Eserler · Uygurca

Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

Uygur 13. yy. (?) Düzyazı kısaltma: Mait metin aranabilir

Kaynak yayın

GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

1.251

cümle

21.655

sözcük

6.226

ayrı biçim

3.873

tek geçişli

%62,2 (hapax)

0,592

STTR

standart tür/sözcük

17,3

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Mai.Tek.085.57–58

taḳı ne ayıtmış kergek üküşüg ög--mez-men ...

Mai.Tek.085.59

anın amtı sizler (ajunlar)ıg alkamış erser siz(ler) (tört) türlüg köni kirtü no(m) ... -ler.. köni ki(rtü) ... tiser.. emgek? = 157 226bėş otuzunç (ülüş) ... (patar) tiriliŋler t / / ? tirilip kelirler

Mai.Tek.086.03–06

kaçan tamu(luglarıg) içürser tikişü saçışu ... ö / / / -? taş(g)aru önü(p) ... teriŋ kozlug yol / - ... -lıg.. kaçarlar

Mai.Tek.086.07–10

-da tüşerler ... yalınlıg arıg ... (örtlüg) bu yėme ... artuḳ ...

Mai.Tek.086.11–14

arka ... biginler üze ... yėti baltuların kişiler ... irpeklerin irpek(leyü) ... ... - / rup yine yėme yararlar

Mai.Tek.086.15

... -glıg yipin tana toḳıp ... üze töpün ... törtkil sekiz ... arıg yunar ... temirlig(son) = 48 ... ėlig kan ... - / üze yarlıḳasarlar ... (a)şnu kamagda kiçig oglanın ... tıtsıḳa ıdıp tėmin ök özleri ünerler ançulayu yėme tükel bilge maytrı burkan nırvan--ka barġalı saḳınur aŋ aşnu (kiç)ig tıtsısın nırvanka ıdıp kin timi nök özi nırvan bulu yarlıḳar..

Mai.Tek.087.11–12

ötrü tükel bilge maytrı burkan törtünç dyan (teŋ)ri yėrinteki dyan saḳınç(tı)n ėnip

Mai.Tek.087.13–20

arka içtin sıŋar burkan nomın taştın sıŋar sekiz vit--yasatan şastarlarag adırtlayu uḳ--taçı agnidiş uluşta tugmış aryaçntr bodis(a)v(a)t kşi açarı enetkek tilint(in) tohrı tilinçe yaratmış ėl balıḳda tugmış pratyaraḳşit kşi açarı tohrı tilintin türk tilinçe evirmiş

Mai.Tek.087.21

maytrı(si)m(i)t nom bitigde mayt(rı) (burkan) ... bėş (otuz)unç (bölük)[altı otuzunç ülüş]13 = 146a -ler..

Mai.Tek.088.02–10

tilintin yüpün öŋlüg yaruḳ tişintin yürüŋ öŋlüg yaruḳ (b)urnıntın kızıl öŋlüg et-öz--(in) t(i)n öŋlüg saçıntın (ti)şintin üküş öŋlüg yaruḳlar (üner) bėş boduglug yaruḳlar ... -ip yene ... bulurlar b / / / ... teŋri yėrinte ... uluşlarda yad(ı)lur ...

Mai.Tek.088.11–17

isig tumlug t- ... ajunınta b / / / ... -lar.. yaruḳla(r) ... -lar belg(ü)l(ü)g yaltraḳlar ... -lar örtenmek ... -lar kurtulurlar..

Mai.Tek.088.18–19

... tugmış tınlıglar ... --tınarkaaltı otuzunç üç yigirmi p(a)t(a)r

Mai.Tek.088.20–21

-ınta edgü ajunlarda tuġar--lar..

Mai.Tek.088.22–24

üstün teŋri yėrinte tört uluşlarda barmış yuruḳlar burkanlar yėme antag türlüg nom nomlayurlar..

Mai.Tek.088.25–37

ölüŋler katag / / / ... ... - / r öt eriginte ... ... ölümlüg ... - / / ler kamış alaçuḳ ... / sıra kılıŋlar (üdte) erigde sımtag ... -maḳ ajunlug ... ... kılur ... nomlamış ... üç mıŋ ulug mıŋ yėr ... - / g anı ėşidip ... kılmış

Mai.Tek.089.01–11

88? 210b 211 289 (yoḳ)2 = 2b 139a 225 307a 308 317 taḳı adan on tümen kolti sanı ulug küçlüg teŋriler birle timburi pançaşıḳi çitarisini nata açita ulatı teŋridem oyınçılar birle vişvaḳrmi teride ulatı teŋridem uz uzaġut--lar birle trtraştri virutaḳi viru- -paḳşi ... vayşarvani--de ulatı yėr suv küzedteçi teŋridem teŋriler ėligleri birle | tegrıḳlep

Mai.Tek.089.12

tükel bilge maytrı burkan tapa kelir..

Mai.Tek.089.13–14

anı körüp sativi / / / teŋritin ... -zi teŋrike inçe (t)ėp aytur ne savlar erki..

Mai.Tek.089.15–19

kop kamag teŋriler ögrünçülüg sevinçlig (erür)ler.. kayusı muŋadu adınu oynayu küle yırırlar.. amarıları kaçıg--ların süzüp amırtġurup pariçtr sögüt tapa körürler.. /

Mai.Tek.089.20–30

- ... burmaduḳ kuta- ... belgülüg bolmış / / - ... teŋri inçe tėp ... teŋri yėr(inte) ... kodı yėrtinçüke ... katun karnınta (on ay) olurdı purohit ... (ekin) türkin kodup arıg sım(tag) ... amtı ol tükel bilge maytr(ı burkan) bizni tapa küde (kelmiş erür) ötrü teŋriler ėligi ...

