Kapudan Hayreddîn Paşa: Vardar Yenicesindendir, cümle ecdâdı; ammâ kendüsi Midilli cezîresi içinde vücûda gelüp velvele-ârâ bir levend bahâdır fetâ kopup Cezâyirâtda niçe livâlara vâlî olup sene 940 kendüye kapudanlık ihsân olunup Akdeniz'de üç bin pâre yelken söndürüp niçe kerre esîr olup ve niçe kerre kılâ‘lar feth etdüği mufassalan başka bir tevârîhdir. Fütûhât-ı Hayreddîn Paşa derler. Âkıbetü'l-emr Âsitâne'de merhûm olup Beşiktaş'da sâhil-i bahr iken kapudan-ı ber olup liman-ı gûrda ilâ-yevmi'n-nüşûr lenger-endâht olup yatır. Fevtine bu mısra‘ târîh düşmüşdür. Târîh:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS I 48b ·
metinde göster ·
cereyân edüp hattâ kal‘adan kayalar içre yer altından üstâd Ferhâdlar yol kesüp …
Ve kal‘anın mağrib tarafı nehr-i Vardar cereyân edüp hattâ kal‘adan kayalar içre yer altından üstâd Ferhâdlar yol kesüp nehr-i Vardar'dan su alınır azîm su kullesi var. Bu taraf gayyâ-misâl uçurum olduğundan aslâ handakı yokdur ve olmak da muhâldir, ammâ kal‘anın maşrık tarafı ve kıble tarafı ve şimâl tarafında kesme kaya handak-ı amîki vardır ve bu tarafda kapu önünde handak üzre haşeb cisri var. Ba‘zı zamân cisri makaralar ile nigehbânlar kaldırup kapu önüne siper ederler ve bu kapunun atebe-i ulyâsı üzre kal‘anın ta‘mîr ü termîmine târîhi budur:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 170a ·
metinde göster ·
Arnavudluk'da Kalkandelen ve İpek'den ve Pirizren şehirleri dağlarından cem‘ ol …
Andan nehr-i kebîr Vardar Arnavudluk'da Kalkandelen ve İpek'den ve Pirizren şehirleri dağlarından cem‘ olup bu Üsküb altından ubûr edüp iner. şehr-i Köpürlü içinden dahi güzer edüp Karaferye kurbunda bir ağaç cisr altından ubûr edüp Selânik kurbunda (---)(---) nâm mahalde Akdeniz'e mahlût olur. (---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)(---)
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 170b ·
metinde göster ·
üzre on dörd göz cisrin dördü harâb olup ta‘mîr ü termîmine târîhdir:
Der-fasl-ı cüsûr-ı azîm-i imâristân: Cümle (---) aded kârgîr binâ cisirlerdir. Cümleden nehr-i Vardar üzre on dörd göz cisrin dördü harâb olup ta‘mîr ü termîmine târîhdir:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 171a ·
metinde göster ·
… 88 târîhinde Gâzî Hudâvendigâr'dır, be-dest-i Timurtaş Paşa feth edüp bu nehr-i
Vardar
üzre bir cisr-i kavî inşâ etmeğile bu şehir ol cisir ismiyle müsemmâ olup şehr- …
Lisân-ı Latin'de bu kal‘anın (---)(---) ndir ve bânîsi Sırf krallarından Destpot Kral'dır, ammâ fâtihi sene 788 târîhinde Gâzî Hudâvendigâr'dır, be-dest-i Timurtaş Paşa feth edüp bu nehr-i Vardar üzre bir cisr-i kavî inşâ etmeğile bu şehir ol cisir ismiyle müsemmâ olup şehr-i Köpürlü derler. Kal‘ası şehirden nısf sâ‘at aşağı ba‘îd bir kûh-ı bülendin zirve-i a‘lâsında bir vîrân küçük kal‘acıkdır, ammâ gâyet sa‘b püşte-i âlî üzredir. Sehel mâl ile amâr olsa bir hısn-ı hasîn ve sedd-i metîn kal‘a olurdu, zîrâ bir tarafda havâlesi yokdur, ammâ şehri beride nehr-i Vardar'ın iki cânibinde yalçın kayalar üzre kat-ender-kat nehre nâzır kârgîr binâ kiremit ve kayagan örtülü ma‘mûr kasabadır kim mezkûr cisir ile beri şehirden karşu kıble tarafındaki bâzârlı tarafına geçilir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 175b ·
metinde göster ·
… ve medrese [ve] mekteb-i tıflânı ve mahkeme dibinde kesîf hammâmı var ve nehr-i
Vardar
üzre dörd göz ağaç köprü başında bir küçük hânı var ve elli mikdârı dükkânları …
Tekye ve medrese [ve] mekteb-i tıflânı ve mahkeme dibinde kesîf hammâmı var ve nehr-i Vardar üzre dörd göz ağaç köprü başında bir küçük hânı var ve elli mikdârı dükkânları var, ammâ her şey bulunur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 175b ·
metinde göster ·
… asatü'l-hâldir ve şehrin kıble cânibi bir azîm sahrâ-yı mahsûldârdır kim nehr-i
Vardar
cereyân etdiği nümâyândır.
