İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 108a
Geçdi iştibî Emîn.Sene 1015.
EÇS I 108a
Şehr-i İştib'de câmi‘ ve hânları ve hammâmı ve dekâkînleri ve zâviye imâreti ve Üsküb'de bedâsteni ve dükkânları vardır.
EÇS I 108a
el-Mevlâ Şemseddîn Ahmed el-Ensârî eş-şehîr Monlâ Ahmed Efendi: Âzerbâycân'da Karabâğ Gence'sindendir. Hazret-i Şeyh Vefâ câmi‘i hareminde medfûndur. Niçe kerre ziyâret etmişizdir.
EÇS I 108a
el-Mevlâ Arabzâde Abdurra’ûf: Cemî‘i menâsıbı imtihân ile almışdır. Selîmiyye kurbünde Kovacı mescidi hazîresinde âsûdedir.
EÇS I 108a
el-Mevlâ Memikzâde Mehemmed Efendi: Amasiyye-i gâsiyedendir. Kayınatası Nişâncı Paşa câmi‘i hazîresinde medfûndur. Fuzalâ-yı asr ve ilm-i şi‘irde şâ‘ir ü mâhir idi.
EÇS I 108a
el-Mevlâ Seyfullâh: Hamîdîdir. Karaman kurbünde müstakil bir türbe-i münevverde medfûndur.
EÇS I 108a
el-Mevlâ Bostânzâde Efendi ism-i şerîfleri Mustafâ'dır. Şehzâde câmi‘i hareminde reh-güzâr üzre pederleri yanında medfûndur, sulehâ-yı ümmet idi.
EÇS I 108a–108b
el-Mevlâ Bıyıklı Süleymân Efendi: Edirnekapusu hâricinde medfûndur. Rahmetullâhi aleyh. 108b
EÇS I 108b
el-Mevlâ Kâtibzâde Zeynel‘âbidîn: Pederleri Koca Mahmûd Paşa'nın kâtibi olmağile Kâtibzâde derler. Şeyh Vefâ câmi‘inde medfûndur. Cümle kütüb-i mu‘teberelerin Vefâ câmi‘ine vakf edüp hakîr kitâb-ı Mültekâ'yı ve kitâb-ı Kûhistânî'yi hâfız-ı küttâbdan alup kırâ‘at etmişdik.
EÇS I 108b
el-Mevlâ Şemseddîn: Selîm-i halîm Hân hocası olan Atâullâh Efendi'nin mahdûm-ı mükerremidir. Bu dahi Şeyh Vefâ türbesi hazîresinde âsûdedir.
EÇS I 108b
el-Mevlâ Nefeszâde Mustafâ Efendi: Emîr Buhârî tekyesi kurbünde medfûndur.
EÇS I 108b
el-Mevlâ Osmân Beğ ibn Mehemmed Paşa ibn Ahmed Paşa ibn Dukaginzâde: Pederleri Mısır vâlîsi olup Mısır'da câmi‘i vardır. Ammâ kendüler ulemâ sınıfından olup niçe medâris ve menâsıblar zabt edüp âhir Âşık Paşa haremine âşık olup bîçâre Osmân anda yatup seng-i mezârı nişângâh-ı tîr-i du‘â-i ehl-i derûndur. Kuddise sırruh.
EÇS I 108b
Ziyâretgâh-ı eş-Şeyh Beyânî: Tuna sâhilinde Ruscuk nâm kasabadandır. İlm-i şi‘irde ve ilm-i tasavvufda nazîri yokdur. İslâmbol'da zâviyesi sâhasında mestûrdur.
EÇS I 108b
eş-Şeyh Abdüllatîf: Şeyh Vefâ civârında medfûndur. Mahrem-i esrâr-ı nihân ve bâğbân-ı riyâzü'l-cinân idi.
EÇS I 108b
eş-Şeyh Yuluk Mehemmed: Hamîdî'dir. Alî Paşa-yı tahkîk hareminde müstetirdir.
EÇS I 108b
Sultân Ahmed Hân asrında merhûm olan kibâr-ı ulemâların ziyâretlerin beyân eder Ve's-selâm.
EÇS I 108b
el-Mevlâ Nâmî: Sâdât-ı kirâmdandır ve ferzend-i Stanbul'dur. Târîh:
EÇS I 108b
Güm oldukda dehr içre nâm u nişânıBir eksikli dedi vefât etdi Nâmî.Sene (---).
EÇS I 108b
Edirnekapusu hâricinde hâk-âlûddur.
