Eserler · Uygurca

Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

Uygur 13. yy. (?) Düzyazı kısaltma: Mait metin aranabilir

Kaynak yayın

GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

1.251

cümle

21.655

sözcük

6.226

ayrı biçim

3.873

tek geçişli

%62,2 (hapax)

0,592

STTR

standart tür/sözcük

17,3

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Mai.Tek.078.45–46

amtı teŋrim tsuyumuznı yaz--uḳumuznı bilinür-biz kşanti bolzun amarıları inçe tėp tėyürler..

Mai.Tek.078.47–49

böz öŋre kişi ajunınta erken kişi yalaŋuḳug ölürdeçi çantal--lar erdimiz..

Mai.Tek.078.50–51

üküş yalaŋuḳlarıg özümüz ölürdümüz üküşüg adnaġuḳa ölürgeli aydımız..

Mai.Tek.078.52–55

ölürü turmışın körüp ögirdimiz sevinti--miz ölürdeçi kişiler birle tüz köŋüllüg boltumuz ol tıltaġın anta ölüp tamuda tugdumuz..

Mai.Tek.078.56–57

tamudın kutrulup amtı bu kiçig tamularda tugmış erür-biz..

Mai.Tek.078.58–61

körü--ŋler bilgelerim başsız boyunsuz kö--güzte yüzlüg meŋizlig et-öz--ümüz erür oḳsuz teginsiz ot yalın içinte örtenür-biz..

Mai.Tek.078.62

et-öz--ümüz üze örtlüg yalınlıg bı bıçġu yaġar kolumuznı örü? = 463 551 (yoḳ)tört otuzunç ülüş bėş p(a)t(a)r ap yėme kılmış ap yėme kuvratmış bolurlar..

Mai.Tek.079.03–05

ötrü tükel bilge maytrı buḳan inçe t(ėp) yarlıḳayur bėş türlüg tıltaġın tınl(ıglarnıŋ) kılmış tsuy irinçüleri kılmış (kuvratmış bol)ur..

Mai.Tek.079.06–10

toyınlar inçe tėp (ötünürler) kayu erki teŋ(rim bėş) türlüg tıl- -tagl(ar tükel) bilge maytrı burkan inçe (tėp) yarlıḳayur

Mai.Tek.079.11–15

bilip uḳup kılmış o(tsuz) emsiz ürüntegsiz kılmış erser a(yıg) kılınçların tegriklemiş erser ... (ayıg) yavlaḳ utlılıg erser.. bu bėş tü(rlüg) avantlar tükel erser ol tınlıg (uz-) -atı tamuda tuġar..

Mai.Tek.079.16–18

anın bilge ... oglı kızı kılmış ayıg kıl(ınç) basa ökünç köŋül örit(tiler) toyınlar inçe tėp ötü(g ötünürler)

Mai.Tek.079.19–26

bilip uḳup ayıḳ kılınç(ları kaç) türlüg bolur erki ... / - ... inçe tėp / - ... ... (eşi)dip bėş ...arka türlüg krmaput ertip tamuda t(ugmadu)k erserler ol krmaputlarıg tükel (er)tmedü--k erse rol tsuy irinçü kılmışka sanur..

Mai.Tek.079.27–31

kuvramışka sanur ... / i ötrü toyınlar.. ... -ü ötünürler o(tsuz emsi)z ürüntegsiz ayıg (kılınç kı)lmaḳ neteg bolur (erki t)ükel bilge maytrı (burkan i)nçe tėp yarlıḳayur

Mai.Tek.079.32–40

(ötr)ü tınlıg ayıg yavlaḳ tsuy (iri)nçü kılıp basa basa ökünç (köŋü)l öritip kşanti kılsar öz ... -in yėrser müneser edgü kutlu--(g yalaŋuḳla)rnıŋ edgüsin ögser ... ayıg kılınçıŋa em ürünteg ... saḳınsar maytrı saḳınçka ... -k kurug kovuḳ mensiz saḳı--(nç saḳın)sar..

Mai.Tek.079.41–45

buşı bėrser çhşpt ... dyan saḳınçka olursar ... -lüg ogrın edügü tür--(lüg) ... - / ayıg kılınç kılma--(k) ... -mışka sanm(ış) ... - / kı- ...

Mai.Tek.080.01–05

6 = 246 279 389tört otuzunç ülüş a(ltı) p(a)t(a)r kılınç kılsar kar- ... adın kişiniŋ i(sig özlerin) ölürser ol oḳ kişi(niŋ ... işilerin küretip yazınsar a(mran-) -maḳ törü teginser..

Mai.Tek.080.06–10

azu yėme kişi / - ... kişig ölürüp ölüt(çi) ... dyan ökser yėme (o)l ... yaratsar ol ayıg (kılınç) ... kelmiş tėtir..

Mai.Tek.080.11–14

toyınlar ayıtı ötünürler utl(ısı) ... ayıg kılınçlarnıŋ antag ... tük(el bilg)e maytrı b(urkan inçe) tėp (yarlıḳadı) ...

Mai.Tek.080.15–16

arka ... - / kop edgü nom törüler ... - / belgülüg bolurlar

Mai.Tek.080.17–22

... kimniŋ köŋüli bu üç ... - / edgüler birle katılu karılu ... -urġalı ögrenmiş erser.. ol antag ... - / kizig ... edgü / - ... - / / ...

