Eserler · Uygurca
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
Uygur 13. yy. (?)
Düzyazı
kısaltma: Mait metin aranabilir
Kaynak yayın
- GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
- TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
- TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
1.251
cümle
21.655
sözcük
6.226
ayrı biçim
3.873
tek geçişli
%62,2 (hapax)
0,592
STTR
standart tür/sözcük
17,3
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
En sık içerik sözcükleri
- inçe220
- yėme179
- ötrü166
- teŋri149
- burkan146
- maytrı116
- bilge113
- tört112
- tümen108
- türlüg108
- sekiz106
- anta98
- edgü97
- ulug95
- üç90
- tŋri89
- amtı83
- mıŋ82
- atlıg75
- ülüş73
- tegimlig71
- bėş69
- antag59
- ulatı57
- alku56
- kılınç55
- toyın53
- teŋrisi47
- tınlıglar47
- örtlüg47
- burḫan46
- tėyür46
- nom45
- ayıg44
- bodiswt44
- namo44
- patar44
- altı43
- saḳınur42
- uluġ40
En sık ikili öbekler
inçe tėp 168tükel bilge 70sekiz tümen 60maytrı burkan 58anta ötrü 52bilge maytrı 52teŋri teŋrisi 45tėp tėyür 44tört mıŋ 41tümen tört 41ayagka tegimlig 33taḳı yėme 33tėp tėdi 32ayaġḳa tegimlig 29örtlüg yalınlıg 26kim yėme 25teŋrisi burkan 24maitri bodiswt 23tėp tėyürler 22amtı bu 21otuzunç ülüş 21ayıg kılınç 19burḫan ḳutın 19ol antag 19
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
Mai.Tek.037.03–08
amtı siz ol sögüt erdnig adruḳ adruḳ itigin itiŋ yaratıŋ hormuzta teŋri yarlıġıŋa vişvaḳrmi teŋri taḳı adın erüş üküş teŋriler birle çambu sögütüg iter yaratır..
Mai.Tek.037.09–10
sntuşiti teŋri inçe tėp tėyür.. muna kün burnı tuġa kelti..
Mai.Tek.037.11–13
ezruaarka -ta ... ötrü h(ormuzta) (teŋri) (inçe) (tėp) tėyür
Mai.Tek.037.14–15
meriçi amtı boisvtnaŋ ögi katun ulug karı işiler birle tegrıḳlep..
Mai.Tek.037.16–20
ornınta turup ol altunlug pariçatr sögüt--ke oḳşatı.. alku sögütlerniŋ begi osuglug butıḳ çubıḳ yap yavışġu hua çeçeklerin tegrik--lemiş çambu sögüt tapa bardı
Mai.Tek.038.01–04
? = yoḳ11 = 5 133 168 yoḳson = 53 128 287 / / / -k y / / t- ... oluŋuz tözün ... kinç kiçig ... yaŋı şastr ...
Mai.Tek.038.05–09
tütrüm teriŋ yörüg--ler taḳı uḳmaz.. siz yine ne üçün bilge baḳşıḳa ... -unça şastrlar yörügin ... -ur siz..
Mai.Tek.038.10–11
ötrü külçire yüz--(in) brhmyu prohid inçe tėp ötünür..
Mai.Tek.038.12–14
kamag yirtinçüde ol antag kişi yalaŋuḳ yoḳ kim munuŋ bilge biligiŋe meŋzetgülüg bolsar..
Mai.Tek.038.15–17
kaltı taglar kanı smir ... yüleşürgeli (bolmaz) bir tü evinin kök kalıḳka oḳşatġalı bolmaz..
Mai.Tek.038.18–24
ud izinteki suvug taluy ögüz suvı--nıŋ yüleşürgeli bolmaz.. erser.. ançulayu yėme mėni osuglug kız kısġa bilge biligligler neŋ biligin tözün maytrınıŋ bilge biligiŋe yüleşürgeli bolmaz..
Mai.Tek.038.25–26
taḳı ne ayıtmış kergek teŋ tavar bolsar taḳı yėme ogrı teŋi bolġay..
Mai.Tek.038.27–29
bu yaġız yėr üzeki kog topraḳ birer evin sanaġalı.. neŋ munuŋ bilge biliginiŋ sanın saḳışın alġalı
Mai.Tek.038.30–34
arka .. -kl / / ... ... belgüsi körü ... - / / e körki inçip ... yėr suvdaḳı tınlıglar..
Mai.Tek.038.35–36
ezrua teŋri teg bilge bilig--lig bolsarlar
Mai.Tek.038.37–41
alku olar munuŋ adaḳınta eŋitgeli yüküngeli tegim erürler ol savag ėşidip şanki çkrvirt ėlig yėti erdnisi kamag çmbudvip uluş--taḳı ėligler begler birle
Mai.Tek.038.42–43
ayagka tegimlig maytrı bodis(a)v(a)tag baḳşı tutar..