EÇS I 108b
el-Mevlâ el-fâzıl ve el-üstâdü'l-kâmil Abdülhalîm Efendi, ya‘nî Ahîzâde Çelebi: Bunlar Ebussu‘ûd-ı Sânî'dir, diller ile medh olunmaz. Târîh-i güfte-i Hâşimî:
EÇS I 108b
Cinân ola Ahîzâde Efendi'nin câyı.Sene 1013.
EÇS I 108b
Târîh-i diğer,
EÇS I 108b
İrtahale'l-ulûm ba‘de'l-halîm.Sene 1013.
EÇS I 108b
Pâkîze eş‘ârı vardır. Halîmî tahallüs eder.
EÇS I 108b
el-Mevlâ Akçalı Bekir Efendi: Nâzlı, Nâzlı'dandır ammâ nâzilden değildir. Seng-i mezârı üzre mevtine târîhdir:
EÇS I 108b
Şüden Bû Bekr Efendi vâsıl-ı Rab.Sene 1013.
EÇS I 108b
Edirnekapusu hâricinde Gûr kazanlar ve Türbedârlar tekyesi yanında bir soffa üzre medfûndur.
EÇS I 108b
Bu mahalde olan türbedârânlarda Ebü'l-feth Gâzî'den berü ne kadar bin a‘yân-ı kibâr defn olundu ise sene-be-sene ve rûz-merre sicillâtlara kayd etmededir. Cümle müte‘ayyin ehl-i kubûrlar ism [ü] resimleri ile mastûrdur. Zîrâ ba‘zı zamânda makâbir hudûdları da‘vâsı olup fermân ile sicillâtlarına mürâca‘at olunur. Acâyib tevârîh-i mevtâdır, gûyâ bu hakîrin Seyâhatnâme'sidir. Ammâ ol sicillâta nazar olunsa kıyâmetden bir nişândır. Cümle mevtâyı bu gûne tahrîr etmek bir diyârda ve bir pâdişâh memleketine mahsûs değildir kim garîb temâşâdır.
EÇS I 108b
el-Mevlâ Abdülvehhâb Efendi: Küçük Tâceddîn Efendi'nin ferhunde ahteridir. Dâhil-i sûrda Sarıgürz mescidi hazîresinde âsûde gavvâs-ı bahr-i ma‘ânî idi.
EÇS I 108b
el-Mevlâ Rıdvân Efendi eş-şehîr Salıncak Rıdvân: Zâl Paşa huddâmlarından olup Ravza-i Rıdvân ile meşhûrdur. Edirnekapusu'nda medfûndur. Nâz u na‘îm ile perverde olup nâzikliğiyle reftâr etdüğiyçün beyne'l-ulemâ Salıncak Rıdvân derlerdi. Ammâ cemî‘i muhâverelerde hâzır-cevâb idi.
EÇS I 108b
el-Mevlâ Müftî Mustafâ Efendi ibn Alî: Sarıgürzzâde kayını demeğile meşhûr idi. Târîh-i vilâdeti:
EÇS I 108b
Hayru'l-benîn.Sene (---).
EÇS I 108b
Târîh-i mevti:
EÇS I 108b
Çeküp Câmî mey-i mevti demiş âh eyleyüp târîh
EÇS I 108b
Benim fülk-i vücûdum rûzgârı geldi yaprakdan.
EÇS I 108b
Sene (---).
EÇS I 108b
Ve Tırhala kurbünde kasaba-i Fenâr'da tilmîzi olan {Şeyh} Habîb Efendi Müftî Mustafâ Efendi fevtini istimâ‘ edüp bu gûne târîh demişdir:
EÇS I 108b
Küntü ed‘û lehu bi-enne lehuİndenâ rabbe Cenneti'l-me’vâHâtifün kâle fîhi târîhenEdhalallâhu rûhahu fîhâ. Sene (---)
EÇS I 108b
Sultân Mehemmed câmi‘inin haremine muttasıl hânelerinin mukâbilinde medfûnlardır. Rahmetullâhi aleyh.
EÇS I 108b–109a
el-Mevlâ Şeyh Mehemmed Çelebi ibn Sun‘ullâh Efendi: Kurretü'l-uyûn-ı ulemâdır. Atbâzârı kurbünde Hüsâm Beğzâde mescidi hazîresinde medfûndur. Mahdûm-ı mezkûr, salâh-ı hâl ile meşhûr halîm ü selîm bir zât-ı kerîm çelebi idi. 109a