İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 98a
Ebü'l-feth'in zamân-ı sa‘âdetlerindeki şu‘arâları bildirir
EÇS I 98a
Evvelâ şâ‘ir Ahmed Paşa: Bursevîdir. Uslûb-i kasîdede pîr-i üstâdân-ı mukaddemîndir. Sene 902 vefâtına Mevlânâ Eflâtûnzâde târîh demişdir:
EÇS I 98a
Kâle Rûhu'l-Kudsi fî târîhihiİnne fi'l-cennâti me’vâ rûhihi.
EÇS I 98a
Şa‘ir Türâbî: Kastamonîdir, fakr u fâkada bir meczûb-ı ilâhî kimesne idi. Ammâ ilhâm-ı Rabbânî ile dürr-i meknûn kelimâtları vardır.
EÇS I 98a
Senâyî Çelebi: Kastamonîdir na‘thân ve mu‘arrif olduğundan Senâyî tahallüs eder. Ve,
EÇS I 98a
Câmî-i Rûmî: Kastamonîdir.
EÇS I 98a
Cemâlî: Karamanîdir.
EÇS I 98a
Monlâ Hamdî: Kastamonîdir, Monlâ Latîfî'nin ceddidir.
EÇS I 98a
Haydar: Sivrihisârlıdır, Cem Şâh'ın defterdârı ve enîs-i gam-güsârıdır.
EÇS I 98a
Harîrî: Bursevîdir.
EÇS I 98a
Hafî: Edirnevîdir.
EÇS I 98a
Halîlî: Diyârbekirîdir, Rûm'a geldikde bir mahbûb-ı cihân-ârâ imiş.
EÇS I 98a
Dâ‘î: Kastamonîdir.
EÇS I 98a
Dâ‘î-i diğer: Bursevîdir.
EÇS I 98a
Resmî: Bursevîdir, Şa‘ir Ahmed Paşa nedîmlerindendir.
EÇS I 98a
Zeyneb Hâtûn: Kastamonîdir, dîvân sâhibi afîfetü'l-hâl bir sâliha hâtûn imiş.
EÇS I 98a
Sa‘dî Paşa,
EÇS I 98a
Cem Şâh Sa‘dîsi: Sivrihisârîdir.
EÇS I 98a
Şehrî Çelebi: Kastamonîdir ve Cenderecizâde ceddidir.
EÇS I 98a
Şehdî ba‘zılar Şehîdî yazmışlar.
EÇS I 98a
Sâfî: Bizzât Cezerî Kâsım Paşa'dır.
EÇS I 98a
Sun‘î: Bursevîdir.
EÇS I 98a
Adnî Paşa: Ebü'l-feth'in makbûl Mahmûd Paşasıdır.
EÇS I 98a
Aşkî ve Ulvî: Bursevîlerdir.
EÇS I 98a
Gülşenî: Sarhanîdir, Mısır'da medfûndur ammâ İbrâhîm Gülşenî hazretleri değildir.
EÇS I 98a
Kemâl-i Zerd: Bergamalıdır.
EÇS I 98a
Lâlî: Tokatlı iken Acem'de çok seyâhat edüp Acemâne eş‘âr-ı belîği [vardır].
EÇS I 98a
Melîhî: Tokadîdir ve Şâ‘ir Ahmed Paşa nedîmlerindendir, firâvân te’lîfâtları vardır.
EÇS I 98a
Mehdî: Bursevîdir, hâzır-cevâb ve şîrîn-hitâb bir şâ‘ir-i mâhirdir.
EÇS I 98a
Nişânî: Celâleddîn Rûmî zürriyetindendir ki Karamanî Mehemmed Paşa'dır. Uzun Hasan Şâh'a Ebü'l-feth tarafından nâme-i dürer-bârı bunlar inşâ etmişdir. Bedîhe bu ebyât anındır, beyt:
EÇS I 98a
Fazl ehli hayli mu‘teber u kâmrân imişRüşvet yoğ imiş anda zamân ol zamân imiş.
EÇS I 98a
Nizâmî: taht-ı Selçûkıyân olan Konya'dandır. Sulehâ ve fukahâ Veliyyeddîn nâm bir vâ‘izin evlâdıdır.
EÇS I 98a
Nûrî: kuzât tâ’ifesindendir.
EÇS I 98a–98b
Cem Şâh ibn Ebü'l-feth Mehemmed Hân: âşıkâne eş‘âr-ı belîği vardır. Karındaşı Bâyezîd-i Velî ile ceng edüp Cem münhezimen Mısır'a ve Mekke vü Medîne'ye ve Yemen'e ve Aden'e andan Frengistân'da 98b diyâr-ı ademe gidüp na‘şı Bursa'ya geldüği bâlâda mastûrdur. Ve,
EÇS I 98b
eş-Şeyh Yazıcızâde Mehemmed Efendi: Muhammediyye te’lîfidir. Ve,
EÇS I 98b
Ahmed Bîcân: Yazıcızâde karındaşıdır. Envârü'l-Âşıkîn nâm kitâbın sâhibi bir âşık-ı sâdık hâl sâhibi erler ve pîr-perverler imiş.
EÇS I 98b
eş-Şeyh Kâtib Salâhaddîn: Ankaravî'dir. İlm-i nücûmda gûyâ Fisagores-i Tevhîdî idi. Melheme ve Ta‘bîrnâme misilli te’lîfâtları vardır. Rahmetullâhi aleyhim ecma‘în.
EÇS I 98b
Ebü'l-feth'in zamân-ı sa‘âdetlerinde olan meşâyihleri beyân eder
EÇS I 98b
Evvelâ eş-Şeyh kutbü'l-aktâb Hazret-i Akşemseddîn: ism-i şerîfleri Mehemmed bin Hamza'dır. Mevlûdları Şâm'da vâkı‘ olmuşdur. Ebâbekir es-Sıddîk neslindendir. Şeyh Şehâbeddîn Suhreverdî ve Hacı Bayram-ı Velî ile hem-meclis olup İslâmbol fethi günün ta‘yîn buyurmuşlardır. Ba‘de'l-feth Anatolu'da Türbeli Gönlük nâm bir kasabada evlâd-ı zevi'l-kirâmları ile medfûndur. Kırk kerre ziyâreti müyesser olmuşdur. Müddet-i ömürleri 66 sene. Zamânında kutbiyyete kadem basup niçe yüz mücelled te’lîfâtları vardır. İlm-i tıbda Lokmân-ı sânîdir. Rahmetullâh. Ve,
EÇS I 98b
Şeyh Sa‘dullâh ibn Akşemseddîn: Cümle evlâdlarından ulucadır. Ba‘dehu seccâde-nişin olup mürşid-i kâmil oldu. Sene 897 vefât edüp pederleri cenbinde medfûndur. Ve,