Mai.Tek.080.23–27

tıltaġag tüşüg ... edgüsin körkürgüçi ... ayıg yavlaḳ törülerig ... (e)dgü törülerig yıgġalı ... -g katıgl(an)maḳ (köŋ)ül ... - / gil

Mai.Tek.081.01–02

bėş otuzunç ülüş üç p(a)t(a)r erki kim muntag yürek yarılınçıg emgek tolġaḳ teginürler..

Mai.Tek.081.03–08

ötrü tükel bilge maytrı burkan etinlig seviglig ezrua ünin kü kelig erdemlig tıt- -sıları ara ögütmiş purnı arhantıg (oḳ)ıp inçe tėp yarlıḳayur sen

Mai.Tek.081.09–10

purnıya yıġılmış erüş üküş kuvragka kėŋüürü sözleyü bėrgil..

Mai.Tek.081.11–12

ne ayıg kılınç kılsar tınlıg--lar sekiz ulug örtlüg tamularda tuġarlar..

Mai.Tek.081.13–20

neçe ür kėç anta bolur yėme ne türlüg emgek teginürler ötrü purunı arhant ayasın kavş--urup tükel bilge maytrı burkan / -nıŋ çkr laḳşanın itilmiş adaḳınta yinçürü yükünüp inçe tėp ötünür.. inçe bolzun teŋrim neteg yarlıḳa--sar siz antag oḳ kılu tegineyin

Mai.Tek.081.21–22

ötrü ayagka tegimlig purunı arhant yėrde yitlinip kök kalıḳ--da belgülüg bolur..

Mai.Tek.081.23–28

adruḳ ad(ruḳ) kü kelig erde(m) kılıp ... pançanvan kü- ... tag töpüsinte turup al(kudın) iştilü altunlug kövrügler osuglug yaŋkulug ünin kamag çambudvip

Mai.Tek.081.29–35

uluştaḳı tınlıglarıg ünteyü inçe tėp sav sözleyür ėşidiŋler kamag çmbudvip uluş--taḳı tınlıglarıg bu sekiz ulugarka örtlüg tamular aġır tsuylug yaz--uḳlug tınlıglarıg kın kızġut emgek tolġaḳ kılġulug üçün belgülüg bolmış erürler..

Mai.Tek.081.36–38

bularnaŋ ara aŋ üst- -(ü)n mıŋ yüz artuḳı tört elig bire (ulug) sançip atlıg (ta)mu erür..

Mai.Tek.081.39–43

kim kayu ayıg kılınçlıg tınlıg--lar küçsüz küsünsüz tınlıglar emget--güçiler ölügüçiler.. söküş atış kılġuçı süŋüşüp tınlıglarıg ölür--güçiler..

Mai.Tek.081.44–52

aġun yilvin kömenin tınlıglarıg ölürgüçiler.. ögüg kanıg ölürdeçi bulġadaçılar.. asag--lag tusulug tınlıglarka baḳşı--larka ölürdeçiler.. toyın şmnanç--larka köŋülin yirintürdeçiler yirinçlig karınçlıg kıltaçılar.. burkanlarka yazmış yaŋılmış tınlıglar.. alku sançip tamuda tuġar--lar..

Mai.Tek.081.53–57

anta tuġup irinçler.. altı (yigirm)i tüme nıḳi mıŋ kolti ... yaş yaşayurlar ne (üçün tėp tėser) övkelig otın ... -lug köŋülleri bolur

Mai.Tek.081.58–62

... kılıçın süŋü şikti çaḳr baltu çomaḳ ėliglerinte belgülüg bolur.. bir ıḳintişke bıçuşurlar.. kesişürler toḳışurlar sançışurlar yançışurlar öçeşürler boġuşurlar örlüşürler..

Mai.Tek.081.63

ne ölserler anta oḳ ün ėşitürler tiriliŋler

Mai.Tek.082.01–03

82 5 = 25 241 244a 245bėş otuzunç (ül)üş bėş p(atar) yėr üze yėti bı bıçġun oḳsuz teginçsiz ölürürler.. uzatı ulımaḳ möŋremek ünler işitilür..

Mai.Tek.082.04–07

kim kayu tınlıg kişi et-özinte erken yoḳ (kurug ir)t birt aşıp üstep üdsüz kolusuz tartıp isip irt birt kolsarlar..

Mai.Tek.082.08–12

bilge bilig--(ig boşg)unmış bilgelerig (tod uç)uz kılsar- -lar.. küniçi ... - / i küçlüg bol(u)p tınlıg(larıg) ... -keyürler ol (tın)lıglar.. ... tamuda tuġarlar..

Mai.Tek.082.13–19

kara tag ... - / ulug et-özlüg yaŋalar koptın sıŋar kelip üküş yıl ay çarihuş--taḳı üzüm osuglug teperler yançar--lar ol emgekke ölüp ıḳile tirilürler ötürü temirlig kısk(aç-) -ların luların künçit ikşu kam(ış) osuglug sıḳarlar taŋarlar

Mai.Tek.082.20–25

kim yėme kişi ajunınta erken kişig toḳıġu--çı toŋlaġuçı erserler ogrı igid erserler.. ol tınlıglarıg saŋat tamuda örtlüg yalınlıg temirlig çomaḳın bergen toḳıyurlar tül--türürler..