… âb meydânda bir minâresi kalmış ve bir hammâm ve üç hân ve yedi mekteb-i sıbyân
ve evleri
kiremitli ve tahta örtülü nehr-i Sakarya'dan bir ok menzili ba‘îd imâr olmadadı …
Aslında ismi Genve'dir. İzmit kal‘asın binâ eden İskender'in akrabâlarından Genve nâm kral-i fertûte-avretin koyunları çobanlarıyçün binâ olunmuş bir küçük kal‘adır. Ol kralenin ismiyle müsemmâ Genve'den galat-ı meşhûr Geyve derler. Sene 712 târîhinde Osmân Gâzî fethidir. (---) Sancağı hâkinde yüz elli akçe şerîf kazâ olup nehr-i Sakarya üzre Bâyezîd-i Velî'nin ağreb u garâ’ibden (---) göz cisr-i azîminin hâlâ evkâfıdır. Bu kantara-i ibret-nümâ dahi Devlet-i Âl-i Osmân'da ma‘rûf-ı âfâk bir cisr-i azîmdir. Zamân-ı kadîmde bu Geyve, şehr-i azîm idi. Lâkin Murâd Hân-ı Râbi‘ asrında nehr-i Sakarya tuğyân üzre gelüp bu şehri gark edüp yine imâr oldu. Ammâ deryâda katre ve güneşde zerre kadar imâr olmayup üç yüz hâneli ve bir câmi‘li ve bir câmi‘i harâb meydânda bir minâresi kalmış ve bir hammâm ve üç hân ve yedi mekteb-i sıbyân ve evleri kiremitli ve tahta örtülü nehr-i Sakarya'dan bir ok menzili ba‘îd imâr olmadadır. Ammâ bir kiremitli mu‘azzam hânı var ve hân cenbinde yigirmi kadar dükkânı ve bâğı ve bâğçesi firâvân olduğundan üzüm turşusu ve Sakarya kenarı kavunu meşhûrdur. İki kavunu bir ata yükledirler, gâyet iri ve lezîz kavunu olur. Geyve cisri kenarında sâfî besâtinlerdir. Bu cisrin altından cereyân eden nehr-i Sakarya'nın ibtidâ tulû‘ı (---)(---)(---) dağlarından hurûc edüp andan şehrin bâzârı kurbundan ubûr edüp niçe büldân ve kurâları reyy ederek bu İzmit sancağından geçüp Kocaili sancağında İrva nâm kasabada Karadeniz'e mahlût olur. Bu kasabada sipâh kethüdâyeri ve yeniçeri serdârı ve evkâf mütevellîsi vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS II 369a ·
metinde göster ·
… ubaşı ve bâcdârı ve muhtesibi var, ammâ a‘yânı azdır ve re‘âyâsı Urûm ve Ermeni
ve evleri
sazdır, lâkin müselmân evleri cümle bin üç yüz aded bâğlı ve bâğçeli ekseriyyâ …
Leb-i deryâda (---) sancağı hâkinde (---) tarafından hâkimi ve yüz elli akçe pâyesiyle kadısı ve yeniçeri serdârı ve kethüdâyeri ve subaşı ve bâcdârı ve muhtesibi var, ammâ a‘yânı azdır ve re‘âyâsı Urûm ve Ermeni ve evleri sazdır, lâkin müselmân evleri cümle bin üç yüz aded bâğlı ve bâğçeli ekseriyyâ kiremit örtülü câ-be-câ fevkânî hâneler vardır. Bir câmi‘i ve hânları ve bir kesîf hammâmı vardır, ammâ çârsûsu gâyet azdır, lâkin bâğı ve bâğçesi çokdur. Memdûhâtından Rûm u Arab u Acem'de Lapseki karpuzu meşhûr-ı âfâk bir karpuz-ı ahmer-gûndur kim gûyâ "şarâben tahûr"dur ve üzüm turşusu ve bulaması ve müsellesi ve şırası dahi gâyet şöhre-i şehir olmuşdur. Andan yine cânib-i cenûba leb-i deryâ ile,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 90a ·
metinde göster ·
Ve el vilâyet-i Eflâk harâb u yebâb ve halkı esîr-i kebâb
ve evleri
türâb olup cümle emvâl [ü] erzâkları pâymâl-ı rimâl olup işleri tamâm olunca hi …
Ve el vilâyet-i Eflâk harâb u yebâb ve halkı esîr-i kebâb ve evleri türâb olup cümle emvâl [ü] erzâkları pâymâl-ı rimâl olup işleri tamâm olunca hikmet-i Hudâ on günden sonra nehr-i Tuna'nın buzu sökülüp buz pâreleri hırmen hırmen cereyâna başladı, ammâ bu mahalde Eflâk'ın bir mün‘im boyarı bizim serdârımız Kalga Sultân'a üç yüz tevâbi‘ [ü] levâhık ehl [ü] ıyâliyle gelüp hakîr parmak kaldırdup cümlesin İslâm ile müşerref eylediğimiz bu hakîre mâl-ı ganâ’imden azîz izzetdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 104a ·
metinde göster ·
… şekl-i muhammes seng bi[nâ] bir kal‘a-i ra‘nâcıkdır, ammâ küçükdür. İçinde kulu
ve evleri
ve bir câmi‘-i sagîri ve kifâyet mikdârı cebehânesi ve bir kal‘a kapusu var. Ga …
Kal‘ası nehr-i Drin kenârında yumurta gibi bir yumru topraklı evce münkalib olmuş kûh-ı bâlâ üzre şekl-i muhammes seng bi[nâ] bir kal‘a-i ra‘nâcıkdır, ammâ küçükdür. İçinde kulu ve evleri ve bir câmi‘-i sagîri ve kifâyet mikdârı cebehânesi ve bir kal‘a kapusu var. Gayrı ma‘mûrâtdan bir şey yokdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS V 165b ·
metinde göster ·
… ır bir küçük ağaç kapusu var kim bu kapudan içeri araba giremez, zîrâ sokakları
ve evleri
dardır. Ve cümle yüz aded evleri vardır ve cümle tahta örtülü ve tahta havlılı …
Bu dahi bir kızıl kaya üzre vâsi‘ çemenzâr yerde bir sa‘b ve metîn dolma palanka-i rıhtım ve çatmalı ve şarampavlı kal‘adır. Dâ’iren-mâdâr cirmi kâmil beş yüz adımdır. Cânib-i garba Üstürgon'a nâzır bir küçük ağaç kapusu var kim bu kapudan içeri araba giremez, zîrâ sokakları ve evleri dardır. Ve cümle yüz aded evleri vardır ve cümle tahta örtülü ve tahta havlılı evlerdir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 97b ·
metinde göster ·
… ır. Ammâ nehr-i Özü kenârında gâyet metîn kullelerinde balyemez topları vardır.
Ve evleri
biri biri üzre nehr-i Özü'ye nâzırdır.
{Der-vasf-ı taşra kal‘a}: Taşra kapusu ikidir. Biri Özü kenârında biri kara tarafındadır. Bu kal‘a dîvârı tâ iç kal‘adan yokuş aşağı tâ nehr-i Özü kenârına gelince iki kat dendân-ı bedenli ve mahbûb u mevzûn metîn kulleli iki kat kal‘a dîvârıdır kim taşra handakları kesme kayalardır. Ammâ nehr-i Özü kenârında gâyet metîn kullelerinde balyemez topları vardır. Ve evleri biri biri üzre nehr-i Özü'ye nâzırdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 110b ·
metinde göster ·
… ğay tâ’ifesi re‘âyâları vardır. Bunların dahi yedikleri darı ve geydikleri deri
ve evleri
obadan az kendileri nâsâz bir alay kavm-i Noğay'dır. Ammâ bu kavm-i Noğay'ı Kal …
Ve bu iki pâdişâhın elli bin kadar Noğay tâ’ifesi re‘âyâları vardır. Bunların dahi yedikleri darı ve geydikleri deri ve evleri obadan az kendileri nâsâz bir alay kavm-i Noğay'dır. Ammâ bu kavm-i Noğay'ı Kalmık on yılda bir kerre mâlını talava vurur, ya‘nî yağmâ ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 175b ·
metinde göster ·
… ar(ı) ekmeği az yerler. Ekmek yemezi çokdur. "Yedikleri darı ve geydikleri deri
ve evleri
saz ve kendileri nâsâz" deyü bu kelâmlar darb-ı mesel olmuşdur.
Ve me’kûlât [u] meşrûbâtları at ve deve ve sığırdır. Meşrûbâtları at ve deve südü kımız ve boza ve talkan ve baldır suyudur. Tatarlar(ı) ekmeği az yerler. Ekmek yemezi çokdur. "Yedikleri darı ve geydikleri deri ve evleri saz ve kendileri nâsâz" deyü bu kelâmlar darb-ı mesel olmuşdur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 200a ·
metinde göster ·
… er. Mahsûsan her sene bir erik ağası gelir. Bu kasaba halkı cümle bâğbânlardır.
