Eserler · Uygurca

Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

Uygur 13. yy. (?) Düzyazı kısaltma: Mait metin aranabilir

Kaynak yayın

GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

1.251

cümle

21.655

sözcük

6.226

ayrı biçim

3.873

tek geçişli

%62,2 (hapax)

0,592

STTR

standart tür/sözcük

17,3

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Mai.Tek.048.23–24

ança sav yarlıḳaduḳ--(ta) yėtinçsiz yitiz yaġız yėr tebreyür

Mai.Tek.048.25–27

... ıḳisi birle katıg ... - /.. kök kalıḳ ... (teŋr)i katun(ları) -(i) ... / / / tilür

Mai.Tek.049.01–03

6 ? = 234 277 511 534 yoḳ ... (ço)ġın yalın(ın) ... ... (ev) barkların ... ... biligke ...

Mai.Tek.049.04–05

... / / lıḳlıg boduntı(n) ... kitumati balıḳtın ünüp

Mai.Tek.049.06–08

(supuşpit) yėmişlıḳ tapa ... -ligke teg ... kölüklerin ...

Mai.Tek.049.09–13

toyın bolmaḳ ... burkanka yaḳ(ın) b(aru) (yarlıḳadı) d- ... ayagka tegimlig ... ... sansız tümen kuvr(ag) ... -tın ...

Mai.Tek.049.14–15

arkaaltı (y)igirminç toḳuz ... -i.. krkasunti ...

Mai.Tek.049.16–21

(boşġu)tlug ıḳi / / -.. ... kanaḳamuni bu(rkan) ... ... -i atlıg iki / / - ... ... -r.. kaşip burkannıŋ ... atlıg iki ulug ... şaḳimuni burkan ...

Mai.Tek.049.22–26

motġalyan at--(lıg) ... başaġut tıtsı ... / / / meniŋ bular ... puranı ıḳi ulug tıtsı ... anta ötrü olar / / - ... ... -g aġır ...

Mai.Tek.050.01

arhant bolurlar..

Mai.Tek.050.02–05

taḳı yėme kalmış buyruḳlar yėme üküş ajunlarda üç erdni öglüg kaŋıg tapınmış udunmış üçün burkan körkin itip

Mai.Tek.050.06–08

v(i)rhar yėrin sipirmiş üçün nom ėşidip nom bitig bitimiş üçün ton etük aş içgü buşı bėrmiş üçün

Mai.Tek.050.09–12

... çikin et-özlüg ulug (tegi)mlig arhantlar bolurlar.. anta--da bas(a) ... inçe ėşidür..

Mai.Tek.050.13–16

meniŋ oġullug erdnim burkan kutın bulup nomlug tilgen tevirmiş şanki çaḳr(v)rt ėlig kan başın sekiz tümen tört mıŋ ėligler begler arşidati puranı başlap

Mai.Tek.050.17–21

sekiz tümen tört mıŋ buyruḳlar.. sekiz tümen tört mıŋ bramanlar (a)lku yėgedmek begedmek erk türk (ev) bark (ko)dup ıda(lap) / / / maḳag ... - / k / - ...

Mai.Tek.050.22–28

arkaaltı yigirminç on ötrü maytrı burkan kaŋı brhmayu purohit sekiz tümen tört mıŋ purohit bramanlar birle purohit--ler erkin türkin erdnilig evler--in kodup ıdalap ulug tikin çuġın balıḳ uluşlug bodun buḳun--tın aġır ayag teginü

Mai.Tek.050.29–32

kitumati balıḳ- -tın ünüp supuşpit yėmiş- -lıḳke (bardı) anta ötrü tükel bilge maytrı burkan (inçe) saḳ(ınç) saḳınur..

Mai.Tek.050.33–34

il--kide ertmiş burkanlar m(a)hastma(ç) atlıg sudurug nomladı..

Mai.Tek.050.35–41

kėn kelig--me burkanlar yėme inçe ök nomlayurlar men yėme amtı nomlamışım kerek ötrü sekiz tümen tört mıŋ töpüsintin yaruḳlar ıdıp v(a)jırlıg örgün üze olurup maha--smaç sudurug nomlaġalı köŋül örit(ip) anıŋ ara ... tebreyür

Mai.Tek.050.42

teŋri / - ... ... -d- ... yaruḳ / - ...12 = 14 204 207 526 yoḳ13 = 129 230 319 yoḳ şal çoj- ... ėtser.. yapsar suvasar

Mai.Tek.051.02–05

(y)ürüŋ (to)praḳ toḳısar bedizeser burkan (kö)rkin suvka kigürser yıdın tütsügin tapınsar.. kimbag yapşursar

Mai.Tek.051.06–13

ig agrıglıg kişig sat--agsız tersiz içgü ot öntürüp emleser otasar ayag çilteg--ke tegimlig tınlıglarıg ayagsız dod tolı kılmasar ögüg kaŋıg tapınsar udunsarlar ol edgü kodup teŋri yėrinte tuġarlar et-öz kodup teŋri yėrinte tuġarlar teŋri meŋisin meŋileyürler..

