İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 58a–58b
Vilâdet-i bâ-sa‘âdetleri sene 953 Cemâziye'l-ulâ'sının beşinci gününde vâkı‘dır kim {târîh-i mevlûdu, "külli sâbit" lafzıdır sene 953. Târîh-i diğer, "külli beşâret hayru'n-neseb" sene 953} cülûs-ı sa‘âdetleri sene 982 Ramazân-ı şerîfinin sekizinci 58b günü yevmü'l-erba‘ada vâkı‘ olmuşdur.
EÇS I 58b
{Târîh-i cülûs-ı Murâd Hân Gâzî,
EÇS I 58b
Pâdişâh-ı âlem oldu gül gibi Sultân Murâd.
EÇS I 58b
Târîh-i kasr-ı Sinân Paşa (---) sene (---),
EÇS I 58b
Kıldı bu kasrı binâ Sultân Murâd.Sene 990.
EÇS I 58b
Târîh-i Kapudan Sinân Paşa güfte-i Sağır Riyâzî Efendi,
EÇS I 58b
Bâ-i bismillâh ile hâtif dedi târîhini,Kapudan oldu Sinân Paşa-yı deryâ-dil yine.Sene (---)}.
EÇS I 58b
Zamân-ı sa‘âdetlerinde olan fütûhatları beyân eder: Lala Kara Mustafâ Paşa'nın Acem'e serdârlığı sene 985.
EÇS I 58b
Muhârebe-i azîm der-sahrâ-yı Çıldır sene 982.
EÇS I 58b
Feth-i kal‘a-i Çıldır ve kal‘a-i Tümek ve kal‘a-i Hırtîz ve kal‘a-i Dâhil ve kal‘a-i Tiflis ve kal‘a-i Şeki ve binâ-i kal‘a-i Ereş ve feth-i kal‘a-i Bâbü'l-ebvâb a‘nî Demirkapu ve feth-i Eyâlet-i Şirvân {târîh-i vilâyet-i Şirvân,
EÇS I 58b
Aldı Sultân Murâd Şirvân'ı. Sene 986},
EÇS I 58b
Özdemirzâde Osmân Paşa'ya verildi. Bu fütûhâtlar cümle sene 986 târîhinde vâkı‘ olmuşdur.
EÇS I 58b
İbtidâ sûr-ı hümâyûn sene 990.
EÇS I 58b
İmâmkulu Hân'ın inhizâmı, sene 991.
EÇS I 58b
Binâ-i kal‘a-i ta‘mîr-i Revân, sene 991.
EÇS I 58b
Feth-i kal‘a-i Gûri ve kal‘a-i Lûri, sene 992.
EÇS I 58b
Şehzâde Mehemmed Hân'ın Ma‘nisa sancağına teveccüh etdikleri sene 991.
EÇS I 58b
Semiz Mehemmed Geray Hân'ın izâle-i vücûdu, sene 992.
EÇS I 58b
Binâ-i kal‘a-i Tebrîz, sene 993.
EÇS I 58b
Feth-i kal‘a-i Gence ve Cığalazâde'nin Bağdâd üzre serdârlığı ve feth-i Despul ve feth-i kal‘a-i Nihâvend, feth-i kal‘a-i Kehredân [Kehrevân]. Cümlesi sene 995 târîhinde feth olmuşdur.
EÇS I 58b
Muhârebe-i azîm Hâdım Ca‘fer Paşa der-kurb-ı Tebrîz sene 997.
EÇS I 58b
Şâh ile sulh olup Şâhzâde rehine geldiği sene 1000.
EÇS I 58b
Feth-i kal‘a-i Bihke ve binâ-yı Yenihisâr-ı küffâr nehr-i Sava sene 1000.
EÇS I 58b
İnhizâm-ı tabur-ı azîm Bosna sene 1000.
EÇS I 58b
Feth-i kal‘a-i Pespirim ve kal‘a-i Polata ve inhizâm-ı asker-i İslâm der-sahrâ-yı Ustolni-Belgrad, kal‘a-i Tata ve kal‘a-i Senmartin feth olup ibtidâ Yanık kal‘ası muhâsara olduğu. Ve bâlâda kal‘alar fethi sene 1002 târîhinde olmuşlardır.
EÇS I 58b
Ammâ Yanık sene 1003 feth oldu.
EÇS I 58b
{Feth-i kal‘a-i Yanık be-dest-i Sinân Paşa:
EÇS I 58b
Adû-yı dîn sınup feth oldu Yanık.Sene 1003.
EÇS I 58b
Târîh-i diğer feth-i Yanık:
EÇS I 58b
Kal‘a-i Yanık'a top atdı Sinân Paşa çün,Dest-gîr oldu ana nusret [u] avn-i Hâlık.Çâr rüknü yoğ olup fethine düşdü târîhNâr-ı kahr ile adû yanup alındı Yanık.Sene 1003}.
EÇS I 58b
Bu fütûhâtlardan mâ‘adâ niçe yüz gazâları olup Âl-i Osmân'ın âb-ı rûyı olup gitdiler. Bizzât bir yere hareket buyurmadan bu kadar fütûhâta muvaffak olup âhirü'l-emr merhûm [u] mağfûrun-leh Sultân Murâd-ı Sâlis terk-i saltanat-ı sûrî etdüği fî Cemâziyelulâ sene 1003 târîhinde civâr-ı rahmete vâsıl oldular. Rahmetullâhi aleyh.
EÇS I 58b
Zikr-i saltanat-ı Sultân Mehemmed Hân ibn Murâd Hântâbe serâhümâ.
EÇS I 58b
Vilâdet-i bâ-sa‘âdetleri Ma‘nisa'da olmuşdur fî sene 976. Hîn-i cülûsda sene 1003 Cemâziyelulâ'sının on altıncı günü yevm-i cum‘a idi.
EÇS I 58b
{Târîh-i Cülûs-ı Mehemmed Hân-ı Sâlis:
EÇS I 58b
Cülûs etdi bu gün Sultân Mehemmed adl ü dâd ile.
EÇS I 58b
Sene 998.
EÇS I 58b
Sûr-ı hümâyûnda hitânının târîhidir:
EÇS I 58b
Mehemmed sünnetine eylen ikrâmŞerî‘at kesdiği parmak ağırmaz.Sene 990.
EÇS I 58b
Târîh-i cülûs-ı Mehemmed Hân-ı Sâlis:
EÇS I 58b
Şeh-i şâhân-ı âlem devleti târîhidir mülhem