bir bî-zevâldir kim rûhullâhdır. Hâşâ biz bu sûretlere tapup ibâdet ideyiz ve b …
"Hâşâ bunlar bize tanrı ola. Allâh seni ve bizi yaradan bir bî-zevâldir kim rûhullâhdır. Hâşâ biz bu sûretlere tapup ibâdet ideyiz ve bunlardan oğul kız ve ni‘met ü devlet-i dünyâ ve ömr isteyeyiz. Ancak peygamberimiz Hazret-i Îsâ ve havâriyyûnların ve sonraki gelen evliyâlarımızın ve sâhibkırânlarımızın ve hayrât sâhibi pâdişâhlarımızın sûretleridir kim görüp ta‘zîm ile hayr du‘â edüp cümleden ziyâde Hazret-i Îsâ Nebî'ye ziyâde ta‘zîm ederiz, zîrâ rûhullâhdır. Bizim dînimizde sûret yazmak câ’izdir, zîrâ papaslarımız vaz‘ [u] nasîhat ederken sizin şeyhleriniz gibi halka hüsn-i ta‘bîr ile anlatmak müşkil olup tasvîrler ile peygamberleri ve evliyâları ve cenneti bu cemâl tarafı sûretiyle yazup anladırız ve cehennemi böyle zebânîler ile ve âteş-i sa‘îr ile ve nâr-ı hamîm ile nakş edüp celâl tarafın yazup papaslarımız halka ‘Korkun Allâh'dan’ deyü va‘z ederken bu sûretleri gösterir. Yohsa bunlara bir ibâdet etmeziz", deyü cevâb etdiler.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 60b ·
metinde göster ·
… itâ kânı olmak ile teşeniş maraz[ı] vardır. Elde kolda ve başda olan bizlerdeki
yaradan
âdem helâk olur. Husûsan cerâhat âdemin eyle cümle tamarları cem‘ olduğu zekeri …
"Bu da ne güzel pâk mezheb ve sünnet ferâ’izler ve ne güzel pâk edebdir, ammâ zekerin bir âdem kesmek bu fenâ mezhebdir. Bu bizim memleketlerimizde bir âdem bir âdemden bir katre kan akıtsa biz ol âdemi katl ederiz. Zîrâ vilâyetimiz şiddet-i şitâ kânı olmak ile teşeniş maraz[ı] vardır. Elde kolda ve başda olan bizlerdeki yaradan âdem helâk olur. Husûsan cerâhat âdemin eyle cümle tamarları cem‘ olduğu zekeri kesesin, elbette teşeniş olmak mukarrerdir. Ne ân ki bir âdem yetmiş seksen ve yüz yaşına gire, ‘Yeni mezhebin sünnetidir sikinizin uçlarını kesün’ deyü tenbîh etsen deli olan bu sünneti kabûl etmez. Ve Allâh'ın emr etdiği teklîflerden müşted bir teklîf-i mâlâ-yutâkdır kim zekerin kesmiş âdemler helâk olması mukarrerdir, hele dahi ma‘sûmlarımızı kesüp sünnet ederek halkı kılındıralım. Ve evvel bahârda emir Allâh'ın ibtidâ ben sünnet olayım, yohsa bu vakt-i şitâda bu 131b bizim vilâyetimize bu sünnet teklîfi el vermez" dedikde Mu‘âz ibn Cebel eydir:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VII 131a–131b ·
metinde göster ·
allah taŋrı görklü ol ögdügüm yüce taŋrı dost oluban meded irsün
görklü sevgülü ḳardaş görklü yaŋal ala iv yanında dikilse gerdek görklü uzunça tenefi görklü oġul görklü ḳamusına beŋzemedi cümle 'ālemleri yaradan allah taŋrı görklü ol ögdügüm yüce taŋrı dost oluban meded irsün
ölüm yoḳdur korḫmaġıl boz atlu ḫıżır maŋa geldi üç kerre yaramı ṣıġadı bu yarad …
oġlan yine aydur ana aġlamaġıl maŋa bu yaradan ölüm yoḳdur korḫmaġıl boz atlu ḫıżır maŋa geldi üç kerre yaramı ṣıġadı bu yaradan saŋa ölüm yoḳdur ṭaġ çiçegi anaŋ südi
… radan ölüm yoḳdur korḫmaġıl boz atlu ḫıżır maŋa geldi üç kerre yaramı ṣıġadı bu
yaradan
saŋa ölüm yoḳdur ṭaġ çiçegi anaŋ südi
oġlan yine aydur ana aġlamaġıl maŋa bu yaradan ölüm yoḳdur korḫmaġıl boz atlu ḫıżır maŋa geldi üç kerre yaramı ṣıġadı bu yaradan saŋa ölüm yoḳdur ṭaġ çiçegi anaŋ südi
… andurayım ṭoḳuzını bir yirine ṣaydurayım urışmadan dögişmeden 'ālemi ṭoldurayım
yaradan
allahdan meded didi ḳoŋur atından yire indi aḳup giden aru ṣudan abdest aldı aġ …
kibi od oluban yandurayım ṭoḳuzını bir yirine ṣaydurayım urışmadan dögişmeden 'ālemi ṭoldurayım yaradan allahdan meded didi ḳoŋur atından yire indi aḳup giden aru ṣudan abdest aldı aġ alnını yire ḳodı
yarın oġuz iline ḫaber vara deve elinde ḳalmış-ıdı ḳız ḳurtardı diyeler mere ḳolça ḳopuzum çaluŋ ögüŋ meni yaradan ḳadir taŋrıya ṣıġındum bir buġradan döneyim-mi inşa'llah bunuŋ daḫı başın keseyim didi
allaha ṣıġındı bī-zaval ma'budı ögdi aydur yücelerden yücesin kimse bilmez niçe …
pes każılıḳ ḳoca oġlı yigenek taze yigitçük yaradan allaha ṣıġındı bī-zaval ma'budı ögdi aydur yücelerden yücesin kimse bilmez niçesin 'aziz taŋrı sen anadan ṭoġmaduŋ sen atadan olmaduŋ kimse rızḳın yimedüŋ
