bu gemileri şâhkulu nâm kapudanın re’yi ile Tershâne bâğçesi kurbunda deryâya endirüp âlât-ı mühimmâtları müheyyâ olup âmâde durdular. Hâlâ ol gemilerin Okmeydânı sahrâsı içre güzer etdiği yerler zâhir ü bâhirdir. İslâmbol kal‘ası içinde Tekür sarâyı nâm mahalde Tekür Kral bu karada yelkenlerin açup gelen gemileri görünce Kostantıniyye'den me’yûs oldular. Zîrâ kitâblarında nücûm kuvveti ile yazmışdı kim;
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y28a ·
metinde göster ·
… tdiği yerler zâhir ü bâhirdir. İslâmbol kal‘ası içinde Tekür sarâyı nâm mahalde
Tekür
Kral bu karada yelkenlerin açup gelen gemileri görünce Kostantıniyye'den me’yûs …
Ve bir rivâyetde İslâmbol muhâsara olduğu günlerde Ebü'l-feth Sultân Mehemmed Levend çiftliği nâm mahalde iki yüz pâre firkate inşâ edüp Okmeydânı'ndan darı üzre gemiler bâdbânların küşâde kılarak azebistân askeri bu gemileri şâhkulu nâm kapudanın re’yi ile Tershâne bâğçesi kurbunda deryâya endirüp âlât-ı mühimmâtları müheyyâ olup âmâde durdular. Hâlâ ol gemilerin Okmeydânı sahrâsı içre güzer etdiği yerler zâhir ü bâhirdir. İslâmbol kal‘ası içinde Tekür sarâyı nâm mahalde Tekür Kral bu karada yelkenlerin açup gelen gemileri görünce Kostantıniyye'den me’yûs oldular. Zîrâ kitâblarında nücûm kuvveti ile yazmışdı kim;
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y28a ·
metinde göster ·
Kral dahi Eğrikapu'da Tekür sarâyında idi. Ve deryâ taraflarında kuş uçmazdı, z …
Ve Tekür Kral dahi Eğrikapu'da Tekür sarâyında idi. Ve deryâ taraflarında kuş uçmazdı, zîrâ bin pâre balyemez toplar Sarâyburnu'nda ve yüz pâre top Kız kulesinde ve beş yüz pâre top Tophâne-i atîk ki hâlâ Galata'da Kireçkapusu derler, onda idi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y28a ·
metinde göster ·
sarâyında idi. Ve deryâ taraflarında kuş uçmazdı, zîrâ bin pâre balyemez toplar …
Ve Tekür Kral dahi Eğrikapu'da Tekür sarâyında idi. Ve deryâ taraflarında kuş uçmazdı, zîrâ bin pâre balyemez toplar Sarâyburnu'nda ve yüz pâre top Kız kulesinde ve beş yüz pâre top Tophâne-i atîk ki hâlâ Galata'da Kireçkapusu derler, onda idi.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y28a ·
metinde göster ·
… ḳoyun ḳırdılar yidi yıllıḳ al şarab içürdiler aluban bunları teküre getürdiler
tekür
taḫt üzerinde oṭurmış-ıdı yüz kāfir için geyinmiş-idi yidi
'izzet ḥörmet eylediler aḳ çadır dikdiler ala ḳalı döşediler aġça ḳoyun ḳırdılar yidi yıllıḳ al şarab içürdiler aluban bunları teküre getürdiler tekür taḫt üzerinde oṭurmış-ıdı yüz kāfir için geyinmiş-idi yidi
aydur bu yigidi anadan ṭoġma ṣoyuŋ ṣoydılar ḳan ṭuralı altunlu ince keten bizin …
elinde hüneri var ise didi tekür aydur bu yigidi anadan ṭoġma ṣoyuŋ ṣoydılar ḳan ṭuralı altunlu ince keten bizini biline ṣardı ḳan ṭuralıyı alup meydana getürdiler
peşiman oldı üç canavar öldürdügi-y-içün bir ḳızçuġazumı aldı gitdi didi ebçin …
gözledi meger ḫanum tekür peşiman oldı üç canavar öldürdügi-y-içün bir ḳızçuġazumı aldı gitdi didi ebçin ḳara ṭonlu gök demürlü altı yüz kāfir seçdi gice gündüz yortdılar nagāhandan yetdiler ḳız ḥażır
… idi aŋa irüben ḳondılar | ol ḳal'anuŋ bir teküri var idi adına arşun oġlı direk
tekür
dirler-idi ol kāfirüŋ altmış arşun ḳāmeti var-ıdı
gün düzmürd ḳal'asına geldi ḳara deŋiz kenarında idi aŋa irüben ḳondılar | ol ḳal'anuŋ bir teküri var idi adına arşun oġlı direk tekür dirler-idi ol kāfirüŋ altmış arşun ḳāmeti var-ıdı