Ve bu şehir içre aslâ çamur olmaz, zîrâ bir kumsal pâk zemîne vâki‘ olmuş şehr-i vasatü'l-hâldir ve şehrin kıble cânibi bir azîm sahrâ-yı mahsûldârdır kim nehr-i Vardar cereyân etdiği nümâyândır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 176a ·
metinde göster ·
… biri üzre kat-ender-kat bu körfez deryâsına nâzır hânedânlardır. Garb tarafı tâ
Vardar
Yenicesi'ne varınca on sâ‘atlik yer sahrâya nâzır büyût-ı ra‘nâlardır.
Bir kal‘a-i vâsi‘dir kim leb-i deryâda tûlu üç mîldir. Kara tarafında arzı iki mîl mesâfe-i ba‘îdedir. Şimâl cânibine Hortaç Sultân dağları iç hisâra havâle-i ba‘îdedir kim aslâ top ermez. Ammâ bu kal‘anın iki cânibi karadır ve bir cânib-i cenûbîsi Bahr-i Sefîd'in bir körfezidir kim bu körfez şarkdan garba tûlânîce vâki‘ olup derûn-ı hisârın cümle evleri biri biri üzre kat-ender-kat bu körfez deryâsına nâzır hânedânlardır. Garb tarafı tâ Vardar Yenicesi'ne varınca on sâ‘atlik yer sahrâya nâzır büyût-ı ra‘nâlardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224a ·
metinde göster ·
kullesi tophânesi ki deryâ kenârında kal‘anın bir köşesi burnunda vâki‘ olup ol …
Der-hisâb-ı dâ’iren-mâdâr cirm-i hisâr-ı Selânik: Evvelâ Vardar kullesi tophânesi ki deryâ kenârında kal‘anın bir köşesi burnunda vâki‘ olup ol burundan Vardar tophânesi kapusuna varınca kâmil üç yüz adımdır. Ol kapudan taşra handak kenârınca Vardar kapusu ol dahi üç yüz adımdır. Ve cânib-i garba nâzır bâb-ı kavîdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224a ·
metinde göster ·
… ophânesi ki deryâ kenârında kal‘anın bir köşesi burnunda vâki‘ olup ol burundan
Vardar
tophânesi kapusuna varınca kâmil üç yüz adımdır. Ol kapudan taşra handak kenârı …
Der-hisâb-ı dâ’iren-mâdâr cirm-i hisâr-ı Selânik: Evvelâ Vardar kullesi tophânesi ki deryâ kenârında kal‘anın bir köşesi burnunda vâki‘ olup ol burundan Vardar tophânesi kapusuna varınca kâmil üç yüz adımdır. Ol kapudan taşra handak kenârınca Vardar kapusu ol dahi üç yüz adımdır. Ve cânib-i garba nâzır bâb-ı kavîdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224a ·
metinde göster ·
… hânesi kapusuna varınca kâmil üç yüz adımdır. Ol kapudan taşra handak kenârınca
Vardar
kapusu ol dahi üç yüz adımdır. Ve cânib-i garba nâzır bâb-ı kavîdir.
