İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 184a
Bu ehl-i hırefin dükkânları cümle Uzunçârsû'da vâkı‘ olmuşdur. Seyishâneler üzre kârhânelerin dörpü eğesi ve na‘lband eğesi ve Miyâne eğesi ve bıçak eğesi ve arkalı eğeler kim kuyumculara lâzımdır, gûnâ-gûn eğeler ile dükkânların tezyîn edüp eğe yaparak,
EÇS I 184a
"Eğrileri düzeldiriz, yoğunları eğeleriz" deyü feryâd ederek pür-silâh bunlar dahi ubûr ederler.
EÇS I 184a
Ehl-i kâni‘, esnâf-ı keserciyân: Dükkân 200, neferât 500, bunlar dahi Dâvûdî'dir ammâ Hazret asrında pîrleri Ebü'l-müslim-i Gaffârî'dir. Hazret-i Enes belin bağladı. Kabri nehr-i Murâd sâhilinde Ca‘ber kal‘ası dibinde Hazret-i Alî ile Hazret-i Âyişe-i Sıddîka'nın Sıffîn cenginde şehîd olup anda medfûndur. Bu azîz Sahâbe-i kirâma balta ve nacak ve külünk ve keser ve kazma yapmağı îcâd etdi. Bu keserciyânlar dahi dükkânların keser ve balta, bıçak ve gayrı uracak silâh âletleriyle dükkânların zeyn edüp geçerler.
EÇS I 184a
Ehl-i kesb, destereciyân: Dükkân 80, neferât 200, pîrleri ibtidâ Benî İsrâ‘îl'den Semâ’îl'dir kim Haleb'de Hazret-i Zekeriyyâ'yı iki biçmek içün ibtidâ erre-i Zekeriyyâ'yı bu Semâ’îl îcâd etdi. Ba‘dehu Yahyâ Nebî bunu katl edüp pederinin intikâmın aldı. Ammâ Hazret zamânında bu desterecilerin pîri Abdülgaffâr Minşârî'dir. Selmân-ı Pâris beline şed bağlayup pîr oldu. Kabri Niğde şehri cebbânesinde medfûndur, ammâ ziyâreti müyesser olmadı.
EÇS I 184a
Bunlar gûnâ-gûn destere ve bıçkılar ve minşârlar ve erreler ve keskiler ile dükkânların müzeyyen edüp bir hây-hû ile pür-silâh ubûr ederler.
EÇS I 184a
Esnâf-ı sevdâger-i burgucıyân: Dükkân 100, neferât 200, bunlar dahi Dâvûdî'dir ammâ Hazret huzûrunda pîr olan Ebü'r-rîf-i Nakkâbî'dir. Emr-i Resûl ile Suheyb-i Rûmî kemerine şed bağladı. Kabri Şâm kurbünde Ba‘labekke kal‘asındadır ziyâretgâh-ı ünâsdır. Bir atı sancı dutsa anın kabri üzre atı gezdirüp anın boğazına bir burgu asa kosalar bi-emrillâh at selâmet bulur. Hayyâlan-ı Şâm mâbeyninde mücerrebdir.
EÇS I 184a
Bu tâ’ife dahi gûnâ-gûn makkâblar ve divseler ve girseler ve burguların envâ‘ıyla dükkânlarına zîb ü ziynet verüp ubûr ederler.
EÇS I 184a
Ehl-i mihnet, kömürcüyân: Dükkân 400, neferât 800, bu tâ’ife dörd esnâfdır. Dağda kömür yakıcı bî-hisâb kavm-i rû-siyâhdır ammâ akçeleri akdır. Ve kömür gemicileri bunlar dahi davk-ı la‘net-i dünyâda ve âhiretde siyeh-rû Rûm kefereleridir.
EÇS I 184a
Bir sınıfı kömür mahzencileridir, müslim ve Ermenî'lerdir. Ve bir fırkası dahi kömür gezdiriciyândır kim bunlar Midilli beygirleri ve inekden doğmuş Kıbrıs cezîresi katırlarıyla çuval çuval kömürleri atlarına tahmîl edüp cümlesi siyâh çerde palâs palâs esbâbları kömü[r] tartarak ve satarak ubûr ederler.
EÇS I 184a
Ammâ ibtidâdan pîrleri âteş yakmada Hazret-i Âdem'dir. Kömür yakmada Nemrûd-ı la‘îndir kim âteş-i Nemrûd meşhûrdur kim Hazret-i İbrâhîm'i âteşe atdıkda Cenâb-ı Bârî İbrâhîm'e nâr[ı] gülzâr eylediğine nass-ı kâtı‘ vardır. Âye[t]:
EÇS I 184a
âyeti nâzil olmuşdur. Ammâ Hazret asrında ahgerciyânlara pîr olan Hârût-ı Hayberî'dir. Hazret huzûrunda İslâm ile müşerref olup Selmân-ı Pâk belin bağlayup Hayber'den ve Uhud dağlarından Medîne'ye kömür getirüp kifâf-ı nefs ederdi. Kabri Vâdi'l-kurâ kurbündedir. Yine Hayberîler, "Müselmân oldun" deyü şehîd etdiler. Kuddise sırruhu.
EÇS I 184a
Bunlardan sonra demircibaşının netîce askerleri saf saf ve fevc fevc pür-silâh olup demircibaşı küheylân atlar üzre şeyhleri ve nakîbleri ve desterecibaşı bir pîr-i fânî idi, Sultân Selîm ile Mısır fethinde bile idi, cümle pâdişâhlar kendüyi huzûrlarına getirdüp hayır du‘âsın alırlardı ve vüzerâlar Unkapanı'nda dükkânına varup dest-bûs ederlerdi, bu pîr dahi ordu-yı İslâm alayına tahtırevân ile çıkup sağ tarafında demircibaşı ile sekizer kat mehterhâne çalarak ubûr ederler.
EÇS I 184a
Bu demircibaşıya yamak on altı aded esnâf yamak olup cümle dükkânları (---) ve cümle neferâtları (---) ammâ bu esnâfların cümlesi orduda gâyet lâzımdır.
EÇS I 184a
el-Faslu'l-hâdî ve'l-ışrûnEsnâf-ı ser-çeşme-i âhengerân-ı çilingirân
EÇS I 184a–184b
Dükkân 500, neferât 1000, pîrleri yine Dâvûd Nebî'dir ammâ Hazret asrında pîr [ü] pîşvâları Şeyh İzzeddîn-i Semâhî'dir. 184b Selmân-ı Pâris belin bağladı. Demir hurdavâtları yapanların silsileleri ana müntehîdir. Kabri Acem diyârında Şîrâz'dadır. Bunlar seyishâneler üzre rezeler ve bendîşeler ve halkalar ve demire müte‘allik yaldızlı ve kalaylı eşyâlar ile dükkânların donadup alay ile güzeşt ederler.
EÇS I 184b
Ehl-i işgâl, gemciyân: Dükkân 100, neferât 400, gerçi Dâvûdî'lerdir ammâ pîr-i hakîkîleri Hazret-i Hızır'dır. Anın ta‘lîmiyle ibtidâ gem yapan Seyyid Himâyüddîn'dir. Hazret-i Hamza belin bağlayup guzât-ı müslimîne gem yapardı. Merkad-i pür-envârı Bağdâd kurbünde Hille'dedir. Hâlâ anıniçün Hille gemi meşhûrdur ve Huveyze gemi dahi nâzik ü musanna‘dır. Bunlar niçe bin kalaylı ve zernişânlı ve müzehheb ü mutallâ gemleri dükkânlarına zeyn edüp ubûr ederler. Pâdişâh emîr-i âhûruna hidmet eder gemcilerin cümlesi yüz aded neferdir kim gâyet üstâdlardır.
EÇS I 184b
Esnâf-ı ehl-i tarîkat, temrenciyâ[n]: Dükkân 100, neferât 115, pîrleri Ca‘fer-i Hâşimî'dir. Hazret-i Alî akrabâsıdır, yine Alî kemer-bestesidir. Lâkin çeber olmağile elinden bir kâr halâs olmayup mücâhidîne hadeng peykânları düzerdi kim pûlâd-ı Nahşivânîden güzer ederdi. Kabri Acem Erdebîli'nde Şeyh Safî kurbünde başka bir kubbede medfûndur, Hazret-i Alî akrabâsıdır deyü Şeyh Safî'den ziyâde ziyâret ederler.