Mai.Tek.038.44–46
antada ınaru kün küniŋe bodis(a)v(a)tag kö(rg)eli k(elir) titrü teriŋ nom ėşidür ... (küsüşin) iyin edgü avrış kılur ...
Mai.Tek.038.47–49
(bu) tıltaġın uluş balıḳ bodunı buḳunı adasız tudasız ulug ögrü(nç)ün meŋin erürler....
Mai.Tek.038.50–57
terk vyaḳran ulatı şastrlarıg adırtlayu uḳtaçı baybajıḳi arya--çintri bodis(a)v(a)t kş’i açarı yarat--mış prtyaraḳşiti kşi açarı tohrı tilintin türk tilinçe evirmiş maytrısimit nom bitig--de bodis(a)v(a)tnaŋ belgüsin atlıg bir yėgirminç bölük nom tükedi..
Mai.Tek.038.58
namo but namo d(a)rm namo saŋ
Mai.Tek.039.01–03
[ıḳi yigirminç ülüş][üç yigirminç ülüş][tört yigirminç ülüş] sögüt tüpinte ... (vaj)ırlıg örgün üze o(luru)p burkan kutın bulġay siz
Mai.Tek.039.04–12
anta ötrü ayagka tegimlig bodis(a)v(a)t tebrençsiz et-özin tütrüm teriŋ dyan saḳınç yügerü kılur anı körüp kop yıŋaḳ--(taḳı) (kut) vahşikler ... (ėligin) kavşurup bodi--(svtka) inçe tėp tėyür--(ler) ... (e)tözke olurup ...
Mai.Tek.039.13–14
yėme tebrençsiz ... -z yavalmış yaruḳ yaltrıḳın tegriklep
Mai.Tek.039.15–16
kayu kayu tütrüm teriŋ saḳınç saḳınur (e)rki siz..
Mai.Tek.039.17–19
ol dyan bilge b(ilig-) -iŋizke yükünür-biz.. a(nta) (ö)trü bodis(a)v(a)tnıŋ ... -t a- ... / / ...
Mai.Tek.039.20
arkatört (yigirmi) (ü)lüş on (pata)r.. yüküntiler ...
Mai.Tek.039.21–24
kamag tag iş kat kat- ... ?-lar viçrazan ör--günke yüküntiler.... alku tirig tınlıg ödüş özlüg tınlıglar siziŋe yüküntiler..
Mai.Tek.039.25–30
taḳı yėme bu oḳ kutlug yėr orunta patal atlıg sögüt (er)di.. kim ol sögüt tü(pinte) (olurup) vipaşi bodis(a)v(a)t ... boltı..
Mai.Tek.039.31–33
ol oḳ / - ... atlıg sögüt ... tüpinte olur(tı) ... burkan kutın bultı..
Mai.Tek.039.34
bu (oḳ) yėrde şiriş atlıg sögüt erdi..
Mai.Tek.039.35–37
kim ol sögüt tüpinte olu--(rdı) kraḳasundi bodis(a)v(a)t burkan (kutın) bulu yarlıḳadı..
Mai.Tek.039.38–39
bu oḳ (yėrde) udumbr atlıg sögü(t) (erdi) ... -ınta ...
Mai.Tek.040.01–04
11 = 1c yoḳ? = 46 -ta aġı(rladaçı) tapıgçı.. t(ört) ... yıŋaḳtın oyun ır üni ėşitilür kök kalıḳdın hua çeçek yaġar teŋriler lular eren işiler ayap
Mai.Tek.040.05–07
aġırlap kitumati kentke kir / / - ... üküş yıl ay erdnilig / / / -.. ayamaḳ aġırlamaḳ ünint(e)
Mai.Tek.040.01–04
12 son 45 127tört yigirminç ülüş iki yigirmi p(a)t(a)r ... - / ke balıḳ uluşta yėg ... arıg simek.. kanta ol ... (bilge) biliglig kutlug tınlıg ...
Mai.Tek.040.05–08
ol oḳ kün kitu--(mati balıḳ) uluştaḳı ... iyin evig (barkıg) (koddaçı) toyın bolurlar.. ...
Mai.Tek.040.09–12
sariti bodis(a)v(a)t ... - / glisin tonın itigin ... -in.. kar / / ... -rkı katun ... -ke brhmayu brm(an) şanki ... - / ėlig kanka ...
Mai.Tek.041.01
[bėş yigirminç ülüş7 = 109a ilki tıltag sögüt ünmiş erür
Mai.Tek.041.02–03
ançulayu yėme karımaḳ iglemekniŋ tıltaġı üçüni tugmaḳ tėtir..