İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 91a
Andan medrese-i Sultân Süleymân, şimâlinde ve cenûbunda dörd aded medreselerdir kim midhatinde lisân kâsırdır. Ve bir dârü'l-hadîsi ve bir dârü'l-kurrâsı ve başka ilm-i tıb medresesi ve bir imâreti ve tevhânesi ve bîmârhânesi ve müte‘addid hammâmları, dârü'z-ziyâfesi ve âyende vü revendeye mihmânhânesi ve ıstâbl-ı Anterîsi ve mekteb-i sıbyânı ve sâ’ir imâretleri hadden efzûndur.
EÇS I 91a
Ve Şehzâde Mehemmed Hân medresesi, beyne'l-ulemâ (---) pâyesidir. {Cümle Mi‘mâr Sinân binâsıdır}.
EÇS I 91a–91b
Ve Sultân Ahmed Hân medresesi, pâyede (---) (---) (---) (---) 91b
EÇS I 91b
Târîh-i medrese-i Şâh Hûbân kurb-ı Kasr-ı alay:
EÇS I 91b
Yapdı bu medreseyi Şeh HûbânOlmaya izz ü şerefden hâlîEmelî gördü dedi târîhinDâr-ı tahsîl u mekân-ı âlî.Sene (---).
EÇS I 91b
Târîh-i medrese-i Kara Mustafâ Paşa cenb-i Parmakkapu:
EÇS I 91b
Seyr edenler birbirine gösterüp dedi târîhinMustafâ Paşa baka yapdı ne zîbâ medrese.Sene (---).
EÇS I 91b
Medrese-i Mu‘îd Ahmed Efendi, kurb-ı Kadıçeşmesi musanna‘ ve cedîd medrese-i müzeyyendir.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Hâmid Efendi, mahalle-i Fîlyokuşu.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Hasan Paşa kurb-ı sarây-ı Cânpûlâdzâde, târîhi budur:
EÇS I 91b
Sadr-ı bülend kadr-i Hasan ki zamândaOldur kemâl-i lütfile cûyâ-yı ehl-i faslRûhî erince medrese itmâma zevk edüpTârîh söyledim ana me’vâ-yı ehl-i fazl.Sene (---).
EÇS I 91b
Diğer târîh-i zîbâ:
EÇS I 91b
Âsaf-ı sâhib-keremDâver-i âlî-himemMâlik-i seyf [ü] kalemSadr-ı mükerrem HasanSöyledi târîhiniRûhî-i sâhib-kelâmOldu bu âlî binâBa‘is-i nâm-ı hasan.Sene (---).
EÇS I 91b
Hakkâ ki binâ-yı âlîdir. Tahtında serâpâ dekâkînlerdir. Gâyet mussana‘ fevkânî binâ-yı azîmdir.
EÇS I 91b
Andan medrese-i ismehân Sultân, dâhil-i bâb-ı Edirne.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Caf‘er Çelebi.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Kadı Mahmûd Efendi.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Murâd Paşa.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Dâvûd Paşa.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Eski Alî Paşa.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Mesîh Paşa.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Rüstem Paşa {Mi‘mâr Sinân [binâsı]}.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Çivizâde kurb-ı Zeyrekbaşı.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Kepenekci.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Başcı İbrâhîm Beğ.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Altı {Mermer}.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Nişâncı Mehemmed Beğ {Mi‘mâr Sinân [binâsı]}.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Kürkcübaşı.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Kara Pîrî Paşa kurb-ı Sovukkuyu.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Efdalzâde.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Merdümiyye kurb-ı Kızılmusluk.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Monlâ Gürânî: ism-i şerîfleri Şemseddîn Ahmed bin İsmâ‘îl Gürânî'dir. Ebü'l-feth'in hâcesi idi. Ebü'l-feth'e dilgîr olup Mısır'da Sultân Kayıtbay'a gidüp belağan mâ-belağ mâl [u] emlâke mâlik olup ba‘dehu Mehemmed Hân ricâsıyla yine Sultân Mehemmed'e gelüp İslâmbol fethinde bulunmuşdur. Hâlâ câmi‘ sâhasında medfûndur.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Revânî: Selîm Şâh-ı Evvel'e ve Süleymân Hân'a erişmiş fusahâ [ve] buleğâ kimesnedir. Edirne-i pür-irem ravzasında müştak olup isimleri Şücâ‘'dır. Medresesi Kırkçeşme kurbündedir. Kendüler dahi mescidi sâhasında medfûndur. Rahmetullâhi aleyh. {Târîh (---)}.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Etmekcizâde Ahmed Paşa, kurb-ı Vefâ, Sultân Ahmed Hân'ın defterdârı idi.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Sünnî Kadın.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Fâtıma Sultân.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Üçbaş {Mi‘mâr Sinân binâsıdır}, Nûreddîn Hızır dâhil-i Bâb-ı Edirne.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Ferruh Kethudâ.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Manav Kadı.
EÇS I 91b
Ve medrese-i Ak Hüsameddîn kurb-ı hammâm-ı Selîmiyye.