Eserler · Karahanlı Türkçesi
Atebetü’l-Hakâyık
Karahanlı 12.–13. yy.
Şiir
kısaltma: AH metin aranabilir
Kaynak yayın
- ARAT, Reşit Rahmeti 1992. Edib Ahmed B. Mahmud Yükneki Atebetü’lHakayık, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
153
birim
2.758
sözcük
1.460
ayrı biçim
1.059
tek geçişli
%72,5 (hapax)
0,647
STTR
standart tür/sözcük
18,0
sözcük / cümle
4,86
harf / sözcük
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
AH 401–404
‘amėl ḳoḍdı ‘alim vė zahid vėra‘ ‘arif raḳs çıḳarıp iter ḫoş sėma‘ bida‘tın yıġıġlı kişi ḳalmadı anın künde arta turun bu bida‘
AH 405–408
ḳanı ėmr-ü ma‘ruf ḳılur ėdgü er ḳanı kendü eḍgü kişi turġu yir yirer sen zamanaŋnı ḫalḳın ḳoḍup zamanaŋnı yirme kişisini yir
AH 409–412
kim ol yüzçi erse kişi yigi ol kerek erse yiglik yorı yüzçi bol kim ol yolluġ erse anıŋ yolı yoḳ kim ol yolsuz erse aŋar kiŋrü yol
AH 413–416
aya artaḳ işlig sevinçin salın seniŋ ruzgarıŋ bu köŋülçe ḳılın tilekçe tiril inç fariġ ḳaḍġusuz ne yirke yıġar baz sini ne tilin
AH 417–420
uvut yitti yindip bulunmaz yıḍı halal yigli ḳanı körünmez boḍı halal kendü ḳayda bu kün ḳanı kim haramnı yiyürde haram tip yidi
AH 421–424
boḍun mallıġ erke urup yüzlerin tözü ḳul ḳılurlar azad özlerin kim ol malsız erse ol erni körüp yüz evrüp keçerler yumup közlerin
AH 425–428
aya malḳa suḳ er yaḳin bil bu mal bu kün ḳaḍġu saḳınç yarın yük vėbal haram erse malıŋ ‘azab ol soŋı hisab ol ėgėr bolsa malıŋ halal
AH 429–432
nelük malḳa munça suḳ ol bu özüŋ köŋülde ġamıŋ ol tiliŋde sözüŋ barur sen bu malıŋ yaġıŋḳa ḳalur uyaḍıp birürler sarınġu bözüŋ
AH 433–436
seniŋ malıŋ ol mal aşındurduḳuŋ saŋa hasrėt ol tek tutup turduḳuŋ bu kün kendü süçüg bu tirmek saŋa açıġ bolġa yarın ḳoḍup barduḳuŋ
AH 437–440
bu ajun mėzesi ḳatıġlıġ mėze izası üküşrek mėzesi aza ‘asėl ḳayda erse bile arısı arı zėhri tatġu ‘asėldin oza
AH 441–444
hünėrlıġḳa ajun vėfasızraḳ ol hünėrsızḳa mundın cėfa azraḳ ol hünėr birle dėvlėt birikmekliki bulunmaz ḳamuġ ḳızda ol ḳızraḳ ol
AH 445–448
ne yazdı ajunḳa bu sahib hünėr negüke bu anı ulaşu ḳınar ḫasislerni kötrüp nėfisni çalıp azu ḳutsuz ajun ḳarıpmu munar
AH 449–452
aya hukmin ajun tapa üggüçi yirip munı birer yana öggüçi uġan hukmi birle kelür kelgen iş anıŋ ėmri birle teger teggüçi
AH 453–456
ajunḳa bu söküş mėlamėt nelik ḳazalar yorıtġan yaratġan mėlik ḳaza birle sançlur aḍaḳḳa tiken ḳaza birle ilnür tuzaḳḳa elik
AH 457–460
ḳamuġ tegdeçi neŋ ḳazadan erür uḳuşsuzlar anı sėbėbdin körür ḳaza birle uçġan ḳalıḳ ḳuşları ḳarıḳa ḳonar hėm ḳafesḳa kirür
AH 461–464
ḳaza kelse yügrük yügürmez urup ḳaza ḳaytarılmaz ḳatıġ ya ḳurup saŋa rėnc aŋa gėnc birigli uġan cėza‘ ḳılma ya rėnc iḍisi tarup
AH 465–468
bitidim kitabnı mėva‘iz mėsėl oḳısa tatır til yimiş teg ‘asėl kim erse bu sözke aḍınlar sözin teŋ ese teŋgedi dürüstḳa bėdėl
AH 469–472
ėdib ahmėd atım ėdėb pėnd sözüm sözüm munda ḳalur barur bu özüm kelür küz keçer yaz barur bu ‘umür tüketür ‘umürni bu yazım küzüm
AH 473–476
anın uş çıḳardım bu türki kitib kerek ḳıl tap ey dost kerek ḳıl itib bitidim bu taŋsuḳ turaf sözlerin ḳalı barsa özüm sözüm ḳalsu tip
AH 477–480
anın uz erür bu kitab bir süzük talulap ketürdüm kemiştim çözük nėvadir süzük az bolur hėzl üküş çuz atlas bolur ḳız uçuzı böz ök
AH 481–484
aya minde kiḍin keligli munı oḳısaŋ du‘ada unıtma mini saŋa hėdye ḳıldım bu taŋsuḳ sözüm maŋa hėdye ḳılsu du‘a tip sini
AH 485–488
( Müellifi Mechûl )toġa körmez erdi ėdibniŋ közi tükedi bu on tört bab içre sözi yaġan bolsa yüklüg özesinde zėr anıŋ tuşı bolġay bu söznüŋ azı
AH 489–492
( Emir Seyfeddin )ėdibler ėdibi fazıllar başı güherdin söz aymış ögün söz bışı uġan rahmėt itsün bu sa‘at aŋa yarın ḳopsa bolsun yaranlar işi
AH 493–494
(Büyük Emir Arslan Hoca Tarhan )ėdibniŋ yiri atı yüknek erür safalıġ ‘acėb yir köŋüller yarur
AH 495–496
atası atı mahmud-ı yükneki ėdib mahmud oġlı yoḳ ol hiç şėki
AH 497–498
kitabınıŋ atı erür ‘atbėtü’l-haḳayıḳ ‘ibaret ‘arabdın usul
AH 499–500
tamamı erür kaşġari til bile ayıtınış ėdib riḳḳat-i dil bile
AH 501–502
ėgėr bilse kaşġar tilin hėr kişi bilür ol ėdibniŋ ne kim aymışı
AH 503–504
kişi tilni bilse bilür ma‘nisin bilür men tise ‘ayb özi bilmesin
AH 505–506
köp ilni körür biz ėdib sözini bile bilmegendin ular özini
AH 507–508
‘ayıbḳa ḳoyuptur ḫalayıḳ ara ġalat ma‘nilerni ayıtmış yana
AH 509–510
sėbėb erdi bu iş bitidük kitab kerek ḳıl icabėt kerek ḳıl ‘itab
AH 511–512
bilip tutsa her kim ėdibniŋ sözin ḫalayıḳ ara ol güzinler özin