Eserler · Karahanlı Türkçesi
DLT’deki Türkçe parçalar
Karahanlı 11. yy.
Düzyazı-Şiir
kısaltma: DLT metin aranabilir
Kaynak yayın
- TEKİN, Talat 1989. XI. Yüzyıl Türk Şiiri, Dįvānu Luġāti’t-Türk’teki Manzum Parçalar, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
251
cümle
2.901
sözcük
1.785
ayrı biçim
1.365
tek geçişli
%76,5 (hapax)
0,711
STTR
standart tür/sözcük
11,6
sözcük / cümle
5,26
harf / sözcük
En sık içerik sözcükleri
- bolup19
- körüp16
- eren15
- ajun13
- tawar12
- tutar12
- erdem11
- ḳara10
- alıp9
- başı9
- kelse9
- kişi9
- tapa9
- bilge8
- kün8
- telim8
- turup8
- tün8
- yaġı8
- öter8
- aġdı7
- bolmas7
- bulıt7
- kelip7
- közüm7
- suwın7
- yeme7
- öḍlek7
- ḳızıl7
- arıġ6
- başın6
- eḍgü6
- keldi6
- köŋlüm6
- tutup6
- çeçek6
- ölüm6
- ḳodı6
- ḳuş6
- alp5
En sık ikili öbekler
tün kün 8altun kümüş 3bolup ol 3kelse ḳalı 3kim tutar 3köŋlüm aŋar 3alplar başın 2anın kiçtimiz 2apaŋ terkenim 2arslanlayu kükrelim 2aydım aŋar 2aydım emdi 2aġdı ḳızıl 2aşın taturġan 2aḳtı aḳın 2bardı eren 2bastı ölüm 2bayraḳ toġdı 2baġrım başın 2başı tıġdı 2begi çertilür 2bilge erig 2bilge kişi 2birip boşuttum 2
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
DLT III, 233
Kelse ḳalı ḳatıġlıḳ erter teyü seringilÖḍlek işin bilip tur ança aŋar tirengil
DLT III, 360
Bulmış neŋig sewer sen aḳrun aŋar semingilBarmış neŋig saḳınma azraḳ aŋar öküngil
DLT I, 440
Oġlum ögüt alġıl biligsizlik kiterTalḳaŋ kimiŋ bolsa aŋar bekmes ḳatar
DLT I, 467
Bulġaḳ üküş bolsa ḳaçan bilgiŋ yiterYaŋşaḳ telim sayrap anıŋ tamġaḳ ḳatar
DLT III, 440
Oġlum, saŋa ḳodur men erdem ögüt h.umaruBilge erig bulup sen baḳḳıl anıŋ taparu
DLT II, 140
Ögren anıŋ biligin künde aŋar baruḲotḳılıḳın tapınġıl ḳoḍġıl küwez naru
DLT I, 428
Bilge erig eḍgü tutup sözin işitErdemini ögrenipen ışḳa sür-e
DLT III, 155
Bilge eren sawların alġıl ögütEḍgü sawıġ eḍlese özke siŋer
DLT I, 419
Ḳardunı yinçü saḳınmaŋTozġunı mançu sizinmeŋBulmaduḳ neŋ-ke sewinmeŋBilgeler anı yirer
DLT III, 160
Yay körkiŋe inanmaSuwlar üze tayanmaEsizlikig anunmaTılda çıḳar eḍgü söz
DLT I, 93
Kelse ḳalı yarlıġ bolup yunçıġ ümeKeldür anuḳ bolmış aşıġ tutma uma
DLT II, 29
Kiçig bulup yaġını yirgü emesEḍgermeḍip ḳoḍsa anı ilni ḳunar
DLT III, 271
Yaġıŋ tapa titrü baḳıp bögdeŋ bileUġrap ḳalı kelse saŋa ḳarşı süle
DLT III, 422
Ḳorkma aŋar utru turup tegre yöreḲopsa anıŋ alpaġutın andan yar-a
DLT I, 252
Erdem tile ögrenipen bolma küwezErdem-sizin ögünse eŋmegüde eŋer
DLT I, 64
Uluġ-luḳuġ bulsa sen eḍgü ḳılınBolġıl kişi begler ḳatınyah.şı ulan
DLT I, 82
Ḳışḳa itin kelse ḳalı ḳutluġ yayTün kün keçe alknur öḍlek bile ây
DLT I, 320
Ḳut(ıġ) ḳuwıġ birse idim ḳulıŋaKünde işi yügsepen yoḳ (k) ar aġar
DLT I, 389
öġür sürüg ḳoy tiwi yundı bileYumurlayu erkenin sütin saġar
DLT II, 153
Sewinmegil yund ögür aḍġır anınAltun kümüş bulnapan aġı tawar
DLT III, 61
Tawar yıġıp suw aḳın indi saḳınḲorum kipi iḍisin ḳodı yuwar
DLT III, 385
Yaġı erür yalŋuḳuŋ neŋi tawarBilig eri yaġısın nelik semer
DLT II, 263
İltip tarıġ ḳoḍmadı sıçġan taḳı sıḳırḳanKizlep nelük küter sen emdi anı ḳısırḳan
DLT III, 172
Ḳoḍġıl maŋa aḳılıḳ bolsun maŋa ayaġaIdġıl meni toḳışḳa yöwgil maŋa ulaġa
DLT I, 417
Ḳoldaçı-ḳa miŋ yaġaḳBarça bile ayruḳ tayaḳ
DLT I, 88
Erdi oza erenler erdem begi bilig taġAydı üküş öġütler köŋlüm bolur aŋar saġ
DLT III, 158; I, 207
Tegür meniŋ sawımnı bilge-leke ayTınur ḳalı atatsâ ḳısraḳ sıpı tay
DLT I, 211
Ḳulaḳ eşitse köŋül bilirKöz körse üḍig kelir
DLT III, 46
Üs es körüp yügsek ḳalıḳ ḳodı çoḳarBilge kişi ögüt birip tawraḳ uḳar
DLT I, 425
Ḳarġa ḳalı bilse muŋın ol buz soḳarAwçı yaşıp tuzaḳ tapa meŋke yaḳar
DLT I, 362
Tawar kimiŋ üklise beglik aŋar kergeyürTawarsızın ḳalıp beg erensizin emgeyür
DLT III, 238
Köŋül kimiŋ bolsa ḳalı yoḳ çıġayḲılsa küçün bolmas anı toḳ bay
DLT II, 228
Közüm yaşı sawrulup ḳoḍı aḳarBilnip ajun emgekin tükel uḳar
DLT I, 420
Emgek-sizin turġu yoḳ munda tamuEḍgülüküg körmeḍip ajun çıḳar
DLT II, 17
Eren ḳamuġ artadı neŋ-ler uḍuTawar körüp üs-leyü es-ke çoḳar
DLT III, 22
Yaḳın yaġuḳ körmedip neŋni küḍürḲaḍaş tapa ıt kipi ḳıŋru baḳar
DLT I, 504
Neŋin tutar bekleyü özi yimesSaranlıḳın yıġlayu altun yıġar
DLT I, 86
Tawar üçün teŋri(ni) eḍlemeḍipUya ḳadaş oġlını çınla boġar
DLT III, 378
Tuġup taḳı ḳalmadı meŋgü erenAjun küni yulduzı tutçı tuġar
DLT I, 85
Bardı eren ḳonuḳ körüp ḳutḳa saḳarḲaldı yawuz uyuḳ körüp ewni yıḳar