Eserler · Karahanlı Türkçesi
DLT’deki Türkçe parçalar
Karahanlı 11. yy.
Düzyazı-Şiir
kısaltma: DLT metin aranabilir
Kaynak yayın
- TEKİN, Talat 1989. XI. Yüzyıl Türk Şiiri, Dįvānu Luġāti’t-Türk’teki Manzum Parçalar, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
251
cümle
2.901
sözcük
1.785
ayrı biçim
1.365
tek geçişli
%76,5 (hapax)
0,711
STTR
standart tür/sözcük
11,6
sözcük / cümle
5,26
harf / sözcük
En sık içerik sözcükleri
- bolup19
- körüp16
- eren15
- ajun13
- tawar12
- tutar12
- erdem11
- ḳara10
- alıp9
- başı9
- kelse9
- kişi9
- tapa9
- bilge8
- kün8
- telim8
- turup8
- tün8
- yaġı8
- öter8
- aġdı7
- bolmas7
- bulıt7
- kelip7
- közüm7
- suwın7
- yeme7
- öḍlek7
- ḳızıl7
- arıġ6
- başın6
- eḍgü6
- keldi6
- köŋlüm6
- tutup6
- çeçek6
- ölüm6
- ḳodı6
- ḳuş6
- alp5
En sık ikili öbekler
tün kün 8altun kümüş 3bolup ol 3kelse ḳalı 3kim tutar 3köŋlüm aŋar 3alplar başın 2anın kiçtimiz 2apaŋ terkenim 2arslanlayu kükrelim 2aydım aŋar 2aydım emdi 2aġdı ḳızıl 2aşın taturġan 2aḳtı aḳın 2bardı eren 2bastı ölüm 2bayraḳ toġdı 2baġrım başın 2başı tıġdı 2begi çertilür 2bilge erig 2bilge kişi 2birip boşuttum 2
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
DLT I, 258
Balçıḳ balıḳ yuġrulurÇıġay yawuz yıġrılurErŋekleri oġrulurOḍġuç bile ewrişür
DLT I, 285
Yılḳı yazın eḍlenürOtlap anın etlenürBegler semüz atlanurSewnüp ögür ısrışur
DLT I, 529; III, 178
Senden ḳaçar sundılaçMende tınar ḳarġılaçTatlıġ öter sanduwaçErkek tişi uçraşur
DLT II, 204
Ol ḳar ḳamuġ ḳışın inerAşlıḳ tarıġ anın ünerYawlaḳ yaġı mende tınarSen kelipen (ol) tepreşür
DLT 1, 96
Yay yarupan ergüziAḳtı aḳın munduzıTuġdı yaruḳ yulduzıTıŋla sözüm, külgüsüz
DLT I, 354
Aġdı bulıt kükreyüYaġmur tolı sekriyüḲalıḳ anı ügriyüḲança barır belgüsüz
DLT I, 119
Türlük çeçek yarıldıBarçın yaḍım kerildiUçmaḳ yeri körüldiTumluġ yana kelgüsüz
DLT III, 5
Ḳurt ḳuş ḳamuġ tirildiErkek tişi tirildiÖgür alıp tarıldıYınḳa yana kirgüsüz
DLT I, 73
Etil suwı aḳa tururḲaya tüpi ḳaḳa tururBalıḳ telim baḳa tururKölüŋ taḳı (ol) küşerür
DLT I, 73
Ay ḳopup ewlenüpAḳ bulıt örlenüpBir bir üze üglünüpSaçlıp suwı eŋreşür
DLT III, 194
Yaruḳ yulduz tuġarda odnu kelip baḳar menSatulayu sayraşıp tatlıġ ünün ḳuş öter
DLT II, 290
Buç buç öter semürgükBoġzı üçün meŋlenür
DLT III, 374
Mende bulnur sewinç otı ḳaḍġu atarḲarşı körüp saġdıç anı uçmaḳ atar
