… ş yüreksizlik ḳılur erdiŋiz tartışur erdiŋiz iş içinde ançası bar taŋrı asanlıḳ
urdı
ol bilgen köŋüllerdekini
43 ançada körkitür saŋa olarnı taŋrı tüşüŋ içinde azḳına eger körkitse olarnı üküş yüreksizlik ḳılur erdiŋiz tartışur erdiŋiz iş içinde ançası bar taŋrı asanlıḳ urdı ol bilgen köŋüllerdekini
… tileyürler sėnde olar baylar tapladılar kim bolsalar ḫilaf ḳılġanlar birle mühr
urdı
taŋrı köŋülleri üze yime olar bilmezler
93 bütünlükin yol üze kim anlar destur tileyürler sėnde olar baylar tapladılar kim bolsalar ḫilaf ḳılġanlar birle mühr urdı taŋrı köŋülleri üze yime olar bilmezler
… ar: sen mü sen yusuf aydı: men yusuf men ve bu meniŋ ḳarındaşım ol çın-oḳ sipas
urdı
taŋrı biziŋ üze ol kim saḳınsa hem serse ol taŋrı zayiʿ ḳılmaz eḍgü işliglerniŋ …
90 aydılar: sen mü sen yusuf aydı: men yusuf men ve bu meniŋ ḳarındaşım ol çın-oḳ sipas urdı taŋrı biziŋ üze ol kim saḳınsa hem serse ol taŋrı zayiʿ ḳılmaz eḍgü işliglerniŋ yanutın
taŋrı bir mesel bir ḳul alınmış erkedmes umas nerse üze kimke kim ruzi ḳılsa-mi …
75 Urdı taŋrı bir mesel bir ḳul alınmış erkedmes umas nerse üze kimke kim ruzi ḳılsa-miz aŋar bizdin körklüg ruzi ol hezine ḳılur andın örtügli yaşru aşḳara nek tüz bolurlar mu ögdi teŋrike yoḳ kim üküşrekleri bilmesler
23 nė körer sen ol kim ḳıldı taŋrısı hevasını ḳışurdı anı taŋrı bilmek üze mühr
urdı
ḳulaḳı üze hem köŋli üze ḳıldı közi üze örtüg köndrür anı yolḳa taŋrıda kiḍin p …
23 nė körer sen ol kim ḳıldı taŋrısı hevasını ḳışurdı anı taŋrı bilmek üze mühr urdı ḳulaḳı üze hem köŋli üze ḳıldı közi üze örtüg köndrür anı yolḳa taŋrıda kiḍin pend alınmaz mu siz
… en Şehzâde Murâd çıkup ibtidâ Bâyezîd'e, andan Şehzâde Süleymân'a birer top ile
urdı
kim Bâyezîd ve Süleymân zîr u zeber olup ikisinin de burnundan kan damladı. Sul …
Andan yine şehzâdeler top oynamağa başlayup Şehzâde Bâyezîd ile Şehzâde Süleymân kovuşarak ve toplaşarak birbirine top urarak gezerken hemân kara servi nâmında bir servi kemîninden Şehzâde Murâd çıkup ibtidâ Bâyezîd'e, andan Şehzâde Süleymân'a birer top ile urdı kim Bâyezîd ve Süleymân zîr u zeber olup ikisinin de burnundan kan damladı. Sultân Ahmed eydür
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 275a ·
metinde göster ·
… Arab Mehemmed'in şâha gamz etdüğüne vâkıf-ı esrâr olup aslâ söyletmeden boynun
urdı
. Hemân Aksak Seyfeddîn-i bî-dîn ve mîr-i alay-ı Amasiyye dedikleri mestâne-i di …
Şehzâde Bâyezîd'i taleb içün der-i devletden elçiler gitdiğidir: Ezîn-cânib Âsitâne-i sa‘âdet'de Süleymân Hân'ın şâh ile Şehzâde Bâyezîd'in hüsn-i ülfet ittihâdın istimâ‘ edüp serbevvâbândan Sinân Beğ nâm bir vecih-i Ebü'l-Me’âlî-misâl hoş-gûy-ı nüktedân [ü] nükte-şinâsı nâme ile şâha gönderüp Bâyezîd'i taleb etdiler. Konya'da Şehzâde Selîm dahi "Elbette benim adüvv-i cânım olan karındaşım Bâyezîd'i gönder, yohsa İrân-zemîn'de ve diyâr-ı Âzerbâycân-ı Ucân'da taşı taş üzre komam" deyü nâmesiyle mîrâhûru Turak Ağa'yı gönderdi. Şâh Tahmâs'a elçiler varup nâmeler kırâ’at olundukça mazmûnu ma‘lûmları olup bir nâme ile Tabut nâm bir ağayı Süleymân Hân'a gönderüp Bâyezîd Hân'ı ricâ eyledi. Ve Şehzâde Selîm'e