39 ol taŋrı ḳıldı sizke ḫalifetler yer içinde kim kim tansa anıŋ üze turur kafirlıḳı arturmaz kafırlerḳa küfrlerini iḍileri üskinde meger düşmanlıḳ hem arturmaz kafirlerḳa küfrleri meger ḳor yas
… ıl: nė körer sen ol kim ündeyür sizler taŋrıda aḍın eger tilese maŋar taŋrı ḳor
yas
nek olar açıġlılar mu anıŋ ḳorı yasını azu tilese maŋa soyurḳamaḳ nek olar yanı …
38 eger sorsa sen olarḳa kim törütti köklerni hem yerlerni ayurlar: taŋrı ayġıl: nė körer sen ol kim ündeyür sizler taŋrıda aḍın eger tilese maŋar taŋrı ḳor yas nek olar açıġlılar mu anıŋ ḳorı yasını azu tilese maŋa soyurḳamaḳ nek olar yanıġlılar mu anıŋ soyurḳamaḳını ayġıl: tap turur maŋa taŋrı anıŋ üze köŋül urur köŋül urġanlar
… er taŋrıda aḍın eger tilese maŋar taŋrı ḳor yas nek olar açıġlılar mu anıŋ ḳorı
yasını
azu tilese maŋa soyurḳamaḳ nek olar yanıġlılar mu anıŋ soyurḳamaḳını ayġıl: tap …
38 eger sorsa sen olarḳa kim törütti köklerni hem yerlerni ayurlar: taŋrı ayġıl: nė körer sen ol kim ündeyür sizler taŋrıda aḍın eger tilese maŋar taŋrı ḳor yas nek olar açıġlılar mu anıŋ ḳorı yasını azu tilese maŋa soyurḳamaḳ nek olar yanıġlılar mu anıŋ soyurḳamaḳını ayġıl: tap turur maŋa taŋrı anıŋ üze köŋül urur köŋül urġanlar
ündeyür bizni yana ḳaçan bėrsemiz aŋa eḍgülük bizdin ayġay: anıŋ üçün bėrildim …
49 ḳaçan kim tegse ademiḳa ḳor yas ündeyür bizni yana ḳaçan bėrsemiz aŋa eḍgülük bizdin ayġay: anıŋ üçün bėrildim anı bilmekdin yoḳ ol maŋar sınaġ ançası bar üküşleri bilmezler
… üncü kerre imâr eden Şâh İmâdeddîn hazretlerinin abd-i memlûkü olan Emîr Humâ-i
Yas
inşâ etdirmişdir. Müverrihân-ı Acem "Bu câmi‘e bir şütür bârı altun masrûf olun …
Ve mine'l-acâ’ib ve'l-garâ’ib binâ-yı azîm câmi‘-i Müşebbek, ibret-nümâ-yı kadîm, şehr-i Kazvîn'in eski hisârına karîb bir câmi‘-i kebîrdir. Kıble kapusu bir bâb-ı vâcibü's-seyr bir dervezedir kim vasfında lisân kâsır bir müşebbek bâb olduğundan ol bâb ile müsemmâ câmi‘-i Müşebbek derler. Rûm u Arab u Acem'de bu hakîr böyle bir bâb-ı kebîr ve eyle kâr-ı hurdegîr görmedim. Niçe bin ilm-i hendese üzre gûnâ-gûn hayâl-i pesend tasarrufları vardır ammâ mülûk-ı selef içün bu câmi‘ içre bir maksûresi var kim benî Âdem anı gördükde vâlih ü hayrân kalup dillerle ta‘bîr ve kalemlerle tahrîr olunmaz bir kâh-ı Havernak-ı Gazvîn'dir. Ammâ bu câmi‘-i pür 315a envârın bânîsi şehr-i Gazvîn'in dördüncü kerre imâr eden Şâh İmâdeddîn hazretlerinin abd-i memlûkü olan Emîr Humâ-i Yas inşâ etdirmişdir. Müverrihân-ı Acem "Bu câmi‘e bir şütür bârı altun masrûf olundu." deyü tahrîr etmişler. Hakkâ ki muhakkak mâ-lâ kelâm gitmişdir, ammâ câmi‘ Cennet-i Adn'e dönmüşdür. Lâkin cemâ‘atden garîb kalmışdır ve mihrâb üzere olan kubbe-i kebîri eflâke ser çekmiştir. Cemî‘i kıbâblar her diyârda surâhîce binâ olunmuşdur ammâ bu kubbe-i serâmed top-ı küreh arzı gibi müdevver ve cevfinde ol kadar envâ‘-ı fusûs-ı mukavvim mahkûk-ı gûnâ-gûn sadefkârî var. Ruhâm-ı ibret-nümûn ma‘kûklar ile ma‘kûd kılınmış zî-kıymet taşlar var kim çeşm-i benî Âdem hîrelenir. Bu hakîr bu kadar kesret-i seyâhatde her âsâr-ı binâya im‘ân-ı nazar ile nazar etdiğimde Budin serhaddinde kal‘a-i Estergon'un iç hisârındaki Kızılelma Câmi‘i kubbesi ve biri dahi bu Gazvîn câmi‘i gibi bu arâzî-i edîmde böyle âsâr-ı acîbe ve bunun gibi binâ-yı garîbe görmedim. Hakkâ ki min cihet-i'l-ahseni imâr bu kubbeden âlî bir kubbe-i nüh-tâk-ı tumturak-ı revâk yokdur. Meğer yine bu kubbe-i Gazvîn-i arâk ola. Beyt:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS IV 314b–315a ·
metinde göster ·
… z toplar urup cümlesin kırarım. Baka şu pâdişâh vilâyeti urucuları" deyüp vâfir
yas
yankı eyledi. Biz dahi müşâvere edüp hakîr eyitdim:
"Bu esîrlerinin sebebiyle bunları kâfir gelir basar ve pâdişâh kal‘asına ol sebeb ile zararları dokunur. Kal‘a altından kalksınlar, yohsa nefîr-i âm edüp kal‘adan balyemez toplar urup cümlesin kırarım. Baka şu pâdişâh vilâyeti urucuları" deyüp vâfir yas yankı eyledi. Biz dahi müşâvere edüp hakîr eyitdim:
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi · EÇS VI 186b ·
metinde göster ·
