İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 48a
Gâzî Hasan Paşa: Yemen ve Habeş'e varup andan Tımışvar'da vâlî oldu.
EÇS I 48a
Solak Ferhâd Paşa: Bağdâd vâlîsi iken anda vefât etdi.
EÇS I 48a
Baltacı Mehemmed Paşa: Bosnavî'dir. Bağdâd'dan ma‘zûl olup Âsitâne'de vefât etdi.
EÇS I 48a
Hurrem Paşa: Bosnavî'dir.
EÇS I 48a
Pîrî Paşa: Âl-i Ramazâniyye'dendir.
EÇS I 48a
Kubâd Paşa: Âl-i Ramazân'dan Pîrî Paşa mezkûrun li-ebin karındaşıdır.
EÇS I 48a
Mûsâ Paşa: Âl-i isfendiyâr'dandır. Erzurûm vâlîsi iken Gürcü keferesi cenginde şehîd oldu.
EÇS I 48a
Hâdım Alî Paşa: Mısır vâlîsi iken merhûm oldu.
EÇS I 48a
Arslan Paşa: Sâbıku'z-zikr Yahyâlı Mehemmed Paşa'nın oğludur. Budin bârûdhânesi bunun binâsıdır. Tata ve Papa kal‘asına küffâr istîlâ etmesi sebebiyle müttehem olup serâperde-i Süleymânî önünde katl olunup şühedâlar zümresine vâsıl oldu.
EÇS I 48a
Ayas Paşa: Vezîr-i a‘zam Koca Sinân Paşa'nın bürâderidir. Harem'de hâsıl olup ba‘dehu katl olundu.
EÇS I 48a
Behrâm Paşa-yı Kadîm: Vâlî-i Bağdâd iken irtişâ ile şöhret bulmuşdu.
EÇS I 48a
Cenâbî Ahmed Paşa: Harem'de hâsıl olup yigirmi yıl Anatolu'da hâkim olup Engürü'de bir hammâm ve bir mevlevîhâne binâ etmişdir.
EÇS I 48a
Ulama Paşa: vilâyet-i Teke'den Acem'e esîr olup ba‘dehu hân oldu. Andan Rûm'a firâr edüp kendüye Lipova sancağı sadaka olup kırk gün muhâsara çeküp bi'z-zarûrî kal‘ayı küffâra verüp amân ile taşra çıkarken "Kırk gün niçün ceng etdin?" deyü {küffâr} şehîd edüp Lipova'da medfûndur.
EÇS I 48a
Yularkısdı Paşa: Harem'den çıkmışdır.
EÇS I 48a
Şemsî Ahmed Paşa: Kızıl Ahmedlü'den Vezîr-i Hâs Mustafâ Paşa'nın bürâderidir. Üç pâdişâha nedîm-i hâs olmuşdur.
EÇS I 48a
Hacı Ahmed Paşa: Bu dahi Kızıl Ahmedlü'dendir.
EÇS I 48a
Dâmâd Hasan Paşa: Süleymân Hân'a dâmâd olup Acem'e firâr eden Şehzâde Bâyezîd içün Acem'e elçilik ile gidüp Şehzâde Bâyezîd'i evlâdları ile alup Sivas kal‘asında ma‘nûkan şehîd edüp Paşa kal‘ası kurbünde defn etdiler. Ziyâret etmişim.
EÇS I 48a
İskender Paşa: Bostâncıbaşılıkdan Anatolu oldu. Andan,
EÇS I 48a
Çerkes İskender Paşa: Diyârbekir'e on beş sene mutasarrıf olup anda merhûm oldu.
EÇS I 48a
Temerrüd Alî Paşa: Bosnavî'dir.
EÇS I 48a
Kara Mustafâ Paşa: Hâsodadan çıkmışdır.
EÇS I 48a
Hızır Paşa: Hızır-misâl Şâm [u] Bağdâd'ı yemiş ve Harem-i muhteremden çıkmış sâhib-i vakâr ve kâni‘-kâr, bekâr [ü] bîkâr âdem idi.
EÇS I 48a
Kara Murâd Paşa. Andan,
EÇS I 48a
Sofu Alî Paşa: Harem'de hâsıl olup Mısır vâlîsi iken Kâhire derdinden kahrile Kâhire'de merhûm oldu.
EÇS I 48a–48b
Husrev Paşa (---) Muzaffer Paşa (---) Gazanfer Paşa 48b
EÇS I 48b
Gülâbî Paşa: Dervîş-nihâd âdem olmağile tekâ‘üd ihtiyâr edüp dâ’imâ pederimiz ile hem-sohbet idiler. Ayasofya câmi‘i evsâfında tahrîr olunan sergüzeşt [ü] serencâm bunlarındır. Evliyâullâh mertebesinde bir halûk ve hulvu'l-kelâm ihtiyâr-ı hümâm kimesne idi.
EÇS I 48b
Ve Mehemmed Hân Paşa: Evlâd-ı Zülkadir'dendir. Şâh İsmâ‘îl'e varup andan yine nâdim olup yine Âl-i Osmân'a gelüp Rûmeli'nde ve Anatolu'da sancağ-ı âlîlere hâkim olup elkâbında cenâb yazılup i‘zâz ederlerdi.
EÇS I 48b
Süleymân Hân'ın kapudanların beyân eder
EÇS I 48b
Evvelâ Kapudan Sinân Paşa: Harem'den tulû‘ edüp gâyet cebbâr idi.
EÇS I 48b
Kapudan Hayreddîn Paşa: Vardar Yenicesindendir, cümle ecdâdı; ammâ kendüsi Midilli cezîresi içinde vücûda gelüp velvele-ârâ bir levend bahâdır fetâ kopup Cezâyirâtda niçe livâlara vâlî olup sene 940 kendüye kapudanlık ihsân olunup Akdeniz'de üç bin pâre yelken söndürüp niçe kerre esîr olup ve niçe kerre kılâ‘lar feth etdüği mufassalan başka bir tevârîhdir. Fütûhât-ı Hayreddîn Paşa derler. Âkıbetü'l-emr Âsitâne'de merhûm olup Beşiktaş'da sâhil-i bahr iken kapudan-ı ber olup liman-ı gûrda ilâ-yevmi'n-nüşûr lenger-endâht olup yatır. Fevtine bu mısra‘ târîh düşmüşdür. Târîh:
EÇS I 48b
Taldı rahmet denizine kapudan.Sene 970
EÇS I 48b
Rahmetullâhi aleyh.
EÇS I 48b
Andan Sâlih Paşa: Kazdağlıdır. Bu dahi Cezâyir paşası olup Hayreddîn Paşa gibi Akdeniz'de bir küffârı gezdirmezdi.
EÇS I 48b
Yahyâ Paşa: Kapudan olup Cezâyir paşası oldu.
EÇS I 48b
Turgud Paşa: Cezâyir paşası iken Malta kal‘ası muhâsarasında top atarken top pârelenüp şehîd olup Malta'nın fethi müyesser olmayup bî-feth avdet olundu.
EÇS I 48b
Mehemmed Paşa ibn Hayreddîn Paşa: Cezâyir paşası olup velvele-ârâ-yı bahr-i Okyûnûs olup İngiltere cezâyirlerin harâb [ü] yebâb ederdi.
EÇS I 48b
Süleymân Hân'ın asrındaki defterdârları ve nişâncıları beyân eder
EÇS I 48b
Evvelâ Defterdâr İskender Çelebi.
EÇS I 48b
Haydar Çelebi: Gelibolu'dandır.
EÇS I 48b
Lütfî Beğ: Harem'den çıkmışdır.