Seyfeddîn Ağa'sın gönderüp afv olunmasın ricâ eyledi. İki tarafda dahi şâhın ricâsı hayyiz-i kabûlde olmayup tekrâr birer elçi-yi mübrem Sofi Alî Paşa'yı ve kapucubaşı Hasan Ağa'yı şâha gönderdiler ve yine Şehzâde Selîm tarafından Kara Mahmûd Ağa elçi gidüp bî-kıyâs tuhaf hedâyâ ile şâha 78a üç aded elçi kazâ-yı âsumânî gibi varınca şâh-ı gümrâh bildi kim fakîr Bâyezîd'in halâsı mümkin değildir, ammâ câ’iz ki Bâyezîd askeri cânı acımış kavimdir mebâdâ bir el kaldıralar ve İrân-zemînde bir bed-nâmlık edeler deyü Bâyezîd Hân'a sûret-i hakkdan görünüp sizin Rûm bahâdurlarınızdan üç bin yiğit bizim sipah-sâlârımızla Asterâbâd ülkesin urmağa gidüp mâl-i ganâ’imiyle bay olsunlar deyü ricâ etdükde sâde-dil Bâyezîd hiyel ü şeytanatdan ba‘îd cân baş üstine deyüp üç bin nâmdâr yigitleri İsterâbâd urgunculuğuna gönderüp Bâyezîd yedi yüz kadar askerle kaldı ve bir gün Bâyezîd'in nedîmlerinden Kara Mehemmed nâm bir bî-dîn şâhı tenhâ bulup eydür: "Şâhım! Sakın bu Bâyezîd bir hod-bîn ve hûn-hâr sefîhdir. Babasına ve birâder-i mihterine âsî oldu. İrân-zemîne mâlik olmağıçün birkaç nökerine mâl verüp sizi zahmdâr edüp İrân tahtına iclâs etse gerek" deyince şâhın aklı başından gidüp gayri tedârike şurû‘ etdi ve şehzâde Arab Mehemmed'in şâha gamz etdüğüne vâkıf-ı esrâr olup aslâ söyletmeden boynun urdı. Hemân Aksak Seyfeddîn-i bî-dîn ve mîr-i alay-ı Amasiyye dedikleri mestâne-i divâne şehzâdenin Kara Mehemmed'i katl etdüğün görüp bî-huzûr ve kendülere şehzâde rencûr idiklerine vâkıf-ı esrâr olup üç münâfık-ı huddâm doğru şâha varup Bâyezîd'i murâd [u] merâmları üzre geçdiler. Şâh dibelik âteşpâre olup şehzâde-i âzâdeyi alâ tarîki'z-ziyâfe sarâyına da‘vet edüp bir muzlim küncde Şehzâde Bâyezîd'i ve elli aded bahâdır-ı kafâdârlarına cellâd-ı bî-amânlar üşüp şehzâdeyi kayd-bend edüp cümle tevâbi‘ [u] levâhıkın katl ederler ve şehr-i Kazvîn'de binden mütecâviz Bâyezîdîleri şehid ederler. Kuduz Ferhâd nâm bu şecî‘ ve dilîr yetmiş aded kızılbaşa hançer ve kılıç yetiştirdiği müsbitdir. Niçe tevârîhde "Şehzâde Bâyezîd'i şâh huzûrunda sakalın tırâş edüp eynine bir kirli esvâb giydirüp işkence ve îzâ ederek katl etdiler" deyü yazmışlar, ammâ galat tahrîr etmişler. Bu Bâyezîd mâddesiçün âsitâneden altı kerre şâh-ı Acem'e elçiler gidüp cümle elçiler anda mevcûd iken kayd-bend ile Şehzâde Bâyezîd'i ve dörd nefer evlâdlarıyla cümle elçilere teslîm etdiklerin ol asırda Acem diyârında bulunan Vefâlı İsâ Ağa ve Sultân Süleymân rikâbdârı Koz Alî Ağa ve emmimiz Kara Mustafâ alaybeği Elkâs Mirzâ mâddesiyçün Tahmâs Şâh'a gidüp Bâyezîd Hân şehzâde menâkıbın anlardan istimâ‘ etdiğimiz kimesnelerden tahrîr eylemişizdir. Anların nakli üzre Şehzâde Bâyezîd evlâdlarıyla der-i devlete gelirken Şehzâde Selîm ve Rüstem Paşa "İhtimâldir Bâyezîd der-i devlete gelüp cürmü afv olunup Süleymân Hân'ın âhir ömrüdür belki Bâyezîd tâc u taht sâhibi olup bizim hakkımızdan gele" deyü Süleymân Hân'a ibrâm [u] ilhâh edüp ale'l-acele bir elçi dahi gidüp Bâyezîd'e nerede râst gelirsen anda katl eyleyüp kabrini ma‘lûm eyle deyü hatt-ı şerîfler verüp elçi ılgar ile gidüp şehr-i Sivas'da râst