İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 93b
Mu‘allâ devlet-âbâd oldu bu menzil mübârek-bâd,
EÇS I 93b
Diğer târîh:
EÇS I 93b
Yümn-i devletle mübârek ola dâ’im bu mekân.
EÇS I 93b
Sene (---).
EÇS I 93b
Sarây-ı Vezîr Sâlih Paşa kurb-ı Mahmûdpaşa.
EÇS I 93b
Sarây-ı Kapudan Siyâvuş Paşa kurb-ı Kadırga Limanı, târîh:
EÇS I 93b
Safâ-yı ayn ile oldu bu menzil Cennet-i me’vâ.
EÇS I 93b
Sene (---).
EÇS I 93b
Sarây-ı Ak Mehemmed Paşa kurb-ı Cündî meydânı.
EÇS I 93b
Târîh-i hâne-i Balatlı Solak Çelebi:
EÇS I 93b
Bu hâne-i zîbâyı mübârek ede Allâh.Sene (---).
EÇS I 93b
Târîh-i sarây-ı Hüseyin Ağa kurb-ı Sultân Selîm:
EÇS I 93b
Mübârek ola bu kasr-ı küşâde-i zîbâ.Sene (---).
EÇS I 93b
Târîh-i hâne-i Yeniçeriyân-ı cemâ‘at (---) kurb-ı Orta Câmi‘:
EÇS I 93b
Dedim ey Uzletî bu resme târîhDer-i devlet ola dâ’im küşâde.Sene (---).
EÇS I 93b
Târîh-i sarây-ı İbrâhîm Efendi, Emîn-i Tershâne kurb-ı Meydân-ı Vefâ:
EÇS I 93b
Du‘â ile bu kasrın Evliyâ târîhini dediMübârek eylesün Mevlâ bu âlî kasr-ı vâlâyı.Sene 1064.
EÇS I 94a
Andan iki yüz on beşinci fasılDârü's-saltanati'l-aliyye içre olan hân-ı hâcegânları ayân eder
EÇS I 94a
Evvelâ Hoca hânı kurb-ı Mahmûdpaşa, cemî‘i ankâ Acem sevdâgerleri cümle bu hânda sâkin olurlar. Yetmiş hücreli hân-ı metîndir.
EÇS I 94a
Ve Mahmûd Paşa hânı, yüz yigirmi ocakdır.
EÇS I 94a
Ve Kebeciler hânı yüz ocakdır. Bosna ve Belgrad'ın ankâ tüccârları bundadır.
EÇS I 94a
Ve hallâclar içinde Pîrî Paşa hânı seksen hücredir.
EÇS I 94a
Ve Esîr hânı iki yüz hücredir. Murâd Hân-ı Râbi‘ vezîri Bayram Paşa'nındır. Cümle üsârâ bunda bey‘ [ü] şirâ olunur. Mîrî pencikhânesi vardır.
EÇS I 94a
Ve Tahtalı hânı yetmiş hücredir kurb-ı Mahmûdpaşa.
EÇS I 94a
Ve Nerdübânlı hân kurb-ı û.
EÇS I 94a
Ve dahi Engüri hânı cümle sofcular anda sâkinlerdir yüz hücredir.
EÇS I 94a
Ve hân-ı Pertev Paşa der-Sûk-ı tavîl iki yüz odadır.
EÇS I 94a
Ve Ferhâd Paşa hânı kurb-ı Bedâsten üç yüz beyttir.
EÇS I 94a
Ve Kilid hânı iki yüz hücredir.
EÇS I 94a
Çârsû-yı tavîl hân-ı Vâlide Kösem Sultân ümm-i Gâzî Murâd Hân ve İbrâhîm Hân. Bu hân mukaddemâ Cerrâh Mehemmed Paşa'nın sarâyı idi. Mürûr-ı eyyâm ile münhedim olup vâlide-i merhume, tahtânî ve fevkânî üç yüz hâne-i şeddâdî inşâ etmişdir kim hâlâ şehr-i İslâmbol içre Mahmûd Paşa ve bu hândan mâ‘adâ hân-ı azîm yokdur. Ve bir hânesinde çâr-kûşe bir cihân-nümâ kullesi var eflâke ser çekmişdir. Develiği ve ıstablı bin aded at ve katır alur. Ortasında câmi‘i var.
EÇS I 94a
Andan Kâğız hânı kurb-ı hân-ı Mahmûd Paşa.
EÇS I 94a
Ve Katırhânı kurb-ı Tahta'l-kal‘a.
EÇS I 94a
Ve Balkapanı hânı azîm hândır kim gûyâ bir kal‘adır. Cümle Mısır tüccârları anda sâkinlerdir.
EÇS I 94a
Ve Kettân hânı, andan Kına hânı, andan Rüstem Paşa hânı, andan Eski Yûsuf Paşa hânı, andan Müftî hânı, andan Çukur hân, andan Sulu hânı, andan Yağkapanı hânı, andan Zindânkapusu hânı, bu hânlar cümle Tahta'l-kal‘a etrâfında azîm kurşumlu kârgîr-binâ hânlardır.
EÇS I 94a
Ve Cüvânkapucubaşı hânı Uzun Çârsû ortasındadır. Ammâ izdihâm hândır.
EÇS I 94a
Hân-ı cedîd-i Kara Mustafâ Paşa---- vezîr-i a‘zam-ı Sultân Mehemmed Hân-ı Râbi‘ kurb-ı Hocapaşa, gerçi küçükdür ammâ gâyetü'l-gâye binâ-yı metîndir.
EÇS I 94a
Ve hân-ı Köpürlü Mehemmed Paşa vezîr-i Sultân Mehemmed Hân-ı Râbi‘ kurb-ı Tavukbâzârı. Gerçi hân-ı cedîddir ammâ metânet-i binâda Vâlide hânı'na yanbaşı gelse de olur. Cümle fevkânî ve tahtânî iki yüz yigirmi odadır.
EÇS I 94b
İki yüz on altıncı fasılBelde-i Tayyibe içre âyende ve revendegâna ne kadar mihmân-hâne-i müsâfirîne kârbânsarây var ise anları zikreder
EÇS I 94b
Evvelâ Tavukbâzârı'nda Elçi hânı: Mâ-tekaddem kefere zamânında dahi hân imiş. Ba‘dehu sene (---) târîhinde tarz-ı İslâm üzre (---) (---) Paşa'nın hayrâtıdır.
EÇS I 94b
Kârbânsarây-ı Ebü'l-feth Sultân Mehemmed Hân.