Der-hisâb-ı dâ’iren-mâdâr cirm-i hisâr-ı Selânik: Evvelâ Vardar kullesi tophânesi ki deryâ kenârında kal‘anın bir köşesi burnunda vâki‘ olup ol burundan Vardar tophânesi kapusuna varınca kâmil üç yüz adımdır. Ol kapudan taşra handak kenârınca Vardar kapusu ol dahi üç yüz adımdır. Ve cânib-i garba nâzır bâb-ı kavîdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224a ·
metinde göster ·
kullesine varınca cânib-i garba meyyâl gidüp kâmil bin adımdır. Bu mahalde kal‘ …
Andan iskele kapusundan taşra çıkup tâ Vardar kullesine varınca cânib-i garba meyyâl gidüp kâmil bin adımdır. Bu mahalde kal‘a-i Selânik'in üç köşesinin adımlaması tamâm olup bu Vardar kal‘ası garba nâzır köşededir, ammâ bu köşeden tâ Kelemerye kal‘ası köşesi burnu cânib-i kıbleye nâzırdır. Ve bu iki köşe arası leb-i deryâda liman tarafıdır. Ve dahi Kelemerye kal‘asından yokuş yukaru cânib-i şimâle Yedikulle'dir ve kara tarafıdır. Ve dahi andan tâ Vardar kal‘ası köşesine varınca baş aşağı cânib-i garba nâzır semtler olup bu taraf dahi berr semtidir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224a ·
metinde göster ·
Andan iskele kapusundan taşra çıkup tâ Vardar kullesine varınca cânib-i garba meyyâl gidüp kâmil bin adımdır. Bu mahalde kal‘a-i Selânik'in üç köşesinin adımlaması tamâm olup bu Vardar kal‘ası garba nâzır köşededir, ammâ bu köşeden tâ Kelemerye kal‘ası köşesi burnu cânib-i kıbleye nâzırdır. Ve bu iki köşe arası leb-i deryâda liman tarafıdır. Ve dahi Kelemerye kal‘asından yokuş yukaru cânib-i şimâle Yedikulle'dir ve kara tarafıdır. Ve dahi andan tâ Vardar kal‘ası köşesine varınca baş aşağı cânib-i garba nâzır semtler olup bu taraf dahi berr semtidir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224a ·
metinde göster ·
… n yokuş yukaru cânib-i şimâle Yedikulle'dir ve kara tarafıdır. Ve dahi andan tâ
Vardar
kal‘ası köşesine varınca baş aşağı cânib-i garba nâzır semtler olup bu taraf da …
Andan iskele kapusundan taşra çıkup tâ Vardar kullesine varınca cânib-i garba meyyâl gidüp kâmil bin adımdır. Bu mahalde kal‘a-i Selânik'in üç köşesinin adımlaması tamâm olup bu Vardar kal‘ası garba nâzır köşededir, ammâ bu köşeden tâ Kelemerye kal‘ası köşesi burnu cânib-i kıbleye nâzırdır. Ve bu iki köşe arası leb-i deryâda liman tarafıdır. Ve dahi Kelemerye kal‘asından yokuş yukaru cânib-i şimâle Yedikulle'dir ve kara tarafıdır. Ve dahi andan tâ Vardar kal‘ası köşesine varınca baş aşağı cânib-i garba nâzır semtler olup bu taraf dahi berr semtidir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224a ·
metinde göster ·
… ğıdır. Evvelâ bir kat bölme hisârı büyük şehir kal‘asıdır. Ve ikinci kat hisârı
Vardar
kal‘asıdır. Ve üçüncü katı Kelemerye ağalığıdır. Ve dördüncü bölmesi Yedikulle …
Ve kal‘a içi cümle altı kat bölme bölme hisârdır. Ve cümle altı aded hisâr dizdârı ağalığıdır. Evvelâ bir kat bölme hisârı büyük şehir kal‘asıdır. Ve ikinci kat hisârı Vardar kal‘asıdır. Ve üçüncü katı Kelemerye ağalığıdır. Ve dördüncü bölmesi Yedikulle kal‘asıdır. Ve beşinci bölmesi Kuşaklı kulle hisârıdır. Ve altıncı kat bölmesi Tophâne kal‘ası ağalığıdır. Bu mezkûr olan altı bölme hisârların birer kapularından mâ‘adâ iki kapu dahi Yedikulle'nin aşağı şehre enecek iki aded demir kapular var ammâ yalın kat kapulardır. Lâkin otuzar arşın bâlâ dîvârları vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224b ·