Mai.Tek.051.14–18

kayu üdün maytrı burkan yėrtinçüde belgürser.. teŋri yėrintin kodı ėnip sumani ınal birle tuşup altun öŋlüg altun kırtışlıg arhant (bolurlar)

Mai.Tek.051.19–21

(an)ta ötrü kitumati kent (uluş)taḳı şanki ç(a)ḳr(a)v(a)rt ėlig kannıŋ yaşovati atlıg kunçuy--(lar) (e)rdinisi inçe ėşidür..

Mai.Tek.051.22–27

teŋri teŋri--si maytrı burkan yirtinçüde belgür--mişiŋe şanki ç(a)ḳr(a)v(a)rt ėlig kan yėti erdnisin ıdalap maytrı burkan nomınta toyın bolmış.. ötrü inçe saḳınç saḳınur.. maŋa yėme oḳşatı ermez..

Mai.Tek.051.28–33

kim şanki ç(a)ḳr(a)v(a)rt ėlig kanta öŋi ödrülüp orduta karşıda29) olursar men anın men yėme smnanç bolayın ötrü yaşovati kunçuylar erdnisi sekiz tümen tört mıŋ ç(a)ḳr(a)v(a)rt ėlig kannıŋ kunçuy katun--ların oḳıp inçe tėp yarlıḳayur..

Mai.Tek.051.34–36

inçearkaaltı yigirminç tört yigirmi uḳuŋlar sizler tözünlerim ayag--ka tegimlig maytrı bodis(a)v(a)t burk(an) kutın bulmış..

Mai.Tek.051.37–38

ol oġurka şanki ç(a)ḳr(a)v(a)rt ėlig kan bizni kodup ıdalap toyın boltı..

Mai.Tek.051.39–43

men yėme ėlig kan ordusın- -ta ordu karşı kodup şmnanç bolur-men siz--ler yėme et-öz- -üŋüzlerke edgülükin körü iş işleŋler.. katun--lar inçe tėp tėrler..

Mai.Tek.051.44–54

biz yėme siz--nide ödrüüp öŋi munta kalmaz biz sizni birle şmnanç bolur-biz ötrü yaşovati katun linhua çeçek--lig otrugların tegriklemiş kut teŋri osuglug sekiz tümen tört mıŋ kunçuy katunlar birle idiz kırşıdın ėnip yavaş mingülerke minip sansız tümen kitamati kent ul(uşlug-) -lardın ayag çilteg alı balıḳ(tın) önüp supuşpit yėmişlıḳ kapaġıŋ(a) tegirler..

Mai.Tek.051.55

kentü kentü.. mingü kölüŋü--tin ėnip yorıyurlar..

Mai.Tek.051.56–62

linhua çeçek--lig köl osuglug kayudın sıŋar teŋri teŋrisi burkan erser antın sıŋar yaḳın barırlar.. yaḳın teg--dükte teŋri teŋrisi burkan adaḳın--ta yinçürü töpün yükünüp yılınç--ġa yumşaḳ ayaların kavşurup inçe tėp ötünürler..

Mai.Tek.051.63–66

kop kamag tınlıg--lar üze yarlıḳançuçı biligin yüz kalp üç asaŋı üdte edgü kılınç yıg--ladıŋız teŋrim.. anıŋ tüşinte töz--kerinçsiz burkan kutın bultuŋuz..

Mai.Tek.052.01–05

[yėti yigirminç ülüş]1 = 35a yoḳ yinçün yėmişlik yėrin tolu töşep samntapşup yėmişlikig satġın alır ötrü (ar)şidati arhant birle saŋram (itgeli) toḳıġalı tyan yip tuta ülügleyür- -ler

Mai.Tek.052.06–10

ne tyan tutmışta oḳ yėr suv altı türlüg tebreyür kam--şayur.. teŋridem kövrüg ün--leri ėştilür.. kök kalıḳda hua çeçek yaġar..

Mai.Tek.052.11–15

altı kat teŋri yėri--nte kezigçe sudani bay er erdni--ke olurġulug meŋi meŋilegülüg ordu karşılar belgülüg bolur.. ol savıg körüp arşidati arhant küle yarlıḳar..

Mai.Tek.052.16

ötrü sudani bay er erdni inçe tėp ayıtur..

Mai.Tek.052.17

ne oġurka ne tıltaġın kültüŋüz erki..

Mai.Tek.052.18–23

arşi--dati arhant inçe tėp sözleyür.. saŋram taḳı bütmezken ite başladuḳta oḳ altı kat teŋri yėrinte siziŋe olurġulug teŋ(ri)d(em) ordular belgülüg boltı. .anın kül--tüm..

Mai.Tek.052.24–27

ötrü sudani bay er erdni bir bire ulug tört erdnilig samntapuşp atlıg saŋram itip teŋri burkan başın kamag bursoŋ kuvragka buşı bėrür..