Ve evleri
birbirlerinden seyrek olup bâğçeler içinde sâkin olurlar, ammâ ne kadar hâne ol …
Hattâ memdûhâtından, Bereketli eriği rub‘-ı meskûnda yokdur. Diyâr-ı Acem'de âlû-yı Buhârâ'dan Mardin encâsından ve mezkûr Derende âlûsundan latîf ve hoşhor ve serî‘u'l-hazmdır. Bir gûne küçük hurde sarı elvân eriğinin hoşâbı olur kim âdemin ciğerin tâzeler. Hattâ Âl-i Osmân'ın içkilârcıbaşıları tarafından bir ağa bu Bereketli'ye gelüp niçe yük erik kurudup her sene pâdişâh-ı âlem-penâha erik götürürler. Mahsûsan her sene bir erik ağası gelir. Bu kasaba halkı cümle bâğbânlardır. Ve evleri birbirlerinden seyrek olup bâğçeler içinde sâkin olurlar, ammâ ne kadar hâne olduğu ma‘lûmum değildir, zîrâ büyûtları tertîb üzre binâ olunmamışdır. Hemân karye-misâl evlerdir. Lâkin câmi‘i ve mesâcidleri ve küçücük hânları ve bir hammâmı ve birkaç dükkânları vardır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 217a ·
metinde göster ·
… müselmânı katl edüp gâyib ederler. Sokakları gâyet dardır ve kesîf ve nâpâkdir.
Ve evleri
gâyet sık ve dıykdır.
Ammâ gûyâ Malta şehridir. Bir müselmân sehel bir tecâvüz etse fi'l-hâl ol müselmânı katl edüp gâyib ederler. Sokakları gâyet dardır ve kesîf ve nâpâkdir. Ve evleri gâyet sık ve dıykdır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 235b ·
metinde göster ·
… ir küçücük kal‘acıkdır kim sâfî yalçın kaya üzredir, ammâ gâyetü'l-gâye sa‘bdır
ve evleri
azdır. Aslâ bâğı ve bâğçesi yokdur, zîrâ adası kâmil üç mîl ihâta eder adacıkdı …
Kal‘ası elli mîl tûlu bir liman-ı azîmin intihâsında Hanya'ya bir bayır aşırı karîb ol bayırlı kaya dibinde deryâ içinde şekl-i müseddes bir sedd-i metîn bir küçücük kal‘acıkdır kim sâfî yalçın kaya üzredir, ammâ gâyetü'l-gâye sa‘bdır ve evleri azdır. Aslâ bâğı ve bâğçesi yokdur, zîrâ adası kâmil üç mîl ihâta eder adacıkdır kim cümle kat-ender-kat dirsek dirsek binâ olunmuş cümle kal‘adır.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 285b ·
metinde göster ·
… er karada donanmadır, herkes var kuvvetlerin bâzûya getirüp hayme ve hargâhları
ve evleri
ve dükkânları ve dam u bâmların bayraklar ve kanâdîller ve gûnâ-gûn temâşâlar i …
"Hak Te‘âlâ pâdişâhımıza ömürler versin, fermân-ı sadrıa‘zam ile sâdır olmuşdur kim yedi gün yedi gece eğer deryâda ve eğer karada donanmadır, herkes var kuvvetlerin bâzûya getirüp hayme ve hargâhları ve evleri ve dükkânları ve dam u bâmların bayraklar ve kanâdîller ve gûnâ-gûn temâşâlar ile ve elvân elvân zer ü zîverler ile şehri bezeyüp herkes sâz u söz ve lu‘b u lehv, ayş u tarab edüp şâdımânlar edeler. Bildim bilmedim ve işitdim işitmedim demeyeler" deyü mükerrer mükerrer tenbîhler olundukda azamet-i Hudâ herkes Kandiye'nin lağım u meteris ve kumbara ve taş belâlarından halâs olduklarının şükrânesine cümle guzât-ı müslimîn kal‘a içinde çârsû-yı bâzârı ve cümle der-i dîvârları ve serâpâ sarâyları eyle müzeyyen etdiler kim Hudâ hakkı gidi Kandiye bâğ-ı İrem olup arûsek-i cihân oldu.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 305a ·
metinde göster ·
… aded kefere deyrleri vardır. Hemân Belgrad şehrinin su aşırı bir mahallesidir.
