İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 92a
Sene (---).
EÇS I 92a
Târîh-i medrese-i Mehemmed Paşa kurb-ı Hocapaşa (---)
EÇS I 92a
Ve Küçük Karaman'da Sa‘dî Çelebi kurrâsı fevkânîdir.
EÇS I 92a
Ve imâret câmi‘i kurbünde imâmzâde kurrâsı bir kubbe-i azîmdir.
EÇS I 92a
Ve Bosnalı Mehemmed Paşa kurrâsı ve Müftîzâde kurrâsı.
EÇS I 92a
Bu dârü'l-kurrâlar cümle Mi‘mâr Sinân Ağa kârıdır.
EÇS I 92a
İki yüz tokuzuncu fasılDârü'l-aliyye'de ne kadar bin dârü't-ta‘lîm mekteb-i sıbyân-ı ebced-hân var ise anı beyân eder
EÇS I 92a
Cümle selâtîn ve vüzerâ cevâmi‘lerinin mekteb-i sıbyân [u] tıflânı vardır. Ammâ Parmakkapu'da Kara Mustafâ Paşa türbesi önünde (---) mektebi evkâf-ı azîmdir. Kapusu üzre târîhi:
EÇS I 92a
Kâlû lâ ilme lenâ illâ mâ allemtenâ.Sene (---).
EÇS I 92a
Târîh-i mekteb-i Husrev Paşa-yı Atîk kurb-ı Yenibâğçe:
EÇS I 92a
Izz u ikbâl ile Husrev PaşaMektebi yapdı ede Hak bâkîDedi bir kâmil o dem târîhinDâr-ı tahsîl-i kelâm-ı Bâkî.Sene (---).
EÇS I 92a
Ve mekteb-i Ağakapusu, kurb-ı Süleymâniyye: Bi-emrillâh bu mektebde üç yüz ve dörd yüz sıbyândan hâlî değildir. Bir kerre Bismillâh diyen mahrûm kalmamışdır.
EÇS I 92a
Ve mekteb-i Papasoğlu kurb-ı Unkapanı.
EÇS I 92a
Ve mekteb-i Âşık Paşa.
EÇS I 92a
Ve Zeyrekbaşı seddi üzre mekteb-i Alî Cemâlî ulu âsitânedir.
EÇS I 92a
Mekteb-i Mehemmed Paşa kurb-ı mahalle-i Hocapaşa târîhi böyledir:
EÇS I 92a
Dedi bu mısra‘ı târîh edüp hoşBinâ-yı mekteb-i âlî ü dil-keş.Sene 996.
EÇS I 92b
İki yüz onuncu fasılÂsitâne-i sa‘âdetde ne kadar dershâne-i dârü'l-hadîs vardır cümle anı ayân eder
EÇS I 92b
Cümle medâris-i selâtînlerde Müslim, Buhârî ve Meşârîk hadîsleri râvîleri ile tilâvet olunur. Ammâ ilm-i hadîs tilâvet olunmak içün binâ olunan Dârü'l-hadîs-i Hasan Efendi, kurb-ı Kesegendede, târîhi:
EÇS I 92b
Hâtif-i kudsî du‘â edüp dedi târîhiniBânî-yi dârü'l-hadîse ola ihsân-ı cezîl.Sene (---).
EÇS I 92b
Monlâ İshâk Çelebi dârü'l-hadîse oldukda târîh demişlerdir. Her vezni birer târîh düşmüşdür,
EÇS I 92b
Âlim-i ehl-i tefsîr. Sene 926,Rûşen fakîh-i âfâk. Sene 926,Allâh ne müstahıkdır. Sene 926,Dârü'l-hadîse İshâk. Sene 926.
EÇS I 92b
Musanna‘ca târîhdir.
EÇS I 92b
Dârü'l-hadîs-i Dâmâd Mehemmed Efendi kurb-ı câmi‘-i Sinân Ağa.