EÇS I 184b
Bunlar dahi pür-silâh olup niçe gûne temrenler ve paşaklar peykânları alançalar ve pojekalar ve elbiseler ve çengal temren ve küştânî misilli çâr-kûşe ve tomarlı ve palalı ve sünceli mutallâ temrenler ile dükkânların zeyn edüp ba‘zı üstâdları demren yaparak ubûr ederler.
EÇS I 184b
Esnâf-ı ehl-i şerî‘at, kaffâlân ya‘nî kilidciyân: Dükkân 100, neferât 200, pîrleri Zeyd-i Hindî'dir. Selmân-ı Pâk nazar-gerdesidir. Kabri yine Hindistân'da Bender-i Dîv-âbâd'dadır. Bunlar seyishâneler üzre dükkânların kıfl-ı kavîler ile bezeyüp güzer ederler.
EÇS I 184b
Esnâf-ı ehl-i hakîkat, üzengiciyân: Dükkân 100, neferât 200, bunlar dahi Dâvûdî ve Ebû Zeyd-i Müslimî'dir ammâ ibtidâ Hazret'e rikâb-ı cedîd yapan Şücâ‘eddîn Mehribânî'dir. Enes ibn Mâlik telâmîzinden olup rikâbdârâna pîr olmuşdur. Kabri nâ-ma‘lûmdur.
EÇS I 184b
Bu kavm seyishâneler üzre külbe-i ahzânların rikâb-ı gûnâ-gûn sîm talâ ve müzehheb ü mutallâlar ile dükkânların zeyn edüp kendüler de pür-silâh ubûr ederler.
EÇS I 184b
Esnâf-ı ehl-i ma‘rifet mikrâscıyân: Dükkân 30, neferât 100, pîrleri Yâver-i Özbekî'dir. Selmân-ı Pâris belin bağladı. Meşhed-i pâki şehr-i Tesû'da Türk-i Türkân Ahmed Yesevî cenbinde medfûndur. Bunlar gûnâ-gûn mikrâs-ı lâları dükkânlarında lâle gibi zeyn edüp tay ederler.
EÇS I 184b
Ehl-i iktisâb, na‘lçacıyân: Dükkân 400, neferât 1000, pîrleri Âhenger-i Horasânî'dir. Selmân nazar-gerdesidir. Kabri Heyrât'dadır (---) (---). Bunlar pîrimiz (---) (---) ammâ galatdır. Bu tâ’ife kubâdî ve mahmûzî ve dirsekli ve cihânşâhî ve mervânî na‘lçalar ile dükkânların zeyn edüp kimisi âteşde na‘lça kesüp yelteme urarak pür-silâh ubûr ederler.
EÇS I 184b
Esnâf-ı ehl-i halâl, na‘lçacıyân-ı mıhlıcıyân: Dükkân 400, neferât 700, pîrleri (---) (---) (---). Bunlar seyishâneler üzre dükkânların mücellâ na‘lçalar ile tezyîn edüp pâypûşları na‘lçalıyarak pâk ü pâkîze libâslar ile pür-silâh ubûr ederler. Bunlar na‘lça kesiciler gibi kibirli kavm değillerdir.
EÇS I 184b
Esnâf-ı ehl-i sâbırân, ya‘nî çilingirân-ı yüksükçiyân: Dükkân 40, nefer 100, pîrleri Verten-i Hindî'dir. Enes ibn Mâlik telâmîzlerindendir. Kabri Mısır'dadır. Terzilerin parmaklarına demir yüksük yapmak Verten-i Hindî'den kalmışdır. Bunlar dahi seyishâneler üzre dükkânların yüksükler ile donadup pâk ü müsellah ubûr ederler, sulehâ kavmdirler.
