İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 101a
Âsaf-ı sultân-ı âdil Mısr'ı âbâd eyledi.Sene 931.
EÇS I 101a
Ammâ hurûf-ı bâ-mahzûfdur. Ve,
EÇS I 101a
Bıyıklı Mehemmed Paşa: Kemâh kal‘asın feth edüp Şâh İsmâ‘îl'in hânlar hânı Kara Hân nâm nâmdârın başın kesüp ve seksen bin bed-ma‘âşı katl eyleyüp sadrıa‘zam oldu. Ve,
EÇS I 101a
Hemdem Paşa: Acem seferi'ne giderken katl olunup Erzincân'da medfûndur.
EÇS I 101a
Selîm Hân asrında olan defterdârları bildirir
EÇS I 101a
Defterdâr Abdülvehhâb bin Abdülkerîm. Ve,
EÇS I 101a
Abdüsselâm Yahûdî iken müselmân olup ilm-i hisâbda lâ-nazîr olmağile defterdâr oldu. Ve,
EÇS I 101a
Kadızâde Mehemmed Beğ Kırım hânı Mengli Geray Hân ricâsıyla nişâncı oldu.
EÇS I 101a
Yûsuf Çelebi bin Alî Yegânî defterdâr idi. Ammâ yegâne-i asr idi.
EÇS I 101a
Sultân Selîm Hân'da olan ulemâ-yı kirâmları beyân eder
EÇS I 101a
Evvelâ Mevlânâ Şemseddîn Ahmed bin Süleymân bin Kemâl Paşa: Bunların evsâfı bir mücelled kitâb olur. Ammâ yüz kırk pâre mücelled kitâb te’lîfâtları ve âlimâne pâkîze tasavvufâne eş‘ârları vardır. Ammâ bî-mahlaslıkları kendülere mahlas olmuşdur. Mısır fethinde kadı‘asker-i Rûm bulunup mevleviyyet ile Mısır kendülere ihsân olunup Vâlî-i Mısır Hayre Beğ ve Gazâlî Mısır'ın tahrîrine me’mûr olmuşlardır. Ba‘de't-tahrîr gördüler kim Mısır'da gökde uçan yerde gezen ve deryâda yüzen cümle vakfullâhdır, Pâdişâha dâne-i hardal â’id ü fâ’ide olmaduğun Selîm Hân'a i‘lâm etdiklerinde Selîm Hân buyururlar kim "Bize Hâdimü'l-Haremeyn huddâmı olduğumuz kifâyet eder". Ba‘dehu Kemâl Paşazâde Mısır mevleviyyetinden ma‘zûl olup Der-i devletde müfti's-sakaleyn olup intikâl edüp Edirnekapusu hâricinde medfûndur. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Abdülhalîm bin Alî: Kastamonîdir. Selîm Hân'a imâm olup Şâm'da Muhyiddîn el-Arabî civârında medfûndur. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Mehemmed Şâh bin Alî bin Yûsuf: Âl-i Fenârî'dir. Sultân Mehemmed asrında vücûda gelüp Bursa'da Zeynîler civârında medfûndur. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Mehemmed bin Alî bin Yûsuf Balı: Bu dahi âl-i Fenârîdendir. Eyyûb-ı Ensârî civârında medfûndur. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Muhyiddîn bin Alâeddîn Cemâlî. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Şâh Mehemmed bin Mehemmed Hacı Hüseyinzâde Çelebi: Gavvâs-ı bahr-i ma‘ânî ve sâhib-i vera‘ idi. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Hüsâmeddîn bin Abdurrahmân. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Muslihiddîn bin Halîl Şakâyık-ı Nu‘mâniyye musannifi Taşköprüzâde merhûmun pederleridir. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Kıvâmüddîn Kâsım bin Halîl: Mevlânâ Hüsâmeddîn'in bürâderidir. Ve,
EÇS I 101a
Mevlânâ Abdülvâsi‘ bin Hızır: Sene 945 Mekke'de medfûndur. Ve,
EÇS I 101a–101b
Mevlânâ Abdül‘azîz bin Seyyid Yûsuf: 101b Âbid Çelebi derler. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Pîr Ahmed: Aydınlıdır. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Muhyiddîn ibn Hatîbü'l-Kâsım: Bahr-i ulûm idi. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Zeyneddîn bin Mehemmed bin Mehemmed Şâh: Fenârîdir. Şâm'da Kasr-ı Mencik'de medfûndur. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Dâvûd bin Kemâl: Kocavîdir. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Bedreddîn Mahmûd: Âlim ü fâzıl idi. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Üçbaş Nûreddîn Hamza: Edirnekapusu dâhilinde mescidi ve medresesi vardır. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Mehemmed bin Mehemmed bin Berda‘î: Edirnekapusu'nda medfûndur. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Seydî bin Mahmûd eş-şehîr bi-Mücellidzâde. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Mehemmed bin Ya‘kûb: Ecezâde derler, hakîrin ecdâdlarındandır. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Mehemmed bin Şeyh Şâdillü: Edirne'de medfûndur. Ve,
EÇS I 101b
Mevlânâ Pîr Ahmed bin Nûreddîn: Leysîzâde derler.
EÇS I 101b
Zamân-ı Selîm Hân mümted olmamağın cümle meşâyıhlar Bâyezîd Hân asrındaki meşâyih-i kibârlar olmağile ulemâlar mâbeyninde tahrîr olunmadı. Ve's-selâm.
EÇS I 101b
Selîm Hân'da olan fusahâ-yı büleğâ şu‘arâları bildirir
EÇS I 101b
Evvelâ Âhî Çelebi: Rûm'da Nigebolı şehrinde Benli Hasan derler. Cemâl-i kemâlde Yûsuf-ı Sânî imiş. Gül ruhsârında bir hâl-i Hâşimîsi olmağile gören uşşâklar âh-ı ciğer-sûz çekdiklerinden Âhî tahallüs ederdi. Mahlasının te’sîrinden ömr-i nâzenîni âh [u] vâh ile güzer edüp Karaferye'de medfûndur. Bî-hisâb te’lîfâtları var ammâ Hüsn-i dil-i Âhî nazîre kabûl etmez bir dîvândır.
EÇS I 101b
Habîbî: Acem'dir.
EÇS I 101b
Hudûrî: Geliboluludur.
EÇS I 101b
Andan Halîmî Çelebi: Kastamonî'dir Selîm Hân ile şehzâdeliği âleminde Çıldır ve Mısır fethinde bulunup Mısır'dan avdet edüp Şâm'da medfûndur. Nâzikâne pâkîze eş‘ârı vardır.
EÇS I 101b
Halîmî: Diyâr-ı Acem'den gelüp Şâm'da Lügat-ı Halîmî te’lîf edüp anda medfûndur.
EÇS I 101b
Revânî: Edirne'de bir ravza-i İrem'de müştak olup isimleri Şücâ‘'dır. Kırkçeşme kurbünde mescidi hazîresinde bir revzen dâhilinde şâhrâha nâzır yerde medfûndur. Târîhi: