Eserler · Uygurca

Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

Uygur 13. yy. (?) Düzyazı kısaltma: Mait metin aranabilir

Kaynak yayın

GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

1.251

cümle

21.655

sözcük

6.226

ayrı biçim

3.873

tek geçişli

%62,2 (hapax)

0,592

STTR

standart tür/sözcük

17,3

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Mai.Tek.082.26–32

kim yėme kın kızġut kıltaçı erserler küniçi yaġıçı irinç yarlıg tınlıglarıg yazuḳ yaŋluḳka tüşürgüçi erser--ler ezük yalġan savın tınlıg--larıg örletgüçi erserler ögüg kaŋıg burkan tıtsıların ö(lürgüçi)arka erserler..

Mai.Tek.082.33–35

tamuda ol tınlıglarka törtdin yıŋaḳ örtlüg yalınlıg temirlig çkarlar kelip tançu tançu et-özlerin bıçar uşarlar..

Mai.Tek.082.36–40

ant(ran) kurtulup karlarıg tagka kö(türü) saḳınıp tamuda- -kı vıdar atlıg tag seŋirle- -riŋe -ler anta et-öz- -leri ... irig taşlıg yagmur yaġar ...

Mai.Tek.082.41–45

basa / / - ... lar teke koç / ... -uglug süsüp ol tamut(uglar) ... -ça yançarlar.. antada basa (ört-) -lüg temirlig baglar üze yatu--rurlar

Mai.Tek.082.46–48

anın baglarıg et-özleri üze örtüp yörgep ulug bedük ... ş / delig orġaḳlar içinte soḳar--(la)r..

Mai.Tek.082.49–52

anta basa ulug bedük baz kanların toḳıyurlar örtlüg temirlig torlar içinte yörgeyür--ler.. ol emgekke ölürler yine yėme tirilürler..

Mai.Tek.082.53–58

ölüŋler siz--ler sŋat tamunuŋ korkınçıg--ın.. kim bu muntag türlüg tsuy--lug yazuḳlug tınlıglarıg kın kızġut tegürtürür yėg bolġay bilge kişi kurıp katıp törü ölz--ün

Mai.Tek.082.59

neŋ sŋıt tam(uda) tugġulug ayıg kılınç kılmazun yine ök purunı arhant kü kelig erdemin kamag çmbudvip uluştaḳı tınlıg--(lar) üştürü inçe tėp sözleyü(r)6 = 36(bė)ş otuzunç ülü(ş altı patar) ... törtünç ... ... - / / kı sekiz on / - ... (raurap) atlıg tamu erür..

Mai.Tek.083.04–10

ki- ... ... atlıg adın kişiniŋ a- ... ... -giŋe kıçurġuçı ta / - ... ... -ılar.. s- ... ... -rsġuçı a- ... - / ... -mru teg sav- -larıg / - ... -ŋu ... erserler.. edgü utru ayıg yavlaḳ (kılg)uçı erserler..

Mai.Tek.083.11–18

kim yėme tınlıg--(lar adınlarıg) bagda buḳaġuda kerikde ... - / / lir emgek tolġaḳ körkütser--(ler kim y)ėme yarlıḳançsız biligin ... -larıg münsüz yaz--(uḳsuz) ... - / g yapşurġuçılar.. ... -ürgüçiler.. kim yėme (ögrünçe)ŋ sevinçeŋ köŋüllüg erserler..

Mai.Tek.083.19–23

kim yėme adın kişiniŋ tapıġın uduġın alıp iş bütür--meserler bütmiş işig artatġuçı--lar.. bu munça türlüg tsuylug yazuḳlug tınlıglar alku raurap tamuda tuġarlar..

Mai.Tek.083.24–29

ne yėme yalaŋuḳlarnıŋ elig yėti kolti altı yüz tümen yıllar ertser tėmin ök raurap tamuda bir kün bir tün bolur.. ol antag uzun künin tünin tört mıŋ yı lyaş yaşayurlar..