metinde göster ·
kal‘ası; leb-i deryâya nâzır on iki aded mazgal delikleri sâfî demir kapular il …
Evvelâ kıble tarafı köşesinde Vardar kal‘ası; leb-i deryâya nâzır on iki aded mazgal delikleri sâfî demir kapular ile ârâste ve her mazgalda birer aded âdem sığar şayka toplar ile pîrâste olup on aded balyemez topları dahi ejder-i heft-ser gibi dehânların açup deryâda gezen kâfir gemilerine gıjgırmağa âmâde topların cümlesi limanı korudup arabalar üzre hâzır ve müheyyâ mefret ve serâmed medfa‘lardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 224b ·
metinde göster ·
Yenicesi şehridir. Yine ol tarafda kasaba-i Vodina ile hem-hudûddur. Dahi garb …
Der-beyân-ı müşâ-yı arâzî-i kurâ vü kasabât: Evvelâ cânib-i garba on sâ‘at karîb müşâsında Vardar Yenicesi şehridir. Yine ol tarafda kasaba-i Vodina ile hem-hudûddur. Dahi garb cânibinde Demirhisâr ile bir merhale yerde hudûddeşdir. Yine şimâl tarafında Beşik kasabalarıyla hem-çetdir. Yine şimâle meyyâl bir merhalede Lankada kasabasıyla hem-hâkdir. Yine ol tarafda bir günlük şedd-i rahilde Sidirkapsi kasabası ve {nâhiye-i Aynaroz keşişliği} karîbdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 229b ·
metinde göster ·
İki aded kal‘adır. Biri Tekûr bınarı kal‘asıdır kim şehrin bir ucu anda imiş. Bir kal‘ası hâlâ amâr olan şehir olduğu yerdedir kim ana Verebiye kal‘ası derler. Anıniçün defter-i hâkânîde kal‘a Vardar Yenicesi sahrâ-yı Verebiye derler. Bânîsi Rûm krallarından yine Feylekos evlâdlarından iki bürâder iki kal‘a binâ edüp biri Tekrûr kral ve biri Verebiye kral binâsıdır. Niçe mülûkdan mülûka değüp âhır-ı kâr sene 764 târîhinde Gâzî Hudâvendigâr ümerâlarından Gâzî Evrenos feth edüp pây-ı taht-ı ümerâ etdi. Ve kal‘asın câ-be-câ münhedim etdi kim bir dahi küffâr-ı Rûm tama‘ edüp muhâsara etmeyeler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 230a ·
metinde göster ·
… le mahsûlâtları Gâzî Evrenos'un olup başka iltizâmdır. Ve bu gölün ayağı nehr-i
Vardar
ile nehr-i Söğüdlü mâbeyninde cereyân ederek Selânik'e karîb Akdeniz'e mahlût o …
{Bu gölün dahi cümle mahsûlâtları Gâzî Evrenos'un olup başka iltizâmdır. Ve bu gölün ayağı nehr-i Vardar ile nehr-i Söğüdlü mâbeyninde cereyân ederek Selânik'e karîb Akdeniz'e mahlût olur.}
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 231a ·
metinde göster ·
Yenicesi: Yenice lafzında birkaç şehirler vardır. Evvelâ Zağra Yenicesi ve Kızı …
Evsâf-ı ziyâretgâh-ı Vardar Yenicesi: Yenice lafzında birkaç şehirler vardır. Evvelâ Zağra Yenicesi ve Kızılağaç Yenicesi (---)(---) Ammâ bu Vardar Yenicesi cümleden ma‘mûr u müzeyyen ve ziyâretgâh-ı müstecâbü'd-da‘ve nazargâh-ı kadîmdir. Evvelâ,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 231a ·
metinde göster ·
… ehirler vardır. Evvelâ Zağra Yenicesi ve Kızılağaç Yenicesi (---)(---) Ammâ bu
Vardar
Yenicesi cümleden ma‘mûr u müzeyyen ve ziyâretgâh-ı müstecâbü'd-da‘ve nazargâh- …
Evsâf-ı ziyâretgâh-ı Vardar Yenicesi: Yenice lafzında birkaç şehirler vardır. Evvelâ Zağra Yenicesi ve Kızılağaç Yenicesi (---)(---) Ammâ bu Vardar Yenicesi cümleden ma‘mûr u müzeyyen ve ziyâretgâh-ı müstecâbü'd-da‘ve nazargâh-ı kadîmdir. Evvelâ,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 231a ·