… tı möhkem yay çeker-idi ḳażılık ḳoca ḳal'aya yetdüginleyin cenge başladı pes ol
tekür
ḳal'adan ṭaşra çıḳdı meydana girdi er diledi ḳażılık ḳoca gördüginleyin yil kib …
altmış batman gürz ṣalar-ıdı ḳatı möhkem yay çeker-idi ḳażılık ḳoca ḳal'aya yetdüginleyin cenge başladı pes ol tekür ḳal'adan ṭaşra çıḳdı meydana girdi er diledi ḳażılık ḳoca gördüginleyin yil kibi yetdi
ḳarmalayup żarb itdi süŋüsin çekdi elinden aldı ol altmış batman gürz ile ṭunda …
tuṭam süvri cıdasın ḳoltuḳ ḳısup ol kāfiri ḳarşusından süsem didi süsemedi kāfir tekür ḳarmalayup żarb itdi süŋüsin çekdi elinden aldı ol altmış batman gürz ile ṭundarı | depere ṭutup çaldı
… urdı ol daḫı ḳażılıḳ atın döndürdi ḳayıda döndi ḫanum yigirmi dört sancaḳ bigi
tekür
elinde zebun oldı
ḳarmalayup elinden çomaġın aldı anı daḫı gürz ile urdı ol daḫı ḳażılıḳ atın döndürdi ḳayıda döndi ḫanum yigirmi dört sancaḳ bigi tekür elinde zebun oldı
aydur mere oŋat görüŋ bu gelen begil-ise sizden öŋdin men ḳaçaram didi gözçi gö …
biz ḳaçaruz tekür aydur mere oŋat görüŋ bu gelen begil-ise sizden öŋdin men ḳaçaram didi gözçi gözledi gördi kim at begilüŋ begil üzerinde degül amma bir ḳuş deŋlü oġlandur
gelüp teküre ḫaber virdi aydur at yaraḳ ve ışuḳ begilüŋ begil içinde degül didi
tekür
aydur yüz adam seçilüŋ ṭaraḳa çatladuŋ oġlanı ḳorḳuduŋ oġlan ḳuş yüreklü olur m …
gelüp teküre ḫaber virdi aydur at yaraḳ ve ışuḳ begilüŋ begil içinde degül didi tekür aydur yüz adam seçilüŋ ṭaraḳa çatladuŋ oġlanı ḳorḳuduŋ oġlan ḳuş yüreklü olur meydanı ḳor g ḳaçar
aydur tu yüz kerre altmış kişi bir oġlanı ṭutamaduŋuz didi bu kerre yüz kāfir o …
ṣaġ olanları ḳaçaraḳ teküre geldiler tekür aydur tu yüz kerre altmış kişi bir oġlanı ṭutamaduŋuz didi bu kerre yüz kāfir oġlanuŋ üzerine geldiler ayġır yine oġlanı oyardı gördi kāfirler
… ürdi bu kerre at oġlanuŋ bileginden boşandı ḳaçdı kāfirler yine teküre geldiler
tekür
aydur bu ḳatla üç yüz varuŋ didi kāfirler aydur varmazuz kökümüz keser
atınuŋ çılbırın yine bilegine kiçürdi bu kerre at oġlanuŋ bileginden boşandı ḳaçdı kāfirler yine teküre geldiler tekür aydur bu ḳatla üç yüz varuŋ didi kāfirler aydur varmazuz kökümüz keser
adam ṣaldı kim idügin bilüŋ didi gelenler bildi kim bunlar oġuz erenlerindendür …
içinde bigleri yatdı uyudı tekür adam ṣaldı kim idügin bilüŋ didi gelenler bildi kim bunlar oġuz erenlerindendür gelüp teküre ḫaber virdiler tekür daḫı haman çerisini dirdi bunlaruŋ üzerine geldi
… didi gelenler bildi kim bunlar oġuz erenlerindendür gelüp teküre ḫaber virdiler
tekür
daḫı haman çerisini dirdi bunlaruŋ üzerine geldi
içinde bigleri yatdı uyudı tekür adam ṣaldı kim idügin bilüŋ didi gelenler bildi kim bunlar oġuz erenlerindendür gelüp teküre ḫaber virdiler tekür daḫı haman çerisini dirdi bunlaruŋ üzerine geldi
imiş anuŋ elinden ne ölümüz ne dirimüz ḳurtılur-ımış dinüŋ 'işḳına ol eri ḳuyudan çıḳar didi tekür biglerini cem' eyledi aydur gelüŋ ḳazanı ḳuyudan çıḳaruŋ bizi ögsün oġuzı ṣındursun
çerisin divşürüp meydana geldi çadır tikdürdi kāfir leşkeri ḳazanuŋ üzerine yıġ …
kāfirler ḳazan eyü and içdi diyü sevindiler tekür çerisin divşürüp meydana geldi çadır tikdürdi kāfir leşkeri ḳazanuŋ üzerine yıġıldı ḳazana geyim getürdiler ḳılıç ve süŋü ve çomaḳ ve sāyir