EÇS I 184b
Ehl-i hıref, iğneciyân: Dükkân 55, neferât 200, pîrleri Ebü'l-Kâsım el-Attâr'dır. Selmân-ı Pâk'in yigirmi dördüncü kemer-bestesidir kim iğnecilerin netîce-i pîşvâları ana müntehîdir. Kabri (---) (---) (---). Bunlar seyishâneler üzre gûnâ-gûn ibre ve sûzenler ve sündeler zeyn edüp niçesi cemî‘i esbâbları ve destârların iğneler ile zeyn edüp "iğine iğine iğne gerek sökükleri dikmek gerek" diyerek feryâd edüp geçerler.
EÇS I 184b–185a
Ehl-i şuğl, haddeciyân: Dükkân 15, neferât 40, bu fünûnda Zerkûb-ı Konevî, altun dökücü ve sırmakeş 185a olduğundan Zerkûb derler, "Haddeyi ol îcâd edüp pîr oldu" deyü yazmış ammâ aklı azmış ve hilâf yazmış, pîr oldur kim Hazret huzûrunda dörd miyân-bestenin şeddin kuşanmış ola, Zerkûb-ı Konevî ise Âl-i Selçûkıyân asrında zuhûr edüp Muhyiddîn el-Arabî'nin öğey evlâdıdır. Ammâ bu âhen haddecilerin pîri Hazret huzûrunda Zünnûn-ı Mısrî ile gelüp İslâm ile müşerref olan Sa‘deddîn-i Mısrî'dir. Selmân belin bağladı. Kabri Arz-ı Hâsân'da ya‘nî Bilbeys şehrindedir.
EÇS I 185a
Hadde ol şeydir kim pûlâd-ı Nahçıvânî'den yâhûd pûlâd-ı Hindî'den mutavvelce Dımışkî'dir. Niçe yüz delikleri vardır, andan kuyumcular ve sırmakeşler sırma ve tel çeküp rakîk ederler san‘at-ı musanna‘dır.
EÇS I 185a
Ehl-i tâcir, âhen-fürûht: Dükkân 300, neferât 605, pîrleri (---) Selmân-ı Pâk perverdesidir. Kabri Habeş'dedir. Bu demir satıcıların dükkânları Tahta'l-kal‘a'da ve Karaman'da bî-hisâbdır. Rûmeli'nde Samakov'da ve Eğridir'de ve Pirlepe'de demir ma‘denlerinde şerîkleri olup ankâ bâzergânlardır. Bunlar dükkânların arabalar üzre çubuk demirler ile çâr-kûşe Alman çelikleriyle yükledüp kendüleri dahi müsellah u mükemmel ubûr ederler.
EÇS I 185a
Esnâf-ı şâkirân, âhen tel-keşân: Dükkân kırk, neferât iki yüz, pîrleri (---) Selmân'dan yakar çerâğı. Kabri Medîne Bakî‘inde Hazret-i Abbâs cenbindedir. Bu hırefin dükkânları Yeni Bezzâzistân'dadır. Bunlar seyishâneler üzre çarhlar ile demir teller ve sarı pirinc teller çeküp ubûr ederler.
EÇS I 185a
Esnâf-ı ehl-i kâni‘, hurdavât-ı âhen-fürûht: Dükkân 700, neferât 800, pîrleri Avn bin İmrân'dır, Selmân-ı Pâk'in elli ikinci kemer-bestesidir. Egser ve gayrı âhen hurdaları satanlara pîr olmuşdur. Kabri Hille'de, Alî minâresi kurbündedir. Bunlar bir alay Mağribî fukarâlardır ammâ yine alayda tablalar ile başlarında demir hurdaları fürûht ederek ubûr ederler.
EÇS I 185a
Ehl-i sanâyi‘, köşe-nişînân ya‘nî na‘lbandân-ı hussân: Dükkân 105, neferât 1000, pîrleri Hazret-i Hızır'dır kim Hazret-i Alî'nin Düldül'ün na‘llamışdır. Ammâ Hazret ile Hızır ve Veys el-Karanî görüşmemişdir. Ammâ Hazret huzûrunda na‘lbandlara pîr olan Ebü'l-Kâsım es-Semmâkü'l-Baytârî'dir. Selmân-ı Pâk'in beline şed bağladuğı yigirmi beşinci pîrdir kim na‘lbandların netîcesi anda nihâyet bulur. Kırk dörd yaşında nakl edüp kabri Hürmüz'dedir, radıyallâhu anh, kim cümle ehl-i sefere lâzımlı esnâfın pîr-i pîşkademidir. Hattâ bu esnâf "Biz çilingirândan mukaddem gidüp başka tablhâne sâhibi oluruz" deyü hayli da‘vâ-yı merd etdiler.