metinde göster ·
… h-ı Papas kasrı: Bu dahi şehir içinde olup cümle sahrâ-yı Karaferye ve sahrâ-yı
Vardar
ayak altında olup cihân-nümâ bir maksûre-i İrem-âbâd-ı temâşâgâh-ı ibret-nümâdı …
Mesîregâh-ı Papas kasrı: Bu dahi şehir içinde olup cümle sahrâ-yı Karaferye ve sahrâ-yı Vardar ayak altında olup cihân-nümâ bir maksûre-i İrem-âbâd-ı temâşâgâh-ı ibret-nümâdır. Ve,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 232b ·
metinde göster ·
… asabâtları seyr [ü] temâşâ etdik. Evvelâ şimâl cânibinde Demirhisâr ve Siroz ve
Vardar
Yenicesi ve Vodina ve Karaferye ve Oştrova ve Serfice ve Alasonya ve Sidirkapsi …
Bunda bir gün ruhbânlar ile sohbetler edüp niçe mûğ-pîçe gılmânlar ile kelimâtlar edüp andan başpapasdan hedâyâlar alup ahşama karîb Bakacak nâm kayaya çıkup bu kayanın etrâfındaki birer ve ikişer ve üçer konak müşâsında olan kılâ‘ u şehir kasabâtları seyr [ü] temâşâ etdik. Evvelâ şimâl cânibinde Demirhisâr ve Siroz ve Vardar Yenicesi ve Vodina ve Karaferye ve Oştrova ve Serfice ve Alasonya ve Sidirkapsi ve Lankada ve Selânik şehirleri cümle nümâyândır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 241a ·
metinde göster ·
… r. Ba‘dehu ol asrın kutbü'l-aktâbı izniyle kendüye Rûmeli hilâfeti ihsân olunup
Vardar
Yenicesi nâm şehirde Gâzî Evrenos türbesine karîb âsitânesinde âşıkân-ı Rûm ile …
Ve yine bu mahalde makâm-ı savma‘a-i Şeyh İlâhî Simavî hazretlerinin maskat-ı re’sleri bu Simav şehridir. Ve bu mahalde sâkin olurlar imiş. Hâne-i pür-envârındaki külbe-i ahzânları hâlâ ziyâretgâh-ı ünâsdır. Kırk sene bu savma‘adâ sâ’imü'n-nehâr ve kâ’imü'l-leyl idi. Hâlâ makâm-ı şerîfleri müşk-i amber ve abîr râyihasından âdemin demâğı mu‘attar olur. Ba‘dehu ol asrın kutbü'l-aktâbı izniyle kendüye Rûmeli hilâfeti ihsân olunup Vardar Yenicesi nâm şehirde Gâzî Evrenos türbesine karîb âsitânesinde âşıkân-ı Rûm ile semâ‘-ı safâda iken sene 861 devr-i âhir olup âhir âhirete intikâl edüp Vardar Yenicesi'nde âsitânesi içre âsûde ulu sultândır. Ve ziyâretgâh-ı hâs [u] âmdır. Kaddesenallâhu bi-sırrıhi'l-azîz.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y23a ·
metinde göster ·
… Rûm ile semâ‘-ı safâda iken sene 861 devr-i âhir olup âhir âhirete intikâl edüp
Vardar
Yenicesi'nde âsitânesi içre âsûde ulu sultândır. Ve ziyâretgâh-ı hâs [u] âmdır. …
Ve yine bu mahalde makâm-ı savma‘a-i Şeyh İlâhî Simavî hazretlerinin maskat-ı re’sleri bu Simav şehridir. Ve bu mahalde sâkin olurlar imiş. Hâne-i pür-envârındaki külbe-i ahzânları hâlâ ziyâretgâh-ı ünâsdır. Kırk sene bu savma‘adâ sâ’imü'n-nehâr ve kâ’imü'l-leyl idi. Hâlâ makâm-ı şerîfleri müşk-i amber ve abîr râyihasından âdemin demâğı mu‘attar olur. Ba‘dehu ol asrın kutbü'l-aktâbı izniyle kendüye Rûmeli hilâfeti ihsân olunup Vardar Yenicesi nâm şehirde Gâzî Evrenos türbesine karîb âsitânesinde âşıkân-ı Rûm ile semâ‘-ı safâda iken sene 861 devr-i âhir olup âhir âhirete intikâl edüp Vardar Yenicesi'nde âsitânesi içre âsûde ulu sultândır. Ve ziyâretgâh-ı hâs [u] âmdır. Kaddesenallâhu bi-sırrıhi'l-azîz.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y23a ·
metinde göster ·
