Eserler · Osmanlı Türkçesi
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi
Osmanlı 17. yy.
Düzyazı-Şiir
kısaltma: EÇS metin aranabilir
Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.
Kaynak yayın
- Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
- II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
- III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
- IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
- V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
- VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
- VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
- VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
- IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
- X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).
Sayılarla
64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)
En sık içerik sözcükleri
- ve147.844
- edüp23.957
- ile23.734
- cümle21.193
- u17.390
- olup17.269
- ammâ15.229
- dahi13.186
- bin12.266
- yüz11.993
- üzre11.889
- ü11.280
- paşa9.477
- aded9.046
- andan8.920
- iki8.812
- vardır8.568
- kal‘ai7.733
- var7.576
- yine7.308
- niçe7.024
- olan6.744
- üç6.716
- sene6.238
- deyü6.007
- olur5.949
- hazreti5.945
- her5.944
- şehri5.677
- cânibi5.646
- hân5.401
- on5.336
- içre5.195
- gelüp5.020
- nehri4.985
- yedi4.853
- yokdur4.645
- câmi‘i4.637
- gibi4.581
- ederler4.565
En sık ikili öbekler
ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131
Metin
Neşrin işaretleri
- [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
- (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
- {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
- (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
- 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
- ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
EÇS I 96a
Târîh-i sebîl-i Mûsâ Paşa kurb-ı alayköşkü:
EÇS I 96a
Hak bu kim ayn-ı sevâb oldu bu lillâhi sebîl.Sene (---).
EÇS I 96a
Ve târîh-i sebîlhâne-i Sultân Bâyezîd-i Velî:
EÇS I 96a
Nûş edüp Azmî dedi târîhiniSelsebîl olmuş reh-i Hakka sebîl.Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i sebîl-i Ken‘ân Ağa bâb-ı kıble-i Ayasofya-i Kebîr:
EÇS I 96a
Her kim çeker zülâlini târîhini hemânDer: Şâd bâd cân-ı şehîdân be-Kerbelâ.Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i sebîl-i Âyişe Sultân der-Okcularbaşı:
EÇS I 96a
Zehî âb-ı musaffâ sundu atşâna dedi sakkâSebîl-i pâkdir mâ Âyişe Sultân cânıyçün.Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i sebîlhâne kurb-ı Çinili Hammâm:
EÇS I 96a
Rûh-ı Resûl-i Ekrem içün eyledim sebîl.Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i çeşme-i Ser-hazînedârân Mustafâ Ağa kurb-ı Ayasofya-i Kebîr:
EÇS I 96a
Ser-hâzin Ağa-yı âlîşânMustafâ nâm o kân-ı sıdk u safâRâh-ı Hakka kılup hazîne fedâKıldı bu çeşme-i latîfi binâDedi târîhini Fedâyî anınSelsebîl oldu bu behişt-me’vâ.Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i sebîlhâne-i musanna‘ kurb-ı Ayasofya-i Kebîr:
EÇS I 96a
Göricek Bülbülî akduğını bu âb-ı pâkin bilDedi târîhini Allâh için Kevser sebîl oldu.Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i sebîl-i Erdebîlî kurb-ı Ayasofya-i kebîr:
EÇS I 96a
Arapça Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i sebîl-i Kapudan Köse Alî Paşa dâhil-i Bâb-ı Kapan-ı dakîk:
EÇS I 96a
Verince Evliyâ teşnelere suDediler târîhini yâ Ganî Hû.Sene 1082.
EÇS I 96a
Târîh-i sebîl-i Abbâs Ağa-yı Dârü's-sa‘âde kurb-ı Lâleli Çeşme:
EÇS I 96a
Evliyâ bu târîhi dedi cemîlÂb-ı Kevser Hak içün oldu sebîl.Sene 1081.
EÇS I 96a
Târîh-i çeşme-i (---) kurb-ı Aksarây:
EÇS I 96a
Arapça Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i sebîl-i İbrâhîm Paşa-yı Ebü'l-hayr ya‘nî kethudâ-yı sâbık-ı Vezîr Köpürlüzâde kurb-ı Meydân-ı Vefâ:
EÇS I 96a
Evliyâ bu âb-ı berdin târîhin dedi cemîlBu sebîl Hak yoluna ayn-ı sevâb oldu sebîl.Sene (---).
EÇS I 96a
Târîh-i sebîl-i fâtih-i Yemen Sinân Paşa kurb-ı Sırmakeşhâne:
EÇS I 96a
Görüp itmâmını ol dem dedi târîhini hâtifSinân Paşa sebîli eyledi Mevlâ içün cârî.Sene (---).
EÇS I 96b
İki yüz yigirminci fasılŞehr-i Tayyibe'nin âb-ı rûyı olan rûşenâ hammâmlar kim İslâmbol'da ve Eyyûb [ve] Galata ve Üsküdar'da selâtîn-i selef hammâmlarının cümlesin âb [u] hevâsıyla ve musanna‘ târîhleri ile beyân eder
EÇS I 96b
Ammâ zâde-i tab‘ımızdan beyne'l-ihvân bir latîfe olmağiçün cümle hammâmları birer esnâfa tevzî‘ edüp her gûne zümreye münâsib tevzî‘ât-ı hammâmât deyü dörd mevleviyyetde olan hammâmları bildirir. Bu hammâmlar şe‘âyir-i İslâmdan olup cümle ibâdullâh-ı müslimîn bu hammâmlara girüp gasl edüp tâhir olurlar. Zîrâ ehl-i İslâma nass-ı kâtı‘ nâzil olmuşdur. Âye[t]: Arapça fermânına me’mûr olup bu hammâm-ı hoş-hevâlarda tâhir olup ibâdet ederler.
EÇS I 96b
Evvelâ şehr-i İslâmbol'da kefere asrında Azebler hammâmı ve Tıhtâb hammâmları var idi. Ammâ ibtidâ İslâmbol içre binâ olunan Ebü'l-feth câmi‘inin ummâl bennâları içün Irgat hammâmı binâ olunmuşdur kim cümle huddâmlar gasl edüp câmi-i şerîfde pâk hidmet edeler.
EÇS I 96b
Andan hammâm-ı sânî Azebler hammâmı kefere tarzından munkalib olup tarz-ı İslâm üzre binâ olunmuşdur.
EÇS I 96b
Andan Vefâ hammâmı andan Eyyûb hammâmı binâ olunmuşdur. Andan Çukur hammâm binâ olunmuşdur. Hâlâ bu hammâmların ta‘mîr [ü] termîmi Sultân Mehemmed Gâzî evkâfı tarafından mütevellîleri her sene meremmât edüp icâreye verilir, evkâf-ı azîmdir.
EÇS I 96b
Evvelâ der-zikr-i tevzî‘ât-ı hammâmât
EÇS I 96b
Hastalara Eyyûb hammâmı.
EÇS I 96b
Meşâyıhlara Ayasofya hammâmı {binâ-yı Hâsekî kâr-ı Mi‘mâr Sinân}.
EÇS I 96b
Sofîlere Sofular hammâmı.
EÇS I 96b
Azeblere Azebler hammâmı.
EÇS I 96b
Bostâncılara Bostân hammâmı.
EÇS I 96b
Bâzârcılara Cum‘abâzârı hammâmı.
EÇS I 96b
Mülhidlere Çukur hammâm.
EÇS I 96b
Hîzlere Havuzlu hammâm.