gelüp Sivas Paşası Temerrüd Alî Paşa huzûrunda Şehzâde Bâyezîd'i ve büyük oğlu Şehzâde Orhân ile üç oğlun ma‘nûken şehîd edüp bu şehr-i Sivas'ın Paşa kal‘ası şimâlî kapusu önünde defn etdiklerini bilir müsinn âdemler ile kelimât edüp bu hakîr şehzâdeleri dahi ziyâret edüp anınçün şehr-i Sivas ziyâretgâhında tahrîr olunup bir müfîd ü muhtasır kubbesi vardır. Şâhrâh üzre olmağ-ile ziyâretgâh-ı hâs [u] âmmdır. Her sabâh üzerlerinde eczâ-yı şerîfe tilâvet olunur. Ezîn-cânib yine sadede rücû‘ edelim.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS III 77b–78a ·
metinde göster ·
… hi bile kal[k]mak istedikde Altıkulac Monla Mehemmed'in kellesine bir balta ile
urdı
kim henüz hakîr dürüst kalkmamış idim. Monla Mehemmed'in cümle beynisi omzuma v …
Bu Altıkulac kazâ ve kader buludu gibi yanımıza gelüp eydir: "Evliyâ Çelebi, Hân-ı âlîşân, bâğ cağından birkaç kerre kendü mübârek koluyla size işâret etdi. Bilemediniz ve bâğa gelemediniz. Kalk imdi yalnız seni isterler" deyince hakîr kar üstünden "Yâ Allâh" deyüp kalkarken Monla Mehemmed dahi bile kal[k]mak istedikde Altıkulac Monla Mehemmed'in kellesine bir balta ile urdı kim henüz hakîr dürüst kalkmamış idim. Monla Mehemmed'in cümle beynisi omzuma ve çehreme sıçrayup yüzüm gözüm rüsvâ olup cân havliyle bir pertâb ile eyledim kim Amr-ı Ayyâr eyle reftâr edemez.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 11b ·
metinde göster ·
… ḳazanuŋ atınuŋ ayaġına çap çap düşer siŋ siŋ siŋler ḳazan bir tomar ile köpegi
urdı
köpek çekildi geldügi yola gitdi
idem köpek saŋa didi köpek ḳaçan ḫaber virse gerek köpek ḳazanuŋ atınuŋ ayaġına çap çap düşer siŋ siŋ siŋler ḳazan bir tomar ile köpegi urdı köpek çekildi geldügi yola gitdi
ḳızuŋ baġdamasın aldı emçeginden ṭutdı ḳız ḳoçındı bu kez beyrek ḳızuŋ ince biline girdi baġdadı arḫası üzerine yire urdı ḳız aydur yigit pay piçenüŋ ḳızı banu çiçek menem didi
gümbür gümbür ṭavullar çalındı burması altun tuç borılar çalındı ol gün cılasun …
hayḳırdı at ṣaldı ḳarşu vardı ḳılıç urdı gümbür gümbür ṭavullar çalındı burması altun tuç borılar çalındı ol gün cılasun big erenler döne döne ṣavaşdı ol gün ḳara polat öz ḳılıçlar
deve baġırdı bir daḫı urdı deve ayaġı üzerine ṭurımadı yıḳıldı baṣup iki yirden …
deveye bir depme urdı deve baġırdı bir daḫı urdı deve ayaġı üzerine ṭurımadı yıḳıldı baṣup iki yirden boġazladı arḳasından iki ḳayış çıḳardı tekürüŋ öŋine bıraḳdı aydur aḳınçılaruŋ terkisi baġı üzengusi ḳayışı üzilür
deve ayaġı üzerine ṭurımadı yıḳıldı baṣup iki yirden boġazladı arḳasından iki ḳ …
deveye bir depme urdı deve baġırdı bir daḫı urdı deve ayaġı üzerine ṭurımadı yıḳıldı baṣup iki yirden boġazladı arḳasından iki ḳayış çıḳardı tekürüŋ öŋine bıraḳdı aydur aḳınçılaruŋ terkisi baġı üzengusi ḳayışı üzilür
… toz var-ise ve ne yirde ḳarġa ḳuzġun oynar-ise anda isteyelüm didi atına mahmuz
urdı
bir yüksek yire çıḳdı gözledi gördi kim bir derenüŋ içinde toz gah dirilür gah …
ḳarışur toz var-ise ve ne yirde ḳarġa ḳuzġun oynar-ise anda isteyelüm didi atına mahmuz urdı bir yüksek yire çıḳdı gözledi gördi kim bir derenüŋ içinde toz gah dirilür gah ṭaġılur