EÇS I 92b
İki yüz on birinci fasılBelde-i İslâmbol'da ne kadar ehl-i tarîk tekyeleri var ise anı beyân eder
EÇS I 92b
Evvelâ cümleden tekye-i kadîm Ebü'l-feth Gâzî tekyesi ki hâlâ Ayakapusu'nun iç yüzünde Sirkeci tekyesi derler. Hazret-i Risâlet'den sonra Ashâb-ı güzîn ba‘de'l-hicre sene (---) târîhinde Mesleme ve Ebâ Eyyûb-ı Ensârî İslâmbol'un nısfın feth etdiklerinde dahi tekye idi. Ebü'l-feth ba‘de'l-feth tekye edüp üç gece ihyâ etdi.
EÇS I 92b
Andan tekye-i Akşemseddîn kurb-ı Alî Paşa.
EÇS I 92b
Ve tekye-i Emîr Buhârî.
EÇS I 92b
Ve tekye-i Sofîler.
EÇS I 92b
Ve tekye-i Koca Mustafâ {Paşa}: Hârûnu'r-Reşîd {İslâmbol'un nısfın feth etdikde bu tekye mahalli kızlar manastırı idi, tekye ve kal‘a binâ olunup ba‘de'l-feth yine Ebü'l-feth'de tekye olup ibtidâ şeyhi Hazret-i Şeyh Üveys'dir. Yetmiş bin mürîde irâdet verüp hırka-pûş etmişdir. Şâm'da Bilâl-i Habeşî kurbünde medfûndur. Kuddise sırruhu}.
EÇS I 92b
Tekye-i Ümmi Sinân. Ve tekye-i Sivasî.
EÇS I 92b
Ve tekye-i Tavâşî Mehemmed Ağa der-Çehârşenbebâzârı.
EÇS I 92b
Ve tekye-i Kesegendede. Ve tekye-i Dragoman. Ve tekye-i Kapu Ağası {Mustafâ Ağa} kurb-ı Ayasofya-i Kebîr, târîhi:
EÇS I 92b
Ola makbûl-i Hudâ derbânı dedi târîhinHamdü lillâh oldu zîbâ tekyesi hâlâ tamâm.Sene (---)
EÇS I 92b
Ve Ekmel tekyesi kurb-ı (---). Ve Erdebîlî tekyesi kurb-ı Ayasofya. Ve Sünbül Sinân tekyesi. Ve tekye-i Gülşenî-i Hulvî.
EÇS I 92b
Ve tekye-i Gülşenî-i eş-şeyh Ma‘sûm der-Aksarây. Ve tekye-i Gülşenî-i Alî Paşa.
EÇS I 93a
Ve iki yüz on ikinci fasılMahrûse-i Kostantıniyye'de ne kadar matbah-ı it‘âm imâret var ise anı bildirir
EÇS I 93a
Evvelâ ol Râzık-ı Hudâ-yı kerîm ve Hâlik-i Cennet-i na‘îm-i mukîm üzerine sadlek hamd [ü] senâ olsun kim cümle mevcûdâtın ni‘meti anın üzerinedir kim, âye[t]:
EÇS I 93a
nassı üzre ol Rabbü'l-âlemîn İslâmbol'un fethin Ebü'l-feth'e ihsân edüp ol dahi Kerîm ve Ganî ismine mazhar düşüp hünkârlık edüp ibtidâ gurebâ ve fukarâ ve zu‘afâya ni‘met-i uzmâyı bezl etmek içün ibtidâ imâret-i sarây-ı cedîd mâh [u] sâl bi'l-guduvvi ve'l-âsâl bay u gedâya ve hâs [u] âmma yevmiyye üç kerre ni‘meti mebzûldür.
EÇS I 93a
Andan, imâret-i Sultân Mehemmed Hân Ebü'l-feth imâret-i Sultân Bâyezîd-i Velî: Bunun dahi merreteyn hâs [u] âmma sofra-i bî-imtinânı mebzûldür.