Mai.Tek.083.30–31

anta tuġup temirlig örtlüg tünerig evlerde bekleyürler

Mai.Tek.083.32–36

arka ... -rtlayurlar.. ... öntürüp / / - ... ... (y)ėrlerde arıgl(arda) ... yayarlar.. yitti kıl(ıçların) (etlerin) bıçarlar uşarlar / / - ...

Mai.Tek.083.37–49

... -g- -larda yo- ... ... -g tümen / - ... taya(r)lar amarıları yėme örtlüg yalınlıg yivt- ... orġaḳlar üze kurşayur yö(rgenür) üstün örtüki altın yap(aġı) tört tamı alku temirlig (ört-) -lüg kamag üdün iri(nç yarlıg tınlıg-) -larıg oḳsuz te(ginçsiz) köyürür neçeke tegi ... tolmaġınçaḳa tegi / - ... yana tirilürler.. neŋ ant(a) ozu kurtulu umazlar..

Mai.Tek.083.50–52

bu yėme bėşinç üç mıŋ üç yüz art--uḳı bėş otuz bire ulug maharurap atlıg tamu erür..

Mai.Tek.083.53–58

kim kayu tınlıglar adın kişiniŋ bėrme--yü kadın tavarın oġurlasarlar törüsüzin küçeyü kunup alsar--lar.. kim yėme urunçaḳ urmış tavarag tanıp bėrmeserler ezük yalġan taulı sözleserler..

Mai.Tek.083.59

edgü kılsar ayıg tüş bulır ayıg kılsar edgü tüş bulır tėp tėgliler tevlig kürlüg yazuḳug örtgüçi erser--ler tınlıglar munça türlüg tsuylug7 = 1d 217 362 407a 416(bėş) otuzunç ülüş yėti p(a)t(a)r (irinçü)lüg yalaŋuḳlar alku maha--(rurap) tamuda tuġar

Mai.Tek.084.03–06

ne yėme (tınlı)glarnıŋ iki yüz otuz kolti.. ... yüz tümen yıl ertser m(a)ha--raurap tamuda tėmin ök bir kün bir tün bol- -ur

Mai.Tek.084.07–09

ol antag uzun künün tünün sekiz mıŋ yıl yaş- -ap emgek emgen--ürler..

Mai.Tek.084.10–14

oḳsuz teginçsiz örtlüg yalınlıg bı bıçġu et-özleri üze (ya)ġar.. bı bıçġulug evlerde bekle--(yür)ler.. tarjul şaḳtilerin ilgek--lerin sançarlar yaġar teg / / - ... ururlar..

Mai.Tek.084.15–19

tolp et-özlerin ... tilerler.. kayusın yėme ker(gek) yarıp şişin teverler. . bu yėme altınç üç mıŋ sekiz artuḳı yėtmiş bere ulug tapn atlıg tamu erür..

Mai.Tek.084.20–29

kim kayu eren ekeler siŋiller kızlar analar dıntar birle yavaz iş işlep yazınsar.. kim yėme işiler bolup kentü oglı içisi yurçı dı(n)tarlar birle yazınsar kim yėme edgü kutlug tınlıglarıg ... -ki kılıp erkin türkin ... -m yėme ed tavar üçün ... ölürserler.. kim yėme ... ölür-

Mai.Tek.084.30–33

... pryan ... (yi)tinçarka et-öz iltingüçiler.. kim yėme (edgü) kutlug tınlıglarka sizıḳ köŋül turġursarlar..

Mai.Tek.084.34–40

yoḳ ... mün kadag sözleserler.. b(u mün) kadaġag aşıp üstep sözleserler.. kim yėme toyı nşmnanç baçag olurmış tınl- -ıglarıg çhşa--putlarıntın tayıtsarlar kim yėme dıntarlarıg toḳısarlar sökserler..

Mai.Tek.084.41–46

munça türlüg tınlıglar alku tapn tamuda t(og-) -arlar.. ne yėme yalaŋuḳlar al(tı) tü(men) yüz bir otuz kolti al(tı) (miŋ) tümen yıllar ertser tėmin ök (tapan) tamuda bir gün bir tün bolur..

Mai.Tek.084.47–52

ol antag uzun künün tünün bir altı mıŋ yıl yaş yaşap emgek emgenürler.. üç adrı şişlerig tevip kozlug oylarda südrüyürler temirlig örtlüg yalınlıg kürin temirlig kozlarıg ülüglegeli ayurlar..

Mai.Tek.084.53–56

örtlüg yalınlıg ütüg tolp et-özlerin ütüleyürler.. ol emgekke basa basa (ö)lüp basa basa tirilürler..

Mai.Tek.084.57–61

bu ... tört mıŋ tört ... yigirmi bė(re) ulug p(aratpn atlıg) tamu er(ür) ... çhşapt ... t- ...

Mai.Tek.085.01–07

10 = 71 210a 330a 418 (yoḳ)11 = 131 185 284 328a 345 349 380 385 390 409 415 514bėş otuzunç ülüş bir yigirmi p(a)t(a)r osuglug ulug et yumġaḳ belgülüg bolur.. anta yėme tört sıŋardın--kı kuşlar keyikleri (buzu) butarlayu tumşuḳın ... tarmaḳın tarmayu tan(çkılay)urlar umugsuz ınag- -sız arıçsız ... emgenü(r)

Mai.Tek.085.08–18

ol antag ... emgektin (ozup kurtu)lup antada taḳı emgek ... -ġılıg ulug bedük et-özlüg prit (ajunınta) ... ulug bedük tag te(g) ... kısıl teg kėŋ al(kıg) ... -n örtükin ... tüŋür / / us / / ... yörgenip açmaḳ suvsamaḳ emge(k) ... öŋ körtüklerde yügürü sek(iz) tüme nyıl emgek teginür..

Mai.Tek.085.19–23

antran ozup (kurtu)lup burkanlar belgür--medük üdte tört türlüg tirin kuvrag yoḳ e(rk t)ürk yuçul bodun b(uḳ)un ar(a) alpın emgekin kişi ajunınta tuġar..

Mai.Tek.085.24

ög karnınta tuġa teglük tuġar

Mai.Tek.085.25–29

irinç çıġay körgeli körksüz.. alkuḳa aḳ bolur umugsuz ınagsız (k)özi körmedin yalaŋuḳ et-özin ... -g osuglug emgeklig / - ... ... -g yorıyur..

Mai.Tek.085.30–34

anın bilge ... et-özinteki / - ... ... -un işzün ...arka yizün saŋram sanlıg edin tavarın aşın içgüsin yėmezün yuŋlamazun ...

Mai.Tek.085.35–36

üdün tamulug ... (teg)m(e)gey.. ol ança sav sözled(i)

Mai.Tek.085.37–43

... ol tamuluglar yitlinip bar- -ırlar.. anı körüp kuḳ(t)apat (tag) ... d- ... -i kuvrag ... a / - ... -g korkup anıy / - ... (ayaların) kavşurup tükel bilge (maytrı) burkanıg umu(g ınag) t(utup) inçe tėp ötüg (ötünti) ...

Mai.Tek.085.44–47

- / p kamag korkınçka ... -larnaŋ ... -m yarlıg ... yü(kü)nür-biz

Mai.Tek.085.48–49

... ıraḳ bolu bėriŋ uzun ... -ıḳılar münin kadaġın kör--dümüz sansar ajunlarıg aḳladımız

Mai.Tek.085.50–56

sekiz türlüg tözün (yolu)g ayu bėriŋ anta ötrü tükel bilge (maytr)ı burkan inçe tėp yarlıḳayu(r) ... edg(ü) oglanım bu yat bu muntag tü(rlüg) emgeklerig körüp azkıya ançaḳıya yėme ajun--larıg ögmez-men alkamaz-men