Ve evleri
cümle su kenârlarında balık dalyanları ile ma‘mûrdur. Lâkin şehir içre cereyân …
Ammâ bu Kuru varoşda hân ve hammâm ve çârsû-yı bâzâr yokdur. Ancak iki aded kefere deyrleri vardır. Hemân Belgrad şehrinin su aşırı bir mahallesidir. Ve evleri cümle su kenârlarında balık dalyanları ile ma‘mûrdur. Lâkin şehir içre cereyân eden nehr-i Osum tuğyân üzre gelse bu Koru varoşun evlerin ve karşu tarafda Belgrad'ın su kenârında olan mesîregâh debbâğ dükkânların ve niçe evlerin şâhnişîn ve maksûre ve kahvehâneler ve derzî dükkânların su gark eder, zîrâ şehr-i Belgrad'ın gâyet ma‘mûr hânedânlarının revzenleri cümle suya nâzır olup ba‘zı zamân imâretlerin su basup geçer ammâ zarar etmez, zîrâ metânet üzre mebnî binâ-yı azîmlerdir. (---)(---)(---)(---)(---)
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 359b ·
metinde göster ·
… leri var. Dizdâr hânesi bundadır, ammâ iç el olmak ile neferâtlarının kendüleri
ve evleri
dahi yokdur. Ancâk kal‘aya mu‘âf [u] müsellem kefereler hidmet ederler.
Ve bu kal‘a içre cümle dörd yüz altmış aded kiremitli bâğsız ve bâğçesiz sehel vâsi‘ce tahtânî ve fevkânî kâr-ı kadîm köhne-binâ hâneleri var. Dizdâr hânesi bundadır, ammâ iç el olmak ile neferâtlarının kendüleri ve evleri dahi yokdur. Ancâk kal‘aya mu‘âf [u] müsellem kefereler hidmet ederler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VIII 365a ·
metinde göster ·
… e dibinde bir âb-ı rakîk çeşmesârı vardır, buz-pâre suyu vardır. Ve iki mescidi
ve evleri
ol kadar müzeyyen değildir.
Ve şehri cümle üç yüz toprak örtülü Etrâk evleridir, ammâ bâğ u bâğçesi gâyet çokdur. Ve bir mahalle ve bir câmi‘i var. Minâresi câmi‘in harem kapusu üzre vâki‘ olmuşdur. Bir alçacık tahta minâredir. Ve bu minâre dibinde bir âb-ı rakîk çeşmesârı vardır, buz-pâre suyu vardır. Ve iki mescidi ve evleri ol kadar müzeyyen değildir.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y28a ·
metinde göster ·
… ülü köydür. Temmûz'da paşa ve kadı ve cümle halkı yaylağa çıkup bir kaç dükkânı
ve evleri
harâb kalur.
Kethudâyeri ve serdârı ve dizdârı yokdur, zîrâ bir mükellef kasaba ve şehir değildir. Ancak bir karye-misâl kırk elli evli saz örtülü köydür. Temmûz'da paşa ve kadı ve cümle halkı yaylağa çıkup bir kaç dükkânı ve evleri harâb kalur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IX Y157b ·
metinde göster ·
ol kadar ma‘mûr değildir. Ve mu‘azzam sarâyları yokdur. Ve fukarâsı çokdur. Ve …
Ve evleri ol kadar ma‘mûr değildir. Ve mu‘azzam sarâyları yokdur. Ve fukarâsı çokdur. Ve hûrmâsı ve bâğçesi azdır. şiddet-i rûzgârda tozu çokdur. Memdûhâtından etmeği ve mâvî bezi meşhûrdur. Ammâ bostânları çokdur ve gâyet mahsûllü zemîni vardır, bir kîle tohumu elli kîle hubûb verir. Baklası firâvân olur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y372b ·
metinde göster ·
dahi haşebdir. Bir câmi‘-i muhtasarı var. Andan kalkup menâzil kat‘ ederek vakt …
Nîl'in cânib-i garbında haşebden kal‘adır ve evleri dahi haşebdir. Bir câmi‘-i muhtasarı var. Andan kalkup menâzil kat‘ ederek vakt-i zuhrda ve ol şiddet-i hârda ve yedinci sâ‘atde,
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS X Y412a ·
metinde göster ·