DLT III, 240
Ḳorday ḳuġu anda uçup yumġın öterḲuzġun yaŋan sayrap anın üni büter
DLT III, 137
Kölüm ḳomı ḳopsa ḳah tamıġ iterKörse anı bilge kişi sözke büter
DLT I, 424
Tamġa suwı taşra çıḳıp taġıġ öterArtuçlan tegre ünüp tizgin yeter
DLT III, 251
Bolsa kimiŋ altun kümüş irle iterAnda bolup teŋrigerü tapġın öter
DLT I, 468
Oġraḳ eri tıġraḳYimi anıŋ oġlaḳSüti üze saġraḳYiri taḳı aġlaḳ
DLT III, 372
Birdim saŋa ḳalıŋEmdi munı alıŋEmgek meniŋ biliŋUġrar tüŋür barġalı
DLT II, 294
Orḍulanıp yügsek taġıġ oġlaḳ çatarUyġur Tat(t)ın yufġa alıp yumġın satar
DLT III, 167
Seḍremiş ulġun ḳoyaḳSermemiş sütten ḳayaḳ
DLT III, 32
Bışrılur yaḳrı ḳıyaḳToşġurur yoġrı çanaḳ
DLT I, 376
Terken Ḳatun ḳutınġa mendin tegür ḳoşuġAyġıl siziŋ tapuġçı ötnür yaŋı tapuġ
DLT I, 376
Tutçı yaġar bulıtı altun tamar arıġAḳsa anıŋ aḳını ḳandı meniŋ ḳanıġ
DLT I, 407
Urmış ajun busuġın ḳılmış anı balıġEm sem (köŋül) tilenip sizde bulur yaḳıġ
DLT I, 352
Ḳaçan körse anı türkBoḍun aŋar aydaçıMuŋar tegir uluġluḳMunda naru keslinür
DLT II, 133
Yügürdi kewel atÇaḳıldı ḳızıl otKöyürdi ürüt otSaçrap anın örtenür
DLT I, 51
Alġıl öġüt mendin oġul erdem tileBoyda uluġ bilge bolup bilgiŋ ula
DLT I, 129
Kelse kişi atma aŋar örter kül-eBaḳḳıl aŋar edgülükün aġzın küle
DLT III, 25
Teġme iwet ışḳa körüp turġıl eleÇaḳmaḳ çaḳıp iwse ḳalı uḍnur yula
DLT I, 114
Ḳoşnı ḳonum uġışḳa ḳılġıl aŋar aġırlıḳArtut alıp anunġıl eḍgü tawar uġurluḳ
DLT I, 274
Ḳolsa ḳalı uġrapan birgil taḳı azuḳluḳḲarġış ḳılur ümeler yunçıġ körüp ḳonuḳluḳ
DLT II, 316
Kelse üme tüşürgil tınsın anıŋ aruḳluḳArpa saman yaġutġıl bulsın atı yaruḳluḳ
DLT I, 45
Körklüg tonuġ özüŋ-ke tatlıġ aşıġ aḍınḳaTutġıl ḳonuḳ aġırlıḳ yadsun çawıŋ boḍunḳa
DLT II, 249-250
Baḳmas boḍun sewüg-süz yudḳı yuḍı saranḳaḲazġan olıç tüzünlük ḳalsun çawıŋ yarınḳa
DLT III, 221
Birmiş seniŋ (turur) bil yalŋuḳ tapar ḳarınḳaḲalmış tawar adınnıŋ kirse ḳara orunḳa
DLT I, 508
Iştip ata anaŋ-nıŋ sawlarını ḳadırmaNeŋ ḳut bulup küwezlik ḳılnıp yana ḳuturmaDLT III, 11 Ḳoldaş bile yaraşġıl ḳarşıp adın üdürmeBek tut yawaş taḳaġu süwlin yazın ederme
DLT III, 67
Aġruḳ aġır işiŋni adnaḳuġa yüḍürmeAçrup özüŋ öşerip adnaġunı toḍurma
DLT I, 43
öç kek ḳamuġ kişi-niŋ yalŋuḳ üze alım bilEḍgülüküg uġança elgiŋ bile telim ḳıl
DLT III, 43
Külse kişi yüziŋe körklüg yüzin körüngilYawlaḳ küdez tılıŋnı eḍgü sawıġ tilengil