Mai.Tek.089.31–33

y(ėti otuzu)nç ıḳi p(a)t(a)r ulug ayıg ayamaḳın tükel bilge maytrı burkan adaḳınta yinçürü yükünüp inçe tėp ötüg ötünür

Mai.Tek.089.34–37

tükel bilge teŋrim siziŋ munta kelmişiŋizke strayst--riş teŋri yėri kutı kıvı aşılur..

Mai.Tek.089.38–48

siz- -iŋe çkr laḳşanın yarataglag adaḳıŋızka börtürüp bu trkays--triş teŋri yėri şudavas teŋri yėr(i-) -nteki teŋrilerke suḳlanġu ... teg boltı yėme yarlıḳançuçı bil(ge) (biliglig) teŋrim adan ... -d- ... teŋri (yė)rlerin kodup munt(a) (ke)lgeli yarlı--kadıŋız.. biz sizni küden b(ul)mış--ka teŋridem çoġumuz yalınımız.. (a)şıltı üklidi ulug bulunç kılınçka tegdimiz..

Mai.Tek.089.49–61

anta ötrü vayçanvat orduda ... - / / / maytrı burkan ... - / ... teŋri katunı maytrı (burkannıŋ kı)lmışın ėşidip ... ötrü tıtsı ... kırk tümen ... - / / tümen ... (teŋ)ri katunları ... (yi)me ikapuntraḳ ... erdeçi.. şazi katun ıḳi ... -t sanı teŋri katunları ... -i tümen oyunçı teŋri ... (bi)rle tegrıḳlep

Mai.Tek.090.01–03

brhmavati katun birle kavışıp tükel bilge maytrı burkanag ayaġalı aġırlaġalı kelirler ...

Mai.Tek.090.04–14

... anta ötrü teŋridem kuvrag brhmavati katunug körüp maytrı burkan--ka imermek- -in orun--larınta turup ayaların kavşurup eŋite et-özin brhmavati katunka yükünü inçe tėp tėyürler kutlugda kutlug siz erür-siz kim muntag türlüg oġul--lug erdnig on ay tüni karnınta kötürü tutduŋuz siz

Mai.Tek.090.15–18

/ / - ... tagdın ... yėg ... tan / ... kod(ı) ...

Mai.Tek.090.19–27

arkayėti otuzunç üç p(a)t(a)r nomlug öŋülüş bulmaḳıŋız bolz--un ötrü brhmavati teŋri katunı teŋri kuvraglarıŋa yol bulmışlar--ıŋa ulug aġır süzük köŋülin aḳru aḳru maŋalayu tükel bilge maytrı burkan- -ka yaḳın tegip adaḳın- -ta yinçürü yükünüp ayasın kavışurup ıglayu inçe tėp ötüg ötünür ...

Mai.Tek.090.28–32

asaŋı--lag yolta yorıyu burkan kutıŋa edgü kılınç kazġanur erken siz--iŋde adrılmaḳlıg isig koz içinte erüş üküş kata a / / ndım -niŋ ... inmedim

Mai.Tek.090.33–37

tujit teŋri (yėri) ... -ta ... -yam ... -m ... - / ... - / tımız

Mai.Tek.091.01–09

burkan inçe tėp yarlıḳayur olur--uŋ ögüçüm bar siziŋe nomlug öŋ ülüş ... ötrü ayagka tegimlig maytrı burkan anası katunta ulatı teŋridem kuvrag--ka tugmaḳ ölmek tüş--mek taymaḳ ötrenmek sınmaḳta ulatı emgekler--ig uḳıtu yarlıḳar ...

Mai.Tek.091.10–15

emgek tıltag--ın emgek öçmekin emgek öçmekiŋe barġuluḳ sekiz türlüg tözün yolug uḳıtıp iki yigirmi nayut sanı teŋri kuvraġı birle anası katunug kutka tegürü yarlıḳar

Mai.Tek.091.16–18

... ol üdün çmbudvip uluş--taḳı tört (türlüg) tirin kuvrag ...arkayiti otuzunç tört p(a)t(a)r siz erür-siz ...

Mai.Tek.091.19

anın siziŋe ötünür--biz.. biz inçe ėşidür-biz

Mai.Tek.091.20–29

... tükel bilge teŋri teŋrisi burkan biz--ni kodup ıdalap strayastriş teŋri yėri--ŋe p(a)ḳçanka barı yarlıḳamış amtı siz tört türlüg tirin kuvragnıŋ yalavaçımız boluŋ tükel bilge teŋri teŋrisi burkan tapa barıp inçe tėp ötüg ötüŋ siziŋte öŋi üdrülüp yalaŋuḳlar yėri kut--suz ülgüsüz osuglug boltı

Mai.Tek.091.30–31

... biz yėme nomlug aş bulmadın aça tegintimiz

Mai.Tek.091.32

... sizni körmeklig suvsa--maḳka biz suvsalıḳ boltumuz

Mai.Tek.091.33

... yalaŋuḳ ... (yarlıḳa)nçuçı bilig ... - / arı keli92 = 295 tataglıg tiçir- ... tapınur udunur ...

Mai.Tek.092.03–11

yėme sekiz yaŋıdaḳı ... kün ėrte taŋta ... etükin kedip yıdlıg tütsüg tam- -turup / / / ... ... -larag küde / / / ... -ç saḳıntı bükün ... ... - boz başlıg / / - ... ... tonlug ... ... (t)üke(l) ...

Mai.Tek.092.12–18

arka... yigirmi p(a)t(a)r ... kop ... (ta)pınıp ud(unu)p ... bolġay ... anta ... (ayag)ka tegimlik maytrı burkan ... - / çirtarti bayaġut ök ... saḳınçın ... -p açiti- -ka inçe