EÇS I 185a
Âhir-i kâr bunlara yamak olur neferât, esnâfât olmamağile çilingirân ile bir azîm alaylarında arabalar üzre dükkânlarında gûnâ-gûn çevirme Şâm na‘lı ve Bosna ve Vişigrad ve Hersek ve Koniçe ve İslâmbol'un okka na‘lları ve sâ’ir bisât ve sıntırac ve keski ve gözündekisi nişterleri ve kelpedân ve tahra ve perçîn çekici ve iş çekiçleri ve işkence malafa ve baskı ve kemendler ile dükkânların zeyn edüp na‘l döğerek pür-silâh ubûr ederler. Ba‘dehu çilingirbaşı ve na‘lbandbaşı güzîde askerleriyle pür-silâh sekizer kat mehterhânelerin çalarak ubûr ederler.
EÇS I 185a
Bu çilingirbaşının cümle esnâf yamakları on beş adeddir ve yekûn dükkânları (---) adeddir ve cümle neferâtları (---) adeddir kim bâlâda ale'l-infirâd cümle esnâfıyla dekâkînleriyle tahrîr olunmuşdur.
EÇS I 185a
el-Faslu's-sânî ve'l-ışrûnEsnâf-ı kazancıbaşı
EÇS I 185a
Kârhâne birdir. Unkapanı'yla Ayazmakapusu'nun iç yüzünde bir kârhâne-i azîmdir kim ta‘bîr olunmaz. Ebü'l-feth Sultân Mehemmed Hân binâsıdır. Sâ’ir dükkânları cümle dörd mevleviyyet yerde 900, neferât 4000, pîrleri Ebû Habîb Muhyiddîn-i Buhârî'dir Selmân-ı Pâk'in yigirmi üçüncü şed bağladuğı pîrdir. Kabri (---)
EÇS I 185a–185b
Ammâ ibtidâ Hazret-i Dâvûd tancere ve kazganı demirden düzmüşler idi. Sonra bakır ma‘âdinleri zâhir olup Ebû Habîb Muhyiddîn nuhâs-ı hâlisden tancereler inşâ edüp pîr oldu. Hâlâ yine Kırım Tatarı ve Moğol ve Boğol ve Kalmah ve Kumuk kavimleri içinde cemî‘i tancereleri cümle Çoyunçu demirinden kazganlardır kim ma‘deni Kırım cezîresinde hâsıl olup Kefe kurbünde Çoyunçî Mehemmed Efendi'nin kârıdır kim {azîm kârhânedir kim ana mahsûsdur}. 185b
EÇS I 185b
Ammâ Âdem Safî'den Hazret-i Dâvûd'a gelince tancereleri çömlekden idi. Ekseriyyâ eti kebâb ederlerdi. Zîrâ evâyil-i a‘sârda hukemâ-yı kudemâ ta‘âmı yetmiş seksen gûne etmemişlerdi.
EÇS I 185b
Bu kazancı tâ’ifeleri kızaklar ve arabalar üzre gûnâ-gûn kazanlar ve tancereler ve tavalar ile dükkânları zeyn edüp ubûr ederler.
EÇS I 185b
Esnâf-ı bakır sızırıcıyân: Kârhâne 4, neferât 65, bu kârhâneler Unkapanı'nın iç yüzünde Süğlün kullesinde ve Eğrikullede ve Otluk kullesinde ve Burgucular kullesindedir. Her körüklerin onar âdem çeker câmûs derisinden mehânlardır. Hurdevât bakırları eyle kal ederler kim âteşinin yanına varmağa âdem tâkat getiremez. Bunlar dahi külçe külçe bakırları arabalara koyup körüklerin çeküp gûyâ bakır eridirler gibi ubûr ederler turfe ucbe-